جالپى سايلاۋدى ەقىۇ بيۋروسىنىڭ دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار جانە ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ميسسياسى اتىنان ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە 300-گە جۋىق بايقاۋشى قاداعالاعانى بەلگىلى. ميسسيا باسشىسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, داۋىس بەرۋ ءتيىمدى ۇيىمداستىرىلىپ, تۇتاستاي العاندا, راسىمدەر ساقتالدى. ال, سايلاۋ وتكىزۋ ورگاندارى سايلاۋشىلارعا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا كەڭ كولەمدە اقپارات بەردى.
بۇعان قوسا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ سايلاۋعا قاتىسۋىنا, سايلاۋ وتكىزۋ ورگاندارىنىڭ داۋلاردى شەشۋىنىڭ ۇدەرىستىك نەگىزدەرىنە جانە اكىمشىلىك سوت ءوندىرىسىن ەنگىزۋگە قاتىستى ەلەۋلى تەحنيكالىق وزگەرىستەر بار ەكەنى دە اتالىپ ءوتتى.
مالىمدەمەدە ايتىلعانداي, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى (وسك) سايلاۋعا دايىندىقتى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ءتيىمدى جۇرگىزدى. وسك تىكەلەي ەفيردە اشىق وتىرىستار وتكىزىپ, ءوز شەشىمىن قابىلدانعان كۇنى جاريالادى.
دياقب سبم ءوزى قاتىسقان تومەنگى دەڭگەيدەگى كوميسسيالار ءۇشىن ۇيىمداستىرىلعان وقۋ ساباقتارىن دا وڭ باعالادى; كوميسسيا مۇشەلەرى تاجىريبەلى, ال كوميسسيالار جاقسى جابدىقتالعان. وسك سايلاۋشىلاردى اقپاراتتاندىرۋ بويىنشا قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جالپىۇلتتىق جانە بارشا جۇرتتى قامتيتىن ينكليۋزيۆتى اقپاراتتىق ناۋقان جۇرگىزدى. ءارتۇرلى مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قولجەتىمدىلىگىن جەڭىلدەتكەن بىرقاتار شارا ريزاشىلىقپەن قابىلداندى.
- سايلاۋشىلار تىزىمدەرى جۇرتشىلىققا قولجەتىمدى بولدى.
- دياقب سبم-مەن اڭگىمەلەسۋشىلەر سايلاۋشىلار تىزىمدەرىنىڭ دالدىگىنە قاتىستى ەلەۋلى الاڭداۋشىلىق بىلدىرمەدى.
- تىركەلگەن كانديداتتاردىڭ ەشقايسىسى جينالىستار بوستاندىعىنا قاتىستى الاڭداۋشىلىق بىلدىرگەن جوق.
- كوپ رەت تاڭداۋ جاساۋعا جول بەرمەۋ ءۇشىن العاش رەت ەلەكتروندىق ۇكىمەت پورتالى ارقىلى سايلاۋشىلاردىڭ تىركەلۋ مارتەبەسىن تەكسەرۋ قاجەت بولدى.
سونىمەن قاتار سايلاۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋعا ايەلدەر قاۋىمىنىڭ كەڭىنەن تارتىلعانى, سونىڭ ىشىندە سوت جۇيەسىندە, اۋداندىق جانە وبلىستىق سوتتاردا, تومەنگى سايلاۋ ورگاندارىندا كوبىرەك قامتىلعانى, بايقاۋ جۇرگىزىلگەن سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسى (ۋسك) مۇشەلەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى ايەلدەر بولعانى, سونىڭ ىشىندە توراعا مىندەتىن اتقارعانى دا ايتىلىپ ءوتتى.
دياقب قاداعالاعان بارلىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالى جاڭالىقتاردا سايلاۋ ناۋقانىن تەڭدەي كورسەتۋ تۋرالى زاڭ ەرەجەلەرىن ساقتاعانى دا اتاپ كورسەتىلدى.
- كانديداتتارعا مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن ەفير ۋاقىتى مەن باسپا الاڭىنىڭ تەڭ ۇلەسى بەرىلدى.
- مونيتورينگكە الىنعان 578 بۇقارالىق اقپارات قۇرالىندا تەڭ جازىپ-كورسەتۋ ءپرينتسيپى ساقتالدى.
- مونيتورينگ جۇرگىزىلگەن تەلەۆيزيالىق ستانسالار ادەتتە وزدەرىنىڭ جاڭالىقتار باعدارلامالارىندا سايلاۋ دوداسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ قىزمەتىن كورسەتۋ ءۇشىن بىردەي كولەمدەگى ەفير ۋاقىتىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى مىندەتتەمەلەرىن ورىندادى.
- كوپتەگەن ارنادا جاڭالىقتار سۋردواۋدارمامەن كورسەتىلدى.
- زاڭنامادا داۋلاردى سايلاۋ وتكىزۋ ورگاندارى مەن سوتتاردىڭ شەشۋى قاراستىرىلعان, سونداي-اق اقىلعا قونىمدى مەرزىمدەر بەلگىلەنگەن.
- وڭ وزگەرىس رەتىندە جۋىردا قابىلدانعان سوت تورەلىگىن تسيفرلاندىرۋ باستامالارى شاعىمداردى قاراۋ ۇدەرىسىن جەڭىلدەتىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دەن قويۋ قابىلەتىن ارتتىرعانىن ايتۋعا بولادى.
- مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋعا قاتىسۋىنا, سايلاۋ وتكىزۋ ورگاندارىنىڭ داۋلاردى شەشۋىنىڭ ۇدەرىستىك نەگىزدەرىنە جانە اكىمشىلىك سوت ءوندىرىسىن ەنگىزۋگە قاتىستى ايتارلىقتاي وڭ قادامدار جاسالعان.
- وسك سايلاۋعا دايىندىقتى ءتيىمدى جانە زاڭدا بەلگىلەنگەن مەرزىمدە جۇرگىزدى. وسك تۇراقتى تۇردە تىكەلەي ەفيردە بايقاۋشىلار, باق وكىلدەرى جانە پارتيالاردىڭ سەنىمدى وكىلدەرى قاتىسقان اشىق وتىرىستاردى, ال سودان كەيىن ءباسپاسوز بريفينگتەرىن وتكىزدى.
- شەشىمدەر قابىلدانعان كۇنى ونلاين جاريالانعانى – قۇپتارلىق جايت.
- تومەن تۇرعان كوميسسيالاردىڭ مۇشەلەرى تاجىريبەلى بولدى, كوميسسيالار جاقسى جابدىقتالعان جانە ءوز جۇمىستارىن ءتيىمدى جۇرگىزدى.
- دياقب سايلاۋدى باقىلاۋ ميسسياسى (سبم) بايقاعان وقۋ ساباقتارىن بەينەروليكتەر مەن ينتەراكتيۆتى رولدىك ويىندارمەن تولىقتىرىلعان اقپاراتتى, جان-جاقتى جانە يننوۆاتسيالىق ساباقتار دەپ باعالادى. وسك سونداي-اق دياقب-نىڭ بۇرىنعى ۇسىنىمدارىنا سايكەس داۋىس ساناۋ راسىمدەرى تۋرالى پايدالانۋشىعا ىڭعايلى بروشيۋرا شىعاردى.
ميسسيا اتاپ وتكەن تاعى ءبىر ماسەلە – مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋىنا جان-جاقتى جاعداي جاسالۋى.
مالىمدەمەدە كورسەتىلگەندەي, وسك وڭىرلىك كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىمەن بىرلەسىپ, مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ ۇدەرىسىنە قولجەتىمدىلىگىن جانە قاتىسۋىن ارتتىرۋ بويىنشا بىرقاتار باستامانى قولعا الدى. وسك وتىرىستارىنىڭ تىكەلەي ترانسلياتسيالارى جانە سايلاۋشىلارعا ارنالعان اقپاراتتىق بەينەروليكتەر سۋردواۋدارمامەن كورسەتىلدى. وسك سونداي-اق تومەن تۇرعان سايلاۋ كوميسسيالارىنا وسى تاقىرىپ بويىنشا ارناۋلى سەسسيالار مەن سەمينارلار وتكىزدى جانە ۋسك مۇشەلەرىنە مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا سايلاۋ كۇنى قالاي ءتيىمدى كومەك كورسەتۋ تۋرالى ناقتى ۇسىنىمدار ازىرلەدى. سونداي-اق ءجۇرىپ-تۇرۋى شەكتەۋلى سايلاۋشىلاردىڭ سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەدەرگىسىز قول جەتكىزۋىن جانە كوزى ناشار كورەتىن سايلاۋشىلار ءۇشىن برايل بلانكىلەرىن بەرۋدى قامتاماسىز ەتتى.
- دياقب سبم سايلاۋ ناۋقانى اياسىندا بايقاۋ جۇرگىزىلگەن ۇگىت-ناسيحات الاڭدارىنىڭ جارتىسىنان كوبى فيزيكالىق مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار ءۇشىن قولجەتىمدى بولدى. سايلاۋ ناۋقانىنىڭ سيپاتى ونلاين دا, بەتپە-بەت تە وڭ نەمەسە بەيتاراپ بولدى. دياقب سبم سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە ۇلتتىق ازشىلىقتارعا قاتىستى قانداي دا ءبىر كەمسىتۋشىلىك ريتوريكاسىن حابارلاعان دا, بايقاعان دا جوق.
- وسك كەشەندى ۆەب-سايت جۇرگىزەدى جانە سايلاۋشىلارعا قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە كەڭىنەن اقپاراتتىق باعدارلاما جۇرگىزدى. سايلاۋ ناۋقانى باستالعاننان بەرى سايلاۋشىلاردى سايلاۋ كۇنى تۋرالى حاباردار ەتەتىن جانە سايلاۋعا قاتىسۋدى ىنتالاندىراتىن بىرقاتار اقپاراتتىق بەينەروليك ءارتۇرلى باق ارقىلى تاراتىلدى نەمەسە حابارلامالار ارقىلى, نەگىزىنەن, وسك Telegram-ارناسىندا تاراتىلدى. كوپتەگەن ۋسك دياقب سبم ۇزاق مەرزىمدى بايقاۋشىلارىنا سايلاۋ كۇنى مەن سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ ءنومىرى كورسەتىلىپ باسىپ شىعارىلعان شاقىرۋلاردى سايلاۋشىلارعا بەرۋ ءۇشىن ءۇي-ءۇيدى ارالاعاندارى تۋرالى حابارلادى.
- كوپ رەت داۋىس بەرۋگە جول بەرمەۋ ماقساتىندا العاشقى شارا رەتىندە ۋسك سايلاۋ كۇنى سايلاۋشىلار تىزىمىنە قوسىلعان بارلىق سايلاۋشىنىڭ تىركەلۋ مارتەبەسىن ەلەكتروندى ۇكىمەت پورتالى ارقىلى تەكسەرۋگە مىندەتتى بولدى.
ميسسيا «سايلاۋ تۋرالى» زاڭ مەن اكىمشىلىك راسىمدىك-ۇدەرىستىك كودەكستە سايلاۋعا بايلانىستى داۋلاردى شەشۋدىڭ اقىلعا قونىمدى مەرزىمدەرى بەلگىلەنگەنىنە دە جەكەلەي توقتالدى.
مالىمدەمەدە كورسەتىلگەندەي, سوڭعى جىلدارى زاڭناماعا تسيفرلاندىرۋدىڭ ەلەۋلى باستامالارى ەنگىزىلدى, سونىڭ ىشىندە سايلاۋ وتكىزۋ ورگاندارىنا, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جانە سوتتارعا سايلاۋعا قاتىستى شاعىمداردى جىبەرۋگە ارنالعان ونلاين پورتالدى قۇرۋ بار. دياقب سبم-مەن بارلىق اڭگىمەلەسۋشى بۇل شاعىم بەرۋ ءراسىمىن ايتارلىقتاي جەڭىلدەتكەنىن جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دەن قويۋىن ارتتىرعانىن اتاپ ءوتتى. سوت وتىرىستارى كوپشىلىك ءۇشىن اشىق بولدى. سايلاۋ كۇنى بويى وسك داۋىس بەرۋ بارىسى, سونىڭ ىشىندە سايلاۋشىلاردىڭ قاتىسۋى تۋرالى جاڭارتىلعان اقپاراتتى ءبولىستى.
تۇتاستاي العاندا, ميسسيانىڭ باعالاۋىنشا, سايلاۋ تىنىش جاعدايدا ءوتتى. سبم بايقاۋشىلارى 1 131 بايقاۋدىڭ 95 پايىزىندا داۋىس بەرۋ ۇدەرىسىن وڭ باعالادى.
