تانىم • 10 قاراشا, 2022

بيولوگيالىق ونەر ءورىسى

652 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

استاناداعى فورتە بانكتىڭ كورمە زالىندا «قۇلانشى» زاماناۋي ونەر ورتالىعىنىڭ قولداۋىمەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ iGEM ستۋدەنتتەر ۇيىمى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ, «In Vivo: ادام الۋاندىلىعى» اتتى بيولوگيالىق ونەر كورمەسىن وتكىزدى. بۇل ءىس-شارا ورتالىق ازيا كولەمىندە العاش ءوتىپ وتىر.

بيولوگيالىق ونەر ءورىسى

بيوونەر (بيوارت) – بۇل عىلىمي جانە شىعارماشىلىق سالانىڭ ۇيلەسى­مى­نەن تۋىپ, ەندى دامىپ كەلە جاتقان ونەر باعىتى. كورمەگە ىزدەنىمپاز جاستار­­دىڭ ادامنىڭ بىرەگەيلىگى مەن جان-جاق­تى­لىعىن كورسەتەتىن ەكسپوناتتارى قويىل­دى. سونىمەن بىرگە ەلورداداعى №10 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ كورۋ قابىلەتى ناشارلاعان وقۋشىلارىنىڭ جۇمىستارى دا ۇسىنىلدى. بارلىق ەسكپوناتتار­دىڭ ءۇش تىلدىك سيپاتتاماسى كوزى ناشار كورەتىن جاندارعا ارنالعاندىقتان برايل قارپىمەن جازىلدى.

ءىس-شارانىڭ نەگىزگى ماقساتى –ينكليۋ­زيۆتى بىلىمگە جانە عىلىمعا قىزىعۋ­شى­لى­عى مول ادامداردى, سونداي-اق كورۋ قابى­لەتى نا­شارلاعان بالالارعا كومەكتەسكىسى كەلەتىندەردىڭ باسىن قوسىپ, وسى سالادا­عى وزەكتى ماسەلەلەردەن حاباردار ەتىپ, مۇمكىن­دىگىنشە قاراجاتپەن قولداۋ كورسەتۋ.

نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاس عالىم­دارى وسىنداي ەرەكشە كورمەنى وتكىزۋدى ءبىر جىلعا جۋىق ويلاستىرىپ, بىلايعى جۇرتشىلىق كوپ بىلە بەرمەيتىن ونەر ۇلگىسى ارقىلى ادامزاتقا بيولوگيالىق دۇنيەنىڭ بايلىعى مەن الۋان تۇرلىلىگىن كورسەتۋدى باستى تاقىرىپ ەتىپ العان. ماسەلەن, اسەت مالىك ءوز جۇمىسىندا كورۋ قابىلەتى ناشار بالالارعا ارنالعان وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار جاسۋشىلارىنىڭ ارنايى ۇلگىسىن ۇسىندى. اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, ول ءتىرى ورگانيزمدەردىڭ بەينەسىن بەرەدى.

نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى ستۋدەنتتەرى­نىڭ ۇيىمى – iGEM – بۇل سينتەتيكالىق بيولوگيانىڭ جانە بيوتەحنولوگيانىڭ دامۋىنا ارنالعان جىل سايىن وتكىزىلەتىن حالىقارالىق كونكۋرس. وسى بايقاۋدىڭ اياسىندا اتالعان جوعارى وقۋ ورنىنىڭ كومانداسى قازاقستاندا عانا ەمەس, بۇكىل ورتالىق ازيا كولەمىندە گەندىك ينجەنەريا جوباسىمەن جۇمىس ىستەيدى.

«ماعىناسى مەن مازمۇنى جاعىنان سان قىرلى كورمەنى كورىپ, ريزا بولىپ وتىرمىن. ويتكەنى اۆتورلار ادام دامۋى مەن ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى جانە قىزىل كىتاپقا ەنگەن جانۋارلار تۋرالى وتكىر ماسەلەنى كوتەرگەن. شىن مانىندە, كورمەگە قويىلعان جۇمىستاردى جاي قارا شىعا المايسىز. مىسالى, ۇلۋ مەن قۇمىرسقالاردىڭ سۋرەت سالعانىن كورىپ, تاڭعالدىم. سونداي-اق ادام جاسۋ­شاسىنىڭ مىڭ ەسە ۇلكەيتىلگەن كارتيناسى دا ەرەكشە اسەر قالدىردى», دەدى بەلگىلى سۋرەتشى, «قۇلانشى» زاماناۋي ونەر ورتالىعىنىڭ كۋراتورلار كەڭەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى لەيلا ماحات.

سونىمەن قاتار ءىس-شارانىڭ تۇجىرى­مىن جاساپ, جاس عالىمدارعا باعدار بەرگەن كورمە كۋراتورلارى سۇلتان مۇساحان, ايگەرىم ءماجيتحان, كورمە جەتەكشىسى انەل ومىرباەۆا جانە ارت-ديرەكتورى زەرە ءمامادىلدىڭ ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. كورمەدەن جينالعان قاراجات نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ iGEM ستۋدەنتتەر ۇيىمى قۇراستىرعان «Remisee» جوباسىن دامىتۋعا, زاعيپ جانە كورۋ قابىلەتى ناشارلاعان وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتۋعا جۇمسالادى.

ش

ير

سوڭعى جاڭالىقتار