بۇل تۋرالى ءىىم تەرگەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى سانجار ءادىلوۆ ءوڭىردىڭ تەرگەۋ جانە انىقتاۋ بولىمشەلەرىنىڭ جەكە قۇرامىمەن, سونداي-اق قىلمىستىق تەرىس قىلىقتاردى سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ بويىنشا وكىلەتتىكتەرى بار قىزمەتكەرلەرمەن كەزدەسۋدە اتاپ ءوتتى.
– قازاقستاندا قولعا الىنعان بارلىق دەرلىك قاناتقاقتى جوبالار پاۆلودار وڭىرىنەن باستالاتىنى شىن. ءبىر كەزدەرى بۇل جەردە اقپاراتتاردى ەسەپكە الۋدىڭ ەلەكتروندىق جۋرنالىن جانە وتىنىشتەر مەن اقپاراتتاردى ەسەپكە الۋ كىتابىن ەنگىزۋ سياقتى اۋقىمدى جوبالار ءساتتى سىنالدى. ولاردىڭ نەگىزىندە جاڭا قىلمىستىق پروتسەسسۋالدىق كودەكس قابىلدانعاننان كەيىن بۇكىل ەل بويىنشا ىسكە اسىرىلاتىن «سوتقا دەيىنگى تەرگەۋلەردىڭ بىرىڭعاي ءتىزىلىمى», «امبەباپ پوليتسەي», «ەلەكتروندىق قىلمىستىق ءىس», «قىلمىستىق پروتسەستىڭ ءۇش بۋىندى مودەلى» قۇرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا «پوليتسيا جۇمىسىنىڭ سەرۆيستىك مودەلىن» قۇرۋ بويىنشا دا جاڭا جوبا قولعا الىنعان. سونداي-اق مۇندا بەينە فورماتتا تەرگەۋدىڭ جاڭا ءتۇرىنىڭ ەلەمەنتتەرى پايدا بولىپ, سىناقتان وتۋدە. ءبىز سىزدەردەن وقيعا ورنىن بەكىتۋدىڭ 3D مودەلىن ەنگىزۋ بويىنشا يدەيالار الدىق, – دەدى ول.
ايتا كەتەيىك, بۇل جاڭاشىلدىقتىڭ ەلدە بالاماسى جوق. قازىردىڭ وزىندە قولدانىستاعى قىلمىستىق پروتسەسسۋالدىق كودەكس شەڭبەرىندە ءتيىستى تۇردە ۆەدومستۆولىق باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, قىسقا مەرزىمدە ءىس جۇرگىزۋ شەشىمدەرىن قابىلداۋ مۇمكىندىگى بار. شەشىمدەردىڭ 40 پايىزدان استامى 10 تاۋلىككە دەيىن (3 تاۋلىككە دەيىن – 20 پايىز جانە 10 تاۋلىككە دەيىن – 20 پايىز) قابىلدانادى دەپ بولجانۋدا. وسىلايشا, قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرى «تەرگەۋگە دەيىنگى تەكسەرۋ» كەزەڭىن ەنگىزبەستەن ناقتى قىلمىستاردى تەرگەۋگە كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرادى.
جەرگىلىكتى پوليتسەيلەر ۋاقىتتى ىسىراپ ەتپەۋ ءۇشىن قىلمىستىق ىستەر بويىنشا جاۋاپ الۋدىڭ بەينەتۇسىرىلىمىن جۇرگىزۋدى جانە بەينەتاسپانىڭ سوڭىندا قىسقاشا حاتتامالار جاساۋدى ۇسىنعان. بۇل جۇمىستى جەڭىلدەتىپ قانا قويماي, قاعازباستىلىقتان ارىلۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءارى باسىپ شىعارىلاتىن حاتتامالاردىڭ كولەمىن ازايتادى. بەينەتەرگەۋ ەلەكتروندىق قىلمىستىق ءىستىڭ بازاسىنا جۇكتەلىپ, سول فورماتتا پروكۋرورلارعا جىبەرىلەدى. سانجار ءادىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇزاق بەينەلەردى جۇكتەۋ كەزىندە پروبلەمالار تۋىنداماۋى ءۇشىن كەيبىر تەحنيكالىق ماسەلەلەردى پىسىقتاۋ قاجەت.
«مينيسترلىكتە تالداۋ جۇرگىزىلدى. ون كۇن ىشىندە تەرگەلىپ جاتقان قىلمىستىق ىستەردىڭ 17 پايىزى بويىنشا, ءۇش كۇن مەرزىمدە ىستەردىڭ بەس پايىزى بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ شەشىمدەرىن قابىلدايدى. بۇل رەتتە تەرگەلىپ جاتقان قىلمىستىق ىستەردىڭ 40 پايىزىندا قىلمىس وقيعاسى, قىلمىس قۇرامى جوق. بۇل سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ شەڭبەرىندە تىركەلگەن وتىنىشتەر. ولار بويىنشا قىسقا مەرزىمدە قاجەتتى تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋگە جانە توقتاتۋ تۋرالى ءىس جۇرگىزۋ شەشىمىن قابىلداۋعا بولادى», دەيدى تەرگەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى.
«بۇل ءوز كەزەگىندە سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرمەيدى», دەپ سانايدى ماماندار. بۇگىندە پاۆلودار وبلىسىندا تىڭ جوبانى ىسكە قوسۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلاردىڭ بارلىعى بار. سەبەبى جەكە قۇرامنىڭ جۇمىسى وزگە ايماقتاردان ەرەكشەلەنەدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا سانجار ءادىلوۆ وڭىردەگى كوزگە تۇسكەن تەرگەۋشىلەردى, انىقتاۋشىلار مەن كريميناليستەردى مينيسترلىك تاراپىنان ماراپاتتادى. پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ جانە انىقتاۋ جونىندەگى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قىزمەتىنىڭ وڭ ناتيجەلەرى مەن جوعارى كورسەتكىشتەرىن اتاپ ءوتتى.
ءىىم تەرگەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى بۇعان قوسا پاۆلودار قالاسىنداعى كۋرسانتتارمەن كەزدەسىپ, وقيعا بولعان جەردى تەكسەرۋ بويىنشا تاجىريبەلىك ساباق وتكىزدى. قىلمىستىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىنە توقتالا وتىرىپ, ازاماتتاردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋدىڭ جالپى شارتتارى تۋرالى ايتتى.
– تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋ داعدىلارىن يگەرۋ – وقۋ پروتسەسىنىڭ اجىراماس بولىگى. بۇل ۇلكەن ابىروي مەن سەنىم, ويتكەنى سىزدەر وقۋ ورتالىعىنىڭ قابىرعاسىندا ازاماتتاردىڭ زاڭدى قۇقىقتارىن قورعاۋعا بايلانىستى ماماندىققا سانالى تۇردە قادام جاسايسىزدار. بۇگىنگى تاڭدا ىشكى ىستەر ورگاندارىنا جوعارى ءبىلىمدى جانە كاسىبي كادرلار قاجەت. قازاقستاندىق پوليتسيانىڭ بولاشاعى وقۋ ورىندارىنىڭ قابىرعاسىندا الاتىن ءبىلىم مەن مورالدىق-پسيحولوگيالىق دايىندىققا بايلانىستى ەكەنىن ەستە ۇستاعان ءجون, – دەپ اتاپ ءوتتى ول. مامان ءوزى تەرگەپ-تەكسەرگەن قىلمىستىق ىستەردەن مىسالدار كەلتىرىپ, وقيعا ورىندارىن قاراۋ كەزىندەگى كوڭىل بولىنۋگە ءتيىس جاعدايلار تۋرالى ايتىپ, كۋرسانتتاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
پاۆلودار وبلىسى
