1990 جىلى 25 قازاندا قابىلدانىپ, قازاقستاننىڭ شەكاراسى, ازاماتتىعى, ديپلوماتيالىق دەربەستىگى, رەسمي رامىزدەرى بەكىتىلگەن مەملەكەتتىك ەگەمەندىك تۋرالى دەكلاراتسيا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ باستى العىشارتىنا, نەگىزگى تىرەگىنە اينالدى.
ەلىمىز ءۇشىن ەگەمەندىك – عاسىرلار جۇگىن ارقالاعان ەرەكشە كەزەڭ رەتىندە قۇندى. زاماناۋي تەوريالاردا مەملەكەت دامۋىنىڭ نەگىزگى ءۇش شارتى ەرەكشە كورسەتىلەدى: بيىك ماقسات-مۇراتتى العا قويىپ, ىسكە اسىرا الاتىن ساياسي ليدەردىڭ بولۋى; مەملەكەتتە سىندارلى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىنىڭ جۇمىس ىستەۋى; ادامي كاپيتال مەن بىلىكتىلىگى جوعارى ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ مەملەكەت دامۋىنا ىقپالى. بۇگىنگى تاڭدا وسى ءۇش شارت – ۇلت تۇتاستىعىنىڭ ءۇش تاعانى, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ بەرىك كەپىلى.
قاڭتار وقيعاسىنان باستالعان وسى جىل تاۋەلسىزدىكتى الۋدان ونى ساقتاپ قالۋ شىن مانىندە, قيىن ەكەنىن كورسەتتى. بىرلىك بولماي, تىرلىك بولمايتىنىن ايقىن سەزىندىك. جاڭا ساياسي رەفورمالار مەن وڭ وزگەرىستەر قاجەتتىلىگى تۋىندادى.
پرەزيدەنت 7 قاڭتارداعى ۇندەۋىندە: «ەلىمىزدەگى قايعىلى جاعداي دەموكراتيا مەن ادام قۇقىعى ماسەلەلەرىنىڭ جاڭا قىرىن اشىپ كورسەتتى. ءبىزدىڭ تاريحىمىزداعى وسى ءبىر قيىندىقتى تەز ارادا ەڭسەرەتىنىمىزگە ەشقانداي كۇمان جوق. ەڭ باستىسى, بولاشاقتا مۇنداي وقيعالاردىڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەۋى كەرەك», دەپ باسا ايتتى.
سونداي-اق 16 ناۋرىزداعى «جاڭا قازاقستان: جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولى» اتتى جولداۋىندا: ء«بىزدىڭ مۇراتىمىز – جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ. مەن ازاماتتارىمىزدىڭ ەرتەڭ ەمەس, بۇگىن باقىتتى ءومىر سۇرگەنىن قالايمىن. ەڭ باستىسى – ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگى. شىن مانىندە, ءبىز ءۇشىن قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى بارىنەن قىمبات. وسى تۇراقسىز, قۇبىلمالى الەمدە قازاقستانىمىز بىزدەن باسقا ەشكىمگە كەرەك ەمەس. سوندىقتان ماعان ەلىمنىڭ اماندىعى مەن جەرىمنىڭ تۇتاستىعىنان اسقان ەشبىر قۇندىلىق جوق. بابالار اماناتىنا ادال بولىپ, ونى ۇرپاققا تابىستاۋ – مەن ءۇشىن كيەلى پارىز. جاڭا قازاقستان – جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولى, بۇگىنگى بۋىننىڭ بولاشاق ۇرپاققا اماناتى. ەندەشە, جاڭا قازاقستاندى بىرگە وركەندەتەيىك!» – دەپ ۇلكەن سەنىم ارتتى.
مەملەكەت باسشىسى قىركۇيەك ايىنداعى جولداۋىندا «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» قالىپتاستىرۋ باعىتتارىن ايقىنداپ بەردى.
الداعى 20 قاراشا كۇنى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋى وتەدى. ەل بولاشاعى ءۇشىن ءاربىر ازامات ءوز تاڭداۋىن جاساپ, بەلسەندىلىك تانىتارىنا سەنەمىن.
پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي: ء«بىز بۇكىل ەل بولىپ جاڭا قازاقستاندى قۇرامىز. بۇل وڭاي شارۋا ەمەس. جۇرتىمىز جاڭاشا ءومىر سۇرۋگە بەيىمدەلۋى قاجەت. حالقىمىزدىڭ سانا-سەزىمى, قۇندىلىقتارى تۇبەگەيلى جاڭارۋى كەرەك. سوندا ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسى قالىپتاسادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بارشا ەلىمىز جاڭارادى.
جاڭا قازاقستان ءبىر كۇندە نەمەسە ءبىر جىلدا قۇرىلمايتىنى انىق. بۇل – بۇكىل قوعامدى وزگەرتەتىن كۇردەلى ءارى ۇزاق ۇدەرىس. مۇنى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءبىر عانا بيلىك ارەكەت ەتسە, بۇل, ارينە, جەتكىلىكسىز. بۇكىل ەل بولىپ جۇمىلساق, كوزدەگەن ماقساتىمىزعا جەتەمىز».
مەملەكەت باسشىسى كوزدەگەن جاڭا الەمدەگى جاڭا قازاقستاندى باسەكەگە قابىلەتتى جاستار, ءوز كاسىبىن جەتىك مەڭگەرگەن كاسىبي ماماندار, بىلىكتى عالىمدار عانا قالىپتاستىرا الادى. عۇلاما عالىم ءال-فارابي بابامىزدىڭ ء«بىر ەلدىڭ بولاشاعىن بىلگىڭ كەلسە, ول ەلدىڭ جاستارىنا قارا» دەپ قالدىرعان وسيەتى بار. تاۋەلسىزدىك تۇعىرىن نىعايتىپ, مەملەكەتىمىزدى بيىكتەرگە كوتەرۋ – جاستاردىڭ قولىندا. ال سول جاستاردىڭ قاناتىن قاتايتىپ, تاربيەلەۋ – ۇستاز-عالىمداردىڭ مىندەتى.
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى وزىنە جۇكتەلگەن بۇل مىندەتتى ەڭ جوعارى دەڭگەيدە ورىنداۋعا كۇش سالادى, وسى باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان اۋقىمدى جۇمىستار دا از ەمەس. وقۋ ورنىمىز بيىل QS WUR الەمدىك رەيتينگىندە 150-ورىنعا كوتەرىلدى. ۇكىمەت قاۋلىسىمەن قازۇۋ-عا زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى مارتەبەسى بەرىلدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولداۋىمەن تۇركيانىڭ ىستانبۇل قالاسىندا جانە قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ بىشكەك قالاسىندا قازۇۋ فيليالدارى جۇمىس ىستەي باستادى. رەسەيدىڭ ميفي ۇلتتىق يادرولىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى اشىلدى.
بۇگىنگى تاڭدا قازۇۋ-دا عىلىمي جەتىستىكتەرى قازاقستان مەن شەتەلدەردە جوعارى باعاعا يە 40 جاسقا دەيىنگى 300-دەن استام جاس عالىم جۇمىس ىستەيدى. بيىلعى 2022 جىلى جاس عالىمداردى گرانتتىق قارجىلاندىرۋ اياسىندا 900 ملن تەڭگەدەن استام 60-قا جۋىق جوبا ورىندالىپ جاتىر.
ستۋدەنتتەردىڭ يگىلىگى ءۇشىن اۋديتوريالار مەن جاتاقحانالارعا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. رەسپۋبليكا كۇنى قارساڭىندا ەكى ۇلكەن جاتاقحانا كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, ستۋدەنتتەرگە پايدالانۋعا بەرىلدى. قازۇۋ قالاشىعى اۋماعىندا جاڭادان زامانعا ساي ءدامحانالار, عالامتور-كافەلەر, دۇكەندەر, كوفەحانالار مەن كوشىرمە ورتالىقتارى اشىلدى.
ۇلتتىق مەرەكە اياسىندا ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە ارنايى ءىس-شارالار, اپتالىقتار, كوشباسشىلىق دارىستەر ۇيىمداستىرىلدى. جاس عالىمدار مەن ۇزدىك ءبىلىم الۋشىلار فورۋمى, رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمى, ستۋدەنتتىك سپارتاكيادا اپتالىعى, جالپىۋنيۆەرسيتەتتىك مارافون مەن «التىن كۇز» جارمەڭكەسى ۇلتتىق مەرەكەنى ۇلىقتاۋ جانە ستۋدەنتتەردى وتانسۇيگىشتىك رۋحتا تاربيەلەۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرىلدى. جاستاردى جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە باۋلۋ قازۇۋ وقىتۋشى-پروفەسسورلارىنىڭ الداعى ۋاقىتتا دا باستى باعدارى بولىپ قالا بەرمەك.
جانسەيىت تۇيمەباەۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتورى
