ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىنعان ءححى عاسىرداعى ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا – جاڭا, وركەنيەتتى قارىم-قاتىناستىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن جاڭاشىل قادام.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق يدەياسىن الەۋمەتتىك باعدارى ناقتىلانعان مەملەكەتتەردى قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جوبا دەگەن سەنىممەن قابىلدايمىز. ەۋرازيا كەڭىستىگىندە عاسىرلار بويىنا بىرىگۋ مەن ءبولىنۋ ۇدەرىسى الماسىپ وتىردى. ال قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاڭا وركەنيەتتىڭ دامۋ باعدارلاماسىن ۇسىنا وتىرىپ, وسى ەكى ۇدەرىستىڭ باسىن قوستى, ءبىر ارنادا توقايلاستىردى. ونىڭ يدەياسىندا تاريحي ۋاقىت پەن جاھاندىق كەڭىستىك بىرىكتىرىلىپ, تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتى ساقتاۋعا, ەڭسەسىن تىكتەگەن ەلىمىزدى الەمدەگى الىپ مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوسۋعا نەگىزدەلىپ وتىر.
ەلباسى ءبىر سوزىندە ايتقانىنداي, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە حالىقتىڭ سانى 17-اق ميلليون, نارىعىمىزدىڭ تار ەكەنى بەلگىلى. بۇدان ءارى ءوسىپ-وركەندەۋ ءۇشىن بىزگە كوسىلە قانات قاعاتىن نارىق كەڭىستىگى كەرەك. ءوز تۇتىنۋشىلارىمىزبەن شەكتەلىپ قالاتىن بولساق, ەكونوميكامىز وسپەيدى. سوندىقتان دا مەملەكەت باسشىسى سانالى جۇرتقا ۇعىنىقتى ەتىپ جەتكىزگەنىندەي «ءبىز ءۇشىن ينتەگراتسيا دەگەن ويىن ەمەس, ساياسات ەمەس, ول – ءومىر».
جاھاندانۋ دەيتىن ءومىردىڭ ءوز تالابىنان تۋىنداعان زاماناۋي ۇدەرىس ءجۇرىپ جاتىر. بۇل, ءسوز جوق, ەكونوميكالىق الەۋەتى قالىپتاسپاعان, رۋحاني تىرەگى تايعان ەلدەردى جۇتىپ جىبەرەتىن جويقىن مەحانيزم. كەلەشەگىن ويلاعان مەملەكەتتەر ءوزارا ەكونوميكالىق كەڭىستىك اياسىندا, رەسمي تىعىز بايلانىستار مەن قارىم-قاتىناستاردى ناقتىلاۋ ناتيجەسىندە ءبىر مۇددەگە ءپاتۋالاسىپ, جاھاندانۋدىڭ قۇرباندىعىنا ەمەس, قايتا الىپ مەحانيزمنىڭ تەتىگىنە اينالۋدى كوزدەپ وتىر. ەل دەسە ەلى, جەر دەسە جەرى, تاريحى مەن قازىناسى تاسىعان قازاقستاننىڭ, حالقىن تار كەزەڭگە تۇسىرمەي, تەرەڭ وزەككە تۇقىرتپاي, سارا جولمەن كوش باستاعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇستانعان بۇگىنگى باعدارى دا جاھاندانۋعا جۇتىلىپ كەتپەۋگە جاسالعان ەرەن ەڭبەك ەمەس پە.
«بەس ساۋساق بىردەي ەمەس» دەمەكشى, قوعام بولعان سوڭ ونىڭ ءارتۇرلى مۇشەسى بار. بىردەڭەنى ءبىلىپ سويلەيتىن دە بار, كىسىگە ەرىپ, ءجۇرىپ سويلەيتىن دە بولادى. پيعىلى بولەكتەردىڭ تۇرلاۋسىز پايىمى مەن اسىرە ايعايشىل ارەكەتى قالىڭ قازاق, اڭعال جۇرتتى اداستىرماسا ەكەن دەپ تىلەيسىڭ. كورشىلەس ورىس حالقى ءوز پرەزيدەنتىنىڭ ماڭايىنا بىرلەسىپ بۇگىندە كۇللى الەمگە ءوز ىقپالىن جۇرگىزۋدە, ۇلكەن ساياساتقا ءوز مۇددەسىن وتكىزۋدە. كوپ بوپ قورقىتىپ, تەرەڭ بوپ باتىرعانداي بۇل تىرلىك رەسەيدىڭ ۇيىسقان ەل, تۇتاسقان قوعام ەكەندىگىمەن وزگەگە سەس. ماسەلەنىڭ بايىبىنا تەرەڭدەمەستەن بۇرا تارتاتىن كەي زامانداستىڭ ارەكەتىن بايقاعاندا كوڭىلىڭ قۇلازىپ, جانىڭ جابىرقايتىنى دا سودان.
«ساياساتپەن تەك ساياساتكەرلەر اينالىسسىن, ەكونوميكا تۋرالى تەك ەكونوميست ماماندار باس قاتىرسىن» دەپ ەل تاعدىرىنا تىكەلەي بايلانىستى ءسات تۋعاندى سىرا سالماي, قوعامنىڭ ءار مۇشەسى مەملەكەت بيلىگىندەگى ازاماتتارىمىزعا قولداۋ كورسەتسەك, ول حالقىمىزدىڭ ساياسي ساۋاتىنىڭ كوتەرىلگەنى, ۇلتتىق رۋحىنىڭ وسكەنى بولماي ما؟! حالقىمىز ءۇشىن جانىمىز اشيدى ەكەن, نەگە حالىقتى ۇيىستىرار ءسوز ايتپاسقا. ۇلتتىڭ پايداسىن ويلاعان ادام ۇلى ىستەرگە قولداۋشى بولماس پا دەيسىڭ.
ايتپاعىم, كەلەشەك ۇرپاق, كەمەل ەل ءۇشىن بۇگىن بارشا قازاقستاندىقتار ءبىر مۇددە, ءبىر تىلەكتىڭ اياسىندا باس قوسىپ, كۇش بىرىكتىرۋىمىز كەرەك. جاڭا زامانعا جاسامپاز قادامدى بىرگە جاسايىق!
سەرعازى يمامبەت,
كارتوگراف-عالىم.
الماتى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىنعان ءححى عاسىرداعى ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا – جاڭا, وركەنيەتتى قارىم-قاتىناستىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن جاڭاشىل قادام.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق يدەياسىن الەۋمەتتىك باعدارى ناقتىلانعان مەملەكەتتەردى قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جوبا دەگەن سەنىممەن قابىلدايمىز. ەۋرازيا كەڭىستىگىندە عاسىرلار بويىنا بىرىگۋ مەن ءبولىنۋ ۇدەرىسى الماسىپ وتىردى. ال قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاڭا وركەنيەتتىڭ دامۋ باعدارلاماسىن ۇسىنا وتىرىپ, وسى ەكى ۇدەرىستىڭ باسىن قوستى, ءبىر ارنادا توقايلاستىردى. ونىڭ يدەياسىندا تاريحي ۋاقىت پەن جاھاندىق كەڭىستىك بىرىكتىرىلىپ, تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتى ساقتاۋعا, ەڭسەسىن تىكتەگەن ەلىمىزدى الەمدەگى الىپ مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوسۋعا نەگىزدەلىپ وتىر.
ەلباسى ءبىر سوزىندە ايتقانىنداي, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە حالىقتىڭ سانى 17-اق ميلليون, نارىعىمىزدىڭ تار ەكەنى بەلگىلى. بۇدان ءارى ءوسىپ-وركەندەۋ ءۇشىن بىزگە كوسىلە قانات قاعاتىن نارىق كەڭىستىگى كەرەك. ءوز تۇتىنۋشىلارىمىزبەن شەكتەلىپ قالاتىن بولساق, ەكونوميكامىز وسپەيدى. سوندىقتان دا مەملەكەت باسشىسى سانالى جۇرتقا ۇعىنىقتى ەتىپ جەتكىزگەنىندەي «ءبىز ءۇشىن ينتەگراتسيا دەگەن ويىن ەمەس, ساياسات ەمەس, ول – ءومىر».
جاھاندانۋ دەيتىن ءومىردىڭ ءوز تالابىنان تۋىنداعان زاماناۋي ۇدەرىس ءجۇرىپ جاتىر. بۇل, ءسوز جوق, ەكونوميكالىق الەۋەتى قالىپتاسپاعان, رۋحاني تىرەگى تايعان ەلدەردى جۇتىپ جىبەرەتىن جويقىن مەحانيزم. كەلەشەگىن ويلاعان مەملەكەتتەر ءوزارا ەكونوميكالىق كەڭىستىك اياسىندا, رەسمي تىعىز بايلانىستار مەن قارىم-قاتىناستاردى ناقتىلاۋ ناتيجەسىندە ءبىر مۇددەگە ءپاتۋالاسىپ, جاھاندانۋدىڭ قۇرباندىعىنا ەمەس, قايتا الىپ مەحانيزمنىڭ تەتىگىنە اينالۋدى كوزدەپ وتىر. ەل دەسە ەلى, جەر دەسە جەرى, تاريحى مەن قازىناسى تاسىعان قازاقستاننىڭ, حالقىن تار كەزەڭگە تۇسىرمەي, تەرەڭ وزەككە تۇقىرتپاي, سارا جولمەن كوش باستاعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇستانعان بۇگىنگى باعدارى دا جاھاندانۋعا جۇتىلىپ كەتپەۋگە جاسالعان ەرەن ەڭبەك ەمەس پە.
«بەس ساۋساق بىردەي ەمەس» دەمەكشى, قوعام بولعان سوڭ ونىڭ ءارتۇرلى مۇشەسى بار. بىردەڭەنى ءبىلىپ سويلەيتىن دە بار, كىسىگە ەرىپ, ءجۇرىپ سويلەيتىن دە بولادى. پيعىلى بولەكتەردىڭ تۇرلاۋسىز پايىمى مەن اسىرە ايعايشىل ارەكەتى قالىڭ قازاق, اڭعال جۇرتتى اداستىرماسا ەكەن دەپ تىلەيسىڭ. كورشىلەس ورىس حالقى ءوز پرەزيدەنتىنىڭ ماڭايىنا بىرلەسىپ بۇگىندە كۇللى الەمگە ءوز ىقپالىن جۇرگىزۋدە, ۇلكەن ساياساتقا ءوز مۇددەسىن وتكىزۋدە. كوپ بوپ قورقىتىپ, تەرەڭ بوپ باتىرعانداي بۇل تىرلىك رەسەيدىڭ ۇيىسقان ەل, تۇتاسقان قوعام ەكەندىگىمەن وزگەگە سەس. ماسەلەنىڭ بايىبىنا تەرەڭدەمەستەن بۇرا تارتاتىن كەي زامانداستىڭ ارەكەتىن بايقاعاندا كوڭىلىڭ قۇلازىپ, جانىڭ جابىرقايتىنى دا سودان.
«ساياساتپەن تەك ساياساتكەرلەر اينالىسسىن, ەكونوميكا تۋرالى تەك ەكونوميست ماماندار باس قاتىرسىن» دەپ ەل تاعدىرىنا تىكەلەي بايلانىستى ءسات تۋعاندى سىرا سالماي, قوعامنىڭ ءار مۇشەسى مەملەكەت بيلىگىندەگى ازاماتتارىمىزعا قولداۋ كورسەتسەك, ول حالقىمىزدىڭ ساياسي ساۋاتىنىڭ كوتەرىلگەنى, ۇلتتىق رۋحىنىڭ وسكەنى بولماي ما؟! حالقىمىز ءۇشىن جانىمىز اشيدى ەكەن, نەگە حالىقتى ۇيىستىرار ءسوز ايتپاسقا. ۇلتتىڭ پايداسىن ويلاعان ادام ۇلى ىستەرگە قولداۋشى بولماس پا دەيسىڭ.
ايتپاعىم, كەلەشەك ۇرپاق, كەمەل ەل ءۇشىن بۇگىن بارشا قازاقستاندىقتار ءبىر مۇددە, ءبىر تىلەكتىڭ اياسىندا باس قوسىپ, كۇش بىرىكتىرۋىمىز كەرەك. جاڭا زامانعا جاسامپاز قادامدى بىرگە جاسايىق!
سەرعازى يمامبەت,
كارتوگراف-عالىم.
الماتى.
تۇلعا • كەشە
اۋا رايى • كەشە
يران ورمۇز بۇعازىن قايتا جاپتى
الەم • كەشە
يران اۋە كەڭىستىگىن ءىشىنارا اشتى
الەم • كەشە
ءال-فارابي داڭعىلىندا جول ەرەجەسىن ورەسكەل بۇزعاندار ۇستالدى
ايماقتار • كەشە
جەردە ماگنيتتىك داۋىل باستالدى
وقيعا • كەشە