بيىلعى كۇز باسكولدىك اعايىنعا قيىن ءتيىپ تۇر. وتكەندە ءورت شىعىپ, ەرتىس وزەنىنىڭ جايىلماسىندا شاۋىپ قويعان مايا-مايا شوپتەرى جانىپ كەتتى. اقسۋ اۋىلدىق اۋماعىنان تۇتانعان ءتىلسىز جاۋ جولىنداعىنىڭ بارلىعىن جايپاپ, اقسۋدىڭ ءمامايىت وماروۆ اۋىلدىق وكرۋگى مەن ماي اۋدانىنداعى باسكول اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ شارۋالارىن شىعىنعا باتىردى. شابىندىق جەرگە ءورت ءسوندىرۋ ماشينالارى وتە الماي, تۇرعىندار ءشوپ شاۋىپ جۇرگەن تراكتورلارىمەن جەر جىرتىپ, سۋ سەۋىپ مال ازىعىنىڭ از عانا بولىگىن ارەڭ امان الىپ قالدى. الداعى قىس سۋىق بولسا, مال يەلەرى قينالىپ قالاتىندارىن جەتكىزدى.
– ءتۇتىن شىعىپ جاتقانىن كورىپ, بارلىعىمىز سولاي قاراي جۇگىردىك. جايىلماعا وتكىزەتىن پارومىمىز شاعىن عانا, ءبىر تراكتوردىڭ ءوزى ارەڭ سىيادى. ءورتتى سوندىرۋگە ساناۋلى عانا ادام بارىپ, ءتىلسىز جاۋمەن ارپالىستىق. اۋدان ورتالىعىنان ءورت ءسوندىرۋ ماشينالارى كەلگەن. وكىنىشكە قاراي, ەسكى پاروم ونى كوتەرمەيتىنى بەلگىلى بولىپ, وزەننەن وتە المادى, – دەيدى اۋىل تۇرعىنى التاي بالكەنوۆ.
تۇسىنىكتىرەك بولۋى ءۇشىن ايتىپ وتەيىك, باسكول ەلدى مەكەنىن ەرتىس وزەنىنەن بەلايا دەپ اتالاتىن شاعىن وزەن ءبولىپ تۇر. ەرتىستىڭ سول جاق جاعالاۋىنداعى شابىندىق جەرلەر ءونىمدى بولعاندىقتان باسكول, بوزشا اۋىلدارىنىڭ حالقى جازدا سول جەردەن ءشوپ شابادى. بەلايا وزەنىنەن وتەتىن ەسكى پاروم بۇگىندە جايىلمادان ءشوپ شاباتىن اعايىن ءۇشىن جالعىز عانا سۋ كولىگى سانالادى. الايدا وعان ءمىنۋدىڭ ءوزى قاۋىپتى. سەبەبى قۇرىلعىنىڭ جالعىز عانا تراكتوردى كوتەرەتىن شاماسى بار. جاز بويى بۇل جەردە وزەننەن ءوتۋ ءۇشىن قىرعىن كەزەك قالىپتاسىپ قالاتىن كورىنەدى.
– ءبىزدىڭ جانىمىزعا باتاتىن, شارۋامىزعا كەدەرگى كەلتىرەتىن ماسەلەنىڭ ەڭ زورى – بەلايادان وتەتىن پانتوندى كوپىردىڭ جوقتىعى. كەزىندە ەسكى پانتون بولعان, ول سۋعا باتىپ كەتتى. جىل سايىن اۋدان, وبلىس اكىمدەرىنىڭ ەسەپتىك كەزدەسۋلەرىندە پروبلەمانى كوتەرىپ كەلەمىز. انە سالىنادى, مىنە سالىنادى دەگەن قۇر ۋادەمەن تويدىرادى. وتكەلدىڭ جوقتىعىنان اۋىل ازاماتتارى شابىندىققا بارىپ-كەلۋدىڭ وزىنە قانشاما ۋاقىت جۇمسايدى. ال ودان شابىلعان ءشوپتىڭ وزىندىك قۇنى دا قىمبات. ونىڭ ۇستىنە ءبىر اپتا بۇرىن ورتتەن قانشاما مايا ورتەنىپ كەتتى. ءبىر اۋىلداسىم ءبىراز مالىن ساتىپ, ءشوپتى ءتاۋىر-اق شاپقان ەدى. ءتىلسىز جاۋ 50 ماياسىن تىپ-تيپىل ەتتى. شىعىنعا باتقانداردىڭ بارلىعى ءتورت ت ۇلىكپەن كۇنەلتىپ وتىرعان, تۇراقتى جۇمىسى جوق ادامدار. ولارعا مەملەكەت تاراپىنان كومەك كورسەتىلسە دەيمىز. قازىر باسكولدە ءشوپ قىمباتتاپ جاتىر. 300 كيلولىق بۋمانى بىلتىر 3 500 تەڭگەدەن الىپ كەلسەك, بيىل 5 مىڭ تەڭگەدەن ساتۋدا. مەنىڭ ءوزىم 70 ءشوپ بۋماسىن ساتىپ الۋعا قاراجات جيناپ جاتىرمىن. باقانداي 350 مىڭ تەڭگە جۇمسايدى ەكەنمىن. ءوزىم مەكتەپتە مۇعالىممىن, ەڭبەكاقى الىپ وتىرمىن. ال كۇنى تەك مالعا قاراعان جاندار ەندى نە ىستەيدى؟ – دەپ قىنجىلادى اۋىل مەكتەبىنىڭ ۇستازى بەرىك ەسكەندىروۆ.
اۋىل ادامدارىنىڭ ايتۋىنشا, شابىندىقتار بيىل كۇزدە بىرنەشە مارتە ورتكە ورانعان. جەرگىلىكتى بيلىك ءورت ءالى جانىپ جاتقان ۋاقىتتا «جالىن اۋىزدىقتالدى» دەپ وبلىسقا جالعان مالىمەت بەرەدى. وسىنداي نەمقۇرايدىلىق پەن باقىلاۋسىزدىق سالدارىنان الىس جاتقان اۋىلىمىزدىڭ ماسەلەسى شەشىلمەي وتىر دەپ سانايدى.
نەگىزى باسكول اۋدان ءۇشىن تىرەك اۋىلدىڭ ءبىرى سانالادى. سوعان قاراماستان, ەلدى مەكەن كوپتەگەن وركەنيەت يگىلىكتەرىنەن ادا قالعان. توپتىق سۋ قۇبىرىنان اعىپ كەلەتىن كەرمەك سۋدىڭ ماسەلەسى ايتىلا-ايتىلا جاۋىر بولدى. امالى قۇرىعان جۇرتشىلىق ۇيلەرىنە باعاسى باقانداي 250-300 مىڭ تەڭگە تۇراتىن سۇزگىلەر ساتىپ الىپ, ورتالىق قۇبىردىڭ سۋىن تازارتىپ ىشۋگە ءماجبۇر.
«كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا ماي توپتىق سۋ قۇبىرىنىڭ اۋىزسۋى ساپالى بولدى. تىرشىلىك ءنارى تەرەڭدىگى 70 مەترلىك سكۆاجينادان الىناتىندىقتان كازىرگىدەي كەرمەك تاتىمايتىن. كەيىن تاۋەلسىزدىك جىلدارى جۇيە قالپىنا كەلتىرىلگەنىمەن, مەردىگەر جوبانى ساپاسىز اتقارىپ شىققانى بەلگىلى بولدى. بىلۋىمىزشە, سكۆاجينانىڭ تەرەڭدىگى 18 مەتردەن ءسال عانا اسادى. ءبىر-ەكى مارتە قۇبىر بويىمەن لاي سۋ اعىپ كەلگەنىنە دە كۋا بولدىق. وبلىس بيلىگىنەن وسى ماسەلەنى دە رەتتەپ بەرۋىن سۇرايمىز», دەيدى ب.ەسكەندىروۆ.
ءبىر قىزىعى, كەزىندە اۋدانعا ارداق قاڭتارباەۆ اكىم بولىپ تۇرعاندا باسكولگە دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىن, ودان سوڭ بۇل مىندەتتى اتقارعان مارات اقتاەۆ جاساندى جابىنى بار شاعىن فۋتبول الاڭىن سالىپ بەرەمىن دەپ ۋادە ەتكەن. قوس اكىمنىڭ دە ۋادەلەرى ورىندالماي, ءسوز جۇزىندە قالدى. ەندىگى ءۇمىت – قازىرگى اكىم اعىباي امىريندە.
– تىرەك اۋىل بولعانىمىزدى قايتەيىك, جاقىن جەردەگى شاعىن اۋىلداردىڭ كوشەلەرى اسفالتتالىپ, جارىق تارتىلىپ, كىرەبەرىس جولدارى تۇزەلىپ جاتقانىن كورىپ قىزعانامىز. مىڭعا تارتا حالىق تۇراتىن ەلدى مەكەندە بالالار مەن جاستارىمىز راحاتتانىپ وينايتىن دەنى دۇرىس سپورت الاڭى دا جوق. ءبىزدىڭ اۋىل اتىنان اۋداندىق ماسليحاتقا سايلانعان دەپۋتات تا وزگە ءوڭىردىڭ ازاماتى. ولارعا تاعار كىنام جوق. دەگەنمەن وسى جەردىڭ تۋمالارى اۋىل بيلىگىنە توقايلاسىپ, شىن جاناشىر ازامات رەتىندە قارايلاسىپ, تۋعان مەكەنىن گۇلدەندىرۋگە كۇش سالسا ەكەن دەيمىز. اۋىل تۇرعىندارى مۇنداي قيىندىققا توزە بەرمەسى انىق, – دەيدى ب.ەسكەندىروۆ.
اۋىل تۇرعىندارىنىڭ شاعىمى بويىنشا اۋدان اكىمى اعىباي امىرينگە حابارلاستىق. بىلگەنىمىزدەي, وتكەن قىركۇيەك ايىندا وبلىس باسشىسى ابىلقايىر سقاقوۆ اۋدان جۇرتشىلىعىمەن كەزدەسۋگە كەلگەندە وزەنگە كوپىر سالۋ ماسەلەسىن نازارىنا العان ەكەن. وبلىس باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇشجىلدىق بيۋدجەتتە جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا قارجى بولىنەتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر.
– بەلايا وزەنىنىڭ ۇستىنەن پانتوندى, ياعني جينالمالى كوپىر سالاتىن بولىپ شەشىم قابىلداندى. ءبىزدىڭ تاپسىرىسىمىز بويىنشا جوبانىڭ سمەتاسى جاسالىپ, مەملەكەتتىك ساراپتامادان ويداعىداي ءوتتى. جوبانىڭ قۇنى شامامەن 215 ملن تەڭگەنى قۇرايدى. تەك 176 ملن تەڭگەسى قۇرىلىسقا جۇمسالادى. ۇزىندىعى 50 مەتر بولاتىن وتكەل قىستا مۇز قاتقاندا جينالادى. بۇل كوپىر نەگىزىنەن باسكول مەن وعان قاراستى بوزشا, جاڭاتىلەك اۋىلدارى ءۇشىن ماڭىزى زور بولاتىنىن بايقايمىز. قاراجات بولىنسە, قۇرىلىس كەلەسى جىلى باستالادى, – دەيدى اعىباي قويشىباي ۇلى.
جوعارىدا باسكولدىڭ تىرەك اۋىل سانالاتىنىن ايتتىق. «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسىنىڭ يگىلىگى بۇل اۋىلعا 2024 جىلى عانا جەتەدى ەكەن. جوعارىدا كوتەرىلگەن ينفراقۇرىلىم ماسەلەلەرى مەملەكەتتىك جوبا اياسىندا ومىرشەڭ ەتىلەدى دەگەن ءۇمىت زور.
اقسۋ قالاسىنىڭ اۋىلدىق ايماعىندا ءورت شىعىپ, قىزىل جالىن تاعى باسكولگە ءتونىپ كەلە جاتىر دەگەن جەدەل اقپارات ءتۇستى. اۋىل اكىمى ەربولات ارعىنتاەۆ تەلەفون ارقىلى سويلەسكەنىمىزدە وبلىس ورتالىعىنان كومەك سۇرالعانىن, ازىرشە اۋىلدىڭ بارلىق تەحنيكاسى ءورتتىڭ الدىن الۋ شارالارىنا جۇمىلدىرىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى. قازىر مۇنداعى جۇرتتىڭ ۋايىمى قايتا-قايتا تۇتانا بەرەتىن ورتتەن جاز بويى شاپقان شوپتەرىن امان الىپ قالۋ.
پاۆلودار وبلىسى,
ماي اۋدانى,
باسكول اۋىلى
