پرەزيدەنت جۇرتشىلىقپەن كەزدەسۋىندە ولكەنىڭ ەلىمىز ءۇشىن ەرەكشە ورنى بار ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, الماتى وبلىسىن بولەك اكىمشىلىك اۋماق رەتىندە قۇرۋدىڭ جانە ونىڭ ورتالىعىن قاپشاعاي جاعاسىنا كوشىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
«جۇرتتىڭ وتىنىشىنە ساي قالاعا دىنمۇحامەد قوناەۆتىڭ ەسىمى بەرىلدى. مۇنى, شىن مانىندە, تاريحي ادىلدىكتىڭ ورناۋى جانە حالىقتىڭ ورتاق قالاۋى دەۋگە بولادى. وبلىس ورتالىعى مارتەبەسىنە يە بولعان قوناەۆ قالاسى ەندى تىڭ قارقىنمەن داميتىن بولادى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, بۇل قادام وڭىردەگى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى ءتيىمدى شەشۋگە جول اشادى. الماتى وبلىسىنىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى زور, ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىگى دە وتە جوعارى. اگرارلىق-يندۋستريالدى ءوڭىر بولىپ سانالاتىن وبلىس تۇراقتى دامىپ كەلەدى. الايدا ايماقتىڭ جەتىستىكتەرىمەن قاتار, شۇعىل رەتتەلۋگە ءتيىس ماسەلەلەرى دە بارشىلىق. مەملەكەت باسشىسى وسى ماسەلەلەردىڭ ارقايسىسىنا جەكە-جەكە توقتالىپ, جەرگىلىكتى اكىمدىك پەن ۇكىمەتكە ناقتى تاپسىرمالار بەردى.
«بىرىنشىدەن, ايماقتىڭ تەرريتوريالىق تەڭگەرىمدى دامۋىن جولعا قويۋ ماڭىزدى مىندەت. بۇل باعىتتاعى ەڭ باستى كورسەتكىش – ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى بار قىزمەتتەرگە تەڭ دارەجەدە ءارى كەڭىنەن قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋ, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق جاعدايىن جاقسارتۋ. جىل باسىنان بەرى وڭىردە 686 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەنىنە قاراماستان, پاتەر ماسەلەسى ايماقتىڭ ەڭ وزەكتى پروبلەماسى بولىپ وتىر. وبلىستىڭ ساياجاي الاپتارىن 180 مىڭنان اسا ادام تۇراقتى مەكەندەيدى. بۇعان قوسا, ايماقتا ەسكى, اپاتتى جاعدايداعى ۇيلەر وتە كوپ, كوممۋنيكاتسيا جەلىسىنىڭ توزىعى جەتكەن. سوندىقتان ۇكىمەتكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەن اپاتتى جاعدايداعى ۇيلەردى كۇردەلى جوندەۋ ءۇشىن بولىنەتىن قارجىنى ۇلعايتۋدى تاپسىرامىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە وبلىس ورتالىعىن دامىتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋدە اكىمدىككە قولداۋ كورسەتۋدى تاپسىردى, سونداي-اق ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىن قالانى وركەندەتۋگە اتسالىسۋعا شاقىردى.
«وبلىس ورتالىعىن قوناەۆقا كوشىرۋ جۇمىس ورىندارىن اشۋ, تۇرعىن ءۇي قورىن ۇلعايتۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, كوشەلەردى اباتتاندىرۋ جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وڭىردە اكىمشىلىك عيماراتتار, تۇرعىن ۇيلەر, اۋرۋحانالار, مەكتەپتەر, بالاباقشالار, مادەنيەت جانە سپورت نىساندارى جاپپاي سالىنادى, ساناتوريالىق جانە كۋرورتتىق ايماقتار پايدا بولادى. وبلىس ورتالىعىن ەكولوگياسى تازا, ءومىر سۇرۋگە قولايلى «اقىلدى» قالا رەتىندە دامىتۋ كەرەك. جاڭا وبلىس ورتالىعىنا جاڭا باس جوسپار كەرەك. بۇل رەتتە قالانىڭ جاڭا مارتەبەسىن ەسكەرۋ ماڭىزدى. وندا ماڭىزدى عيماراتتار, ساۋلەتتى انسامبلدەر مەن نىساندار سالۋ ءۇشىن ارحيتەكتۋرالىق بايقاۋ ۇيىمداستىرۋدى قاراستىرعان ءجون. قالانىڭ وزىنە ءتان بىرەگەي ءستيلى بولۋى كەرەك», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت الماتى وبلىسى حالقىنىڭ سانى ەڭ كوپ ايماقتاردىڭ قاتارىندا ەكەنىن ەسكەرىپ, مۇندا ءبىلىم بەرۋ جانە مەديتسينا ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.
«مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا اۋىلدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن جاڭعىرتۋعا ارنالعان ۇلتتىق جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سونىڭ اياسىندا وسى وڭىردە ءۇش جىلدىڭ ىشىندە 38 ەمدەۋ ورنى سالىنادى. الايدا مۇنىڭ ءوزى جەتكىلىكسىز. قازىر وبلىس تۇرعىندارى دارىگەرگە قارالۋ ءۇشىن كوبىنە الماتىعا بارادى. سوندىقتان دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىنىڭ تاپشىلىعى قاتتى سەزىلمەي وتىر. بىراق قالانىڭ مۇمكىندىگى شەكسىز ەمەس. شاھاردىڭ مەديتسينا ينفراقۇرىلىمى شامادان تىس جۇمىس ىستەپ جاتقانى بەلگىلى. وبلىس اكىمدىگى قاي جەرگە, قانشا ەمدەۋ مەكەمەسى قاجەت ەكەنىن مۇقيات زەردەلەۋى كەرەك. سودان سوڭ ۇكىمەت ناقتى شارالار قابىلدايدى», دەدى پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ ايماقتا ءۇش اۋىسىممەن وقىتاتىن مەكتەپ ماسەلەسى ءالى شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتىپ, 52 مەكتەپتە بالالاردىڭ ءۇش اۋىسىممەن وقىپ جاتقانىنا نازار اۋداردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, مەكتەپ قۇرىلىسىنا مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىك ارقىلى بيزنەس وكىلدەرىن جۇمىلدىرعان ءجون. سونداي-اق الداعى جىلدارى جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا وبلىستا 39 مەكتەپ سالىنادى.
پرەزيدەنت الماتىعا شامادان تىس جۇكتەمەنى ازايتۋ ءۇشىن كەلەشەكتە قوناەۆتا «اكادەميالىق قالاشىق» قۇرۋ يدەياسىن ۇسىندى.
ء«ىرى قالالاردىڭ جانىنان يننوۆاتسيالىق ورتالىق قۇرعان ەلدەر از ەمەس. ۇكىمەت بۇل ماسەلە بويىنشا جاڭا جىلعا دەيىن ناقتى ۇسىنىس بەرسىن. ارينە, جاستاردىڭ الماتى سياقتى ءىرى قالادا وقىپ, جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىنى تۇسىنىكتى. دەگەنمەن قوناەۆ ستۋدەنتتەر ءۇشىن وتە ىڭعايلى قالا بولار ەدى دەپ ويلايمىن. بۇل جاقتا جاتاقحانا سالۋعا جەر جەتكىلىكتى, پاتەر جالداۋ دا قىمبات ەمەس. قۇزىرلى مينيسترلىك قوناەۆ قالاسىندا الماتىداعى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردىڭ بولىمشەسىن اشۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋى كەرەك. سونداي-اق جاڭا زاماناۋي ۋنيۆەرسيتەت اشۋ جايىن ويلاستىرۋى قاجەت», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋدى كەلەسى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە رەتىندە اتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, الماتى وبلىسى وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋعا زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى. وبلىس ازىق-ت ۇلىك, سۋسىندار, قاعاز بۇيىمدارىن, پلاستيك قۇبىرلار مەن وندىرىستىك-شارۋاشىلىق ماقساتتا قولدانىلاتىن زاتتار ءوندىرۋ جونىنەن كوش باستاپ كەلەدى. قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ 70 ءتۇرىن شىعاراتىن ءوڭىردىڭ بۇكىل ەلدەگى قۇرىلىس يندۋسترياسىنا نەگىزگى ءونىم جەتكىزۋشى بولاتىنداي مۇمكىندىگى بار.
«قازىرگى تاڭدا وبلىستا ەكى يندۋستريالىق ايماق جۇمىس ىستەيدى. تاعى ەكەۋى قۇرىلىپ جاتىر. بۇدان بولەك, الماتى مەن قوناەۆ قالاسىنىڭ ورتاسىندا سالىنىپ جاتقان Gate City سەرىكتەس قالاسىنىڭ اۋماعىندا پەرسپەكتيۆتى جوبالاردى ورنالاستىرۋ ءۇشىن ارنايى ەكونوميكالىق ايماق اشىلادى. وسى جۇمىستاردى جانداندىرعان ءجون. قازىرگى ۋاقىتتا 50-دەن استام حالىقارالىق كومپانيا رەسەيدەن قازاقستانعا كوشتى. ولاردىڭ ءبارىن ءىرى قالالاردا شوعىرلاندىرۋ ءتيىمسىز. اكىمدىك مۇنداي كاسىپورىنداردى الماتىعا جاقىن, ۇلكەن الماتى اينالما جولىنىڭ بويىنا ورنالاستىرۋ ماسەلەسىن قاراستىرعانى ءجون», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت الماتى اگلومەراتسياسىن دامىتۋ وتە وزەكتى ماسەلە ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, بىرقاتار ۇسىنىس ايتتى.
«Gate City» سەرىكتەس-قالاسىنىڭ ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمى نەگىزىنەن دايىن. مۇندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باستالدى. بۇل – بۇكىل ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى جوبا. ونى تولىق جۇزەگە اسىرساق, ءوڭىردىڭ ينۆەستيتسيالىق, ونەركاسىپتىك جانە تۋريستىك الەۋەتى ەداۋىر ارتادى. ەڭ الدىمەن, اگلومەراتسيانىڭ ورتاق كولىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدان باستاۋ كەرەك. قازىر نەگىزگى مىندەت – وسى. الماتى وبلىسىنىڭ جانە الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىكتەرى بۇل ماسەلەنى بىرگە قاراستىرۋى كەرەك. كەلەسى جىلى قوعامدىق كولىككە قاتىستى تۇيتكىلدەر تولىق شەشىلۋگە ءتيىس. بيۋدجەت كودەكسىنە جانە باسقا دا قۇجاتتارعا ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزگەن ءجون», دەپ مالىمدەدى پرەزيدەنت.
پرەزيدەنت الماتى وبلىسىنىڭ ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى الەۋەتى زور ەكەنىنە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا ايماقتا جۇزەگە اسىپ جاتقان شەلەك دالىزىندەگى جەل ەلەكتر ستانساسى, رايىمبەك اۋدانىنداعى شاعىن گەس جانە ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى بارتوعاي گەس-ءى سەكىلدى ءىرى جوبالاردى قوسا العاندا, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى بويىنشا 24 نىسان بار. وبلىستا وندىرىلەتىن ەنەرگيانىڭ 20 پايىزى وسى ستانسالارعا تيەسىلى. بۇل – جاقسى كورسەتكىش. الايدا ەلىمىز كومىرتەگى مولشەرىن ازايتۋ مىندەتتەمەسىن العانىن ەسكەرسەك, بىزگە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ جيىنتىق قۋاتىن ءالى دە ارتتىرا تۇسكەن ءجون. ونىڭ ۇستىنە ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ قارقىنىنىڭ ۇدايى وسۋىنە بايلانىستى ەنەرگيا تاپشىلىعى قازىردەن سەزىلە باستادى. وسى ورايدا پرەزيدەنت اتالعان ماسەلەنىڭ ءتيىمدى شەشىمىنىڭ ءبىرى اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇل جونىندە ءوز ۇستانىمىمدى تاعى دا جەتكىزگىم كەلەدى. ەلىمىزدە ەنەرگيا تۇتىنۋ كورسەتكىشى ۇدايى ءوسىپ كەلە جاتقان جاعدايدا ونى تۇراقتى ءوندىرۋ ءۇشىن بىزگە اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋعا تۋرا كەلەدى. ماماندار الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانىنداعى ۇلكەن اۋىلىن اەس قۇرىلىسىنا ەڭ وڭتايلى ورىن دەپ ەسەپتەيدى. ءبىز بۇگىنىمىزدى عانا ويلاپ, ءتۇرلى فوبيالاردىڭ جەتەگىنە ەرمەۋىمىز كەرەك. سەبەبى ەلىمىزدىڭ كەلەشەگىنە قاتىستى ماسەلە شەشىلگەلى تۇر. ايتپەسە ەلدىڭ دامۋى تۇرالاپ, كورشى ەلدەرگە ەنەرگيا تۇرعىسىنان تاۋەلدى بولۋ قاۋپى بار», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ ماسەلەسىنە دە ارنايى توقتالدى. مەملەكەت باسشىسى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە الماتى وبلىسىنىڭ مۇمكىندىگى مول ەكەنىنە توقتالىپ, وڭىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن بىرقاتار مىندەتتى شەشۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى.
«مۇنداعى ارىقتار مەن كانالدار ابدەن توزعان. بۇل جاعداي سۋارمالى جەرلەردى يگەرۋگە كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. سۋدىڭ كوبى جەرگە ءسىڭىپ, بوسقا ىسىراپ بولۋدا. سونىڭ كەسىرىنەن ترانسشەكارالىق وزەندەرگە تاۋەلدىلىك ارتىپ بارادى. سۋ تاپشىلىعىنان 80 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەر يگەرىلمەي بوس جاتىر. بيىل الماتى وبلىسىنىڭ سۋارۋ جۇيەسىن رەتكە كەلتىرۋ ءۇشىن رەسپۋبليكا بيۋدجەتىنەن 5,7 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. بىراق, بۇل جەتكىلىكسىز. ۇكىمەت بيۋدجەتتىڭ مۇمكىندىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, قارجىنى كوبەيتۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋى كەرەك. بۇگىندە ۇلكەن الماتى كانالىنىڭ جاعدايى سىن كوتەرمەيدى. قازىر بۇل كانال 60 مىڭ گەكتار جەرگە سۋ جەتكىزەدى. بىراق, ىسكە قوسىلعاننان بەرى وعان ءبىر دە ءبىر رەت كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلمەگەن. اكىمدىك ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ, بۇل جۇمىستى شۇعىل قولعا الۋعا ءتيىس», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت اگروونەرەكاسىپ سالاسىندا قوسىمشا قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋ ءۇشىن ءوندىرىستى بارىنشا اۆتوماتتاندىرۋعا, تسيفرلاندىرۋعا جانە ونىڭ تابيعاتقا زيان كەلتىرمەۋىنە باسىمدىق بەرىلۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمىن دامىتۋدىڭ جانە بۇل سالاعا يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
«گەوساياسي تۇراقسىزدىق پەن جاھاندىق ەكونوميكاداعى داعدارىس ينفلياتسيالىق قىسىمدى كۇشەيتىپ وتىر. بۇل, اسىرەسە, ازىق-ت ۇلىك نارىعىندا ايرىقشا سەزىلەدى. قىركۇيەك ايىندا ەلىمىزدەگى ينفلياتسيا 17 پايىزدان استى. ءالى دە ءوسىپ بارادى. بۇل ازاماتتاردىڭ ناقتى تابىسىنىڭ ازايۋىنا الىپ كەلەدى. باعانىڭ وسۋىنە, نەگىزىنەن, 20 پايىزعا جەتكەن ازىق-ت ۇلىك ينفلياتسياسى اسەر ەتىپ وتىر. بۇل كوپ جاعدايدا يمپورتتىق ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى. يمپورتقا تاۋەلدىلىگىمىزدى ازايتۋ ءۇشىن 2024 جىلعا دەيىن ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. مەملەكەت فورۆوردتىق كرەديت بەرۋگە 100 ميلليارد تەڭگە ءبولۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل شارا شارۋالارعا كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن ۋاقىتىلى اتقارۋعا جانە كۇزدە ءونىمىن وتكىزۋگە كەپىلدىك الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى پرەزيدەنت.
بۇدان بولەك, پرەزيدەنت وڭىردە تۋريزم سالاسىن دامىتۋ ماسەلەسىنە ارنايى توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ىلە الاتاۋىنىڭ سۇلۋ تابيعاتى مەن جابايى جانۋارلار الەمى شەتەلدىك تۋريستەردى قىزىقتىراتىن بىرەگەي ورىنعا اينالىپ وتىر. سوندىقتان بۇل سالانى دامىتۋعا ايرىقشا كوڭىل ءبولۋ قاجەت. بيىل «ىلە-الاتاۋ», «شارىن», كولساي كولدەرى» ۇلتتىق پاركتەرىنە 850 مىڭداي تۋريست كەلگەن. ەندىگى مىندەت – وبلىس اۋماعىنداعى ۇلتتىق پاركتەردىڭ جول جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمىن قامتاماسىز ەتۋ. سونداي-اق ۇكىمەت قاپشاعاي سۋ قويماسىنىڭ مارتەبەسىن ەلىمىزدىڭ نەگىزگى تۋريستىك نىساندارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىنداۋى كەرەك.
پرەزيدەنت مەملەكەتىمىز تۇراقتى دامۋى ءۇشىن ازاماتتارىمىز باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى كەرەكتىگىن ايتىپ, زامانعا ساي ماماندىق الۋعا, ەڭبەك پەن ءبىلىم كۋلتى ورنىققان قوعامعا اينالۋعا ۇندەدى. سونداي-اق الەم حالىقتارىنىڭ جاقسى قاسيەتتەرىن بويعا ءسىڭىرىپ, جاقسى ۇردىستەرىن ۇيرەنۋ ءۇشىن ءتىل ءبىلۋ قاجەت ەكەنىن ەسكە سالدى.
«بابالارىمىز «جەتى جۇرتتىڭ ءتىلىن ءبىل, جەتى ءتۇرلى ءىلىم ءبىل» دەپ ايتقان. شىن مانىندە, جاستار نەشە ءتىل بىلسە, الدىنان سونشا ەلدىڭ ەسىگى ايقارا اشىلادى. بۇل تۋعان ەلىڭنىڭ مۇددەسىنە قىزمەت ەتۋ ءۇشىن قاجەت. دەگەنمەن, ەڭ الدىمەن, جاستارىمىز انا ءتىلىن – قازاق ءتىلىن ءبىلۋى كەرەك. انا ءتىلىمىز ءبىرىنشى ورىندا بولىپ, ءبارىمىز ءۇشىن نەگىزگى باسىمدىق بولۋى قاجەت. سولاي بولادى دا دەپ اتاپ ايتقىم كەلەدى. جالپى, ءبىز ءتىلىمىز دامىماي جاتىر دەگەن ويدان ارىلۋىمىز كەرەك. تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندە ونىڭ مارتەبەسى بيىكتەمەسە, تومەندەگەن جوق. قانشاما اقپارات قۇرالدارى حابار تاراتادى. گازەت-جۋرنالدار, كىتاپتار شىعىپ جاتىر. قازاقشا سويلەيتىن جاستار كوبەيىپ كەلە جاتىر. جالپى, تىلدىك ورتا تۇبەگەيلى وزگەردى. قازاق ءتىلىن بىلەتىن وزگە ۇلت وكىلدەرى دە از ەمەس. سوعان سايكەس قازاقشا فيلمدەرگە, اندەرگە جانە باسقا دا ونىمدەرگە دەگەن سۇرانىس جوعارى. مۇنىڭ ءبارى قازاق ءتىلىن قولدانۋ اياسى جىلدان-جىلعا كەڭەيىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. سوندىقتان, الاڭداۋعا ەش نەگىز جوق. قازاق ءتىلىن پايدالانىپ, ساياسي ويىندار جۇرگىزۋدىڭ قاجەتى جوق. وسىنداي تەرىس تۇسىنىكتەر كەيبىر ەلدەردى قاسىرەتكە ۇشىراتتى. مەملەكەت قازاق ءتىلىن قولداۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار قولدانىپ جاتىر. بۇل باعىتتاعى جۇمىستى جالعاستىرا بەرەمىز. ءوز ءتىلىمىزدى ءوزىمىز ۇلىقتاۋىمىز كەرەك. بۇل – وتە دۇرىس. بىراق وزگە تىلدەن باس تارتۋعا بولمايدى. ء«وز ءتىلىڭ بىرلىك ءۇشىن, وزگە ءتىل تىرلىك ءۇشىن» دەگەن ءسوز بار. ءبىز ءتىل ساياساتىن بايىپپەن جۇرگىزۋىمىز كەرەك», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت الماتى وبلىسى ەلىمىزدىڭ دەموگرافياسىنا دا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتىپ, جاس ۇرپاقتىڭ ءبىلىمدى, تاربيەلى, وتانشىل, ەڭبەكقور بولىپ ءوسۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى. بۇدان بولەك, ۇرپاق تاربيەسىندە اتا-انا ماڭىزدى اتقاراتىنىن جەتكىزدى.
«ۇرپاقتىڭ ناعىز پاتريوت بولىپ وسۋىنە ونىڭ ءوز شاڭىراعىندا العان تاربيەسى ەرەكشە ىقپال ەتەدى. اتا-انالار بالاسىنىڭ بويىنا ەڭ جاقسى قاسيەتتەردى سىڭىرگىسى كەلەتىنى انىق. دانا حالقىمىز «ۇيادا نە كورسەڭ, ۇشقاندا سونى ىلەسىڭ» دەيدى. بۇل ءسوزدىڭ استارىندا تەرەڭ ءمان-ماعىنا بار. اعا بۋىن ۇرپاققا ناقتى ىسپەن ۇلگى-ونەگە بولا بىلگەنى ءجون. بالاسىن تاربيەلەۋ ءۇشىن اتا-انا الدىمەن ءوزىن تاربيەلەۋى كەرەك. بالا كورگەنىن قايتالايدى. اتا-انا ەڭبەكقور, بىلىمگە قۇشتار, ىسىنە ادال بولسا, ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت كورسەتسە, بالاسى دا سول جولمەن جۇرەدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اركىم وزىنەن باستاعانى ابزال. سوندا عانا ءبىز ەلىمىزدىڭ ەرتەڭىنە سەنىمدى بولىپ, ونى سانالى ۇرپاققا تابىستايمىز», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ «ادىلەتتى قازاقستان» قۇرۋ ەڭ جوعارى قۇندىلىق بولۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, حالىق پەن بيلىك اراسىندا دانەكەر بولاتىن قوعامدىق كەڭەس ينستيتۋتىنىڭ ايرىقشا رولىنە توقتالدى.
«بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا 256 قوعامدىق كەڭەس بار. بىلتىر «قوعامدىق كەڭەستەر تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ولاردىڭ قۇزىرى ەداۋىر كەڭەيدى. مەن وسى سالاعا قوعام وكىلدەرىن كوپتەپ تارتۋدى تاپسىردىم. قازىر ولاردىڭ ۇلەسى 86 پايىزعا جەتتى. بيىل ۇلتتىق قۇرىلتاي قۇرىلعانىن بىلەسىزدەر. وعان ءاربىر ءوڭىردىڭ قوعامدىق كەڭەسىنەن ءبىر وكىل مۇشە بولدى. قوعامدىق كەڭەستەر حالىق پەن بيلىكتىڭ اراسىنداعى دانەكەرگە اينالۋعا ءتيىس», دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, تۇرعىندار قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرىن حالىقتىڭ وكىلى رەتىندە ساناپ, مەملەكەت باسقارۋ ىسىنە ارالاسادى ءارى قوعامدىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرادى. قوعامدىق كەڭەسكە بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ جۇمسالۋىن قاداعالاۋ, وزەكتى ماسەلەلەردى بيلىك ورگاندارىنا جەتكىزۋ, مەملەكەتتىك ساياساتتى جۇرتشىلىققا ءتۇسىندىرۋ سەكىلدى سان-سالالى باعىتتار بويىنشا زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى.
مەملەكەت باسشىسى ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە وبلىستىڭ دامۋىنا ەڭبەگى سىڭگەن بىرقاتار ازاماتتى مەملەكەتتىك ناگرادالارمەن ماراپاتتادى.
اتاپ ايتقاندا, «ۇلتتىق قوي وسىرۋشىلەر وداعى» كەڭەسىنىڭ توراعاسى تىنىشباي دوسىمبەكوۆ «پاراسات» وردەنىمەن, ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنىڭ تۇرعىنى, ەڭبەك ارداگەرى ۆيكتور ۆولوكيتين «قۇرمەت» وردەنىمەن ناگرادتالدى. «ەڭبەك ەرى ءۇشىن» مەدالى جامبىل اۋداندىق «اتامەكەن» گازەتىنىڭ اعا ءتىلشىسى راپبەك تەرلىكباەۆقا, قاراساي اۋدانىنداعى «اگروپارك «وڭتۇستىك» جشس باس اگرونومى قالي قاڭتارباەۆقا, قاراساي اۋدانى اباي اۋىلىنداعى №2 ورتا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى ءباتيما نىسانباەۆاعا تابىستالدى.
«ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن قوناەۆ قالاسى قۇتقارۋ بولىمشەسىنىڭ قۇتقارۋشىسى قۋانىش قايىرجان, الماتى وبلىسى توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ ءورت ءسوندىرۋ جانە اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتى ءورت ءسوندىرۋ جانە اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ ءبولىمىنىڭ ينجەنەرى جاسۇلان ءنۇسىپوۆ ماراپاتتالدى.
