كۇنى كەشە مەگاپوليستە «Teñ Qogam» دەپ اتالعان ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعانداردى الەۋمەتتىك قولداۋ ورتالىعى اشىلدى. قۇلاعى مۇكىس جانداردى قولداۋعا ارنالعان وسىنداي تاعى ءبىر ورتالىق قالادا ەكى جىل بۇرىن ەسىك اشقان ەدى. جىل باسىنان بەرى مۇگەدەكتىگى بار 1 768 ادام ورتالىق قىزمەتىنە جۇگىنگەن. ماماندار قامكوڭىل جاندارعا قوعامعا بەيىمدەلۋگە كومەكتەسىپ, پسيحولوگيالىق, قۇقىقتىق قولداۋ كورسەتۋمەن قاتار تۇرمىستىق, الەۋمەتتىك جانە قارجىلىق داعدىلاردى مەڭگەرۋگە ۇيرەتكەن. وسى ۋاقىتقا دەيىن بىرقاتار ازامات الەۋمەتتىك ءۇيدىڭ كومەگىمەن جۇمىس تاۋىپ, ولاردىڭ كەيبىرى توقىما ءىسى, اياقكيىم جوندەۋ سالالارىندا ءوز كاسىبىن اشقان كورىنەدى.
«ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان ازاماتتارعا لايىقتى جۇمىس تاۋىپ بەرۋ باستى نازاردا. ولار قۇرىلىس سالاسىندا, ەسەپ كاسسالارىندا, كيىم جانە ازىق-ت ۇلىك دۇكەندەرىندە, باسپاحانالاردا, سپورت كەشەندەرىندە ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. «Teñ Qogam» ورتالىعىنا مۇگەدەكتىگى بار بارلىق ادام, ونىڭ ىشىندە ولاردىڭ اتا-انالارى مەن جاقىندارى جۇگىنە الادى. ءبىزدىڭ ورتالىقتا الەۋمەتتەنۋگە كومەكتەسەتىن ارناۋلى پسيحولوگ كەڭەس بەرەدى», دەيدى «Teñ Qogam» الەۋمەتتىك قولداۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى امانبيكە ەرعاليەۆا.
ەستە بولسا, مۇگەدەك ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا ولارعا اقپاراتتىق, كونسۋلتاتسيالىق, زاڭگەرلىك جانە پسيحولوگيالىق قولداۋ كورسەتەتىن, جۇمىسقا ورنالاسۋعا جاردەمدەسەتىن «Teñ Qogam» الەۋمەتتىك قولداۋ جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسىن 2019 جىلى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى ازىرلەگەن ەدى. يگىلىكتى جوبا كاسىپكەرلەردىڭ دە الەۋمەتتىك سالاعا دەن قويۋىنا مۇرىندىق بولا باستاعان.
اتالعان ساناتقا جاتاتىن ازاماتتار الماتى قالاسىنداعى و.جاندوسوۆ كوشەسى 10, سونداي-اق ق.ساتباەۆ كوشەسى 37ا مەكەنجايلارىندا ورنالاسقان الەۋمەتتىك ورتالىققا جۇگىنىپ ءتيىستى كومەك الا الادى. رەسپۋبليكا اۋماعىندا ەستۋ قابىلەتى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان 24 مەكتەپ بار. ولاردىڭ ەكەۋى الماتىداعى №1 ارناۋلى تۇزەتۋ مەكتەبى مەن ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعاندارعا ارنالعان №5 ارنايى تۇزەتۋ مەكتەبى. ونداعى بالالارعا قالاداعى ءۇش كوللەدج بەن تۋريزم جانە سپورت اكادەمياسىنان جوعارى جانە ورتا ارناۋلى ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك قاراستىرىلعان.
«جىل باسىنان بەرى مۇگەدەكتىگى بار 23 مىڭ الماتىلىق تەحنيكالىق وڭالتۋ قۇرالدارىمەن جانە الەۋمەتتىك قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتىلدى. جەكە وڭالتۋ باعدارلاماسىن 85%-عا دەيىن ورىنداۋ جوسپارلانۋدا. ايتا كەتەيىك, سۋردولوگيالىق كومەككە مۇقتاج 1 282 ادامنىڭ 970-ءى كومەك الدى. ىمداۋ ءتىلى مامانىنىڭ قىزمەتتەرىن ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان 760 ادام پايدالانادى. ورتالىق سونىمەن قاتار ادامدارعا سۋردولوگيالىق كومەك الۋعا كومەكتەسەدى», دەيدى الماتى قالاسى جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ تەڭ مۇمكىندىكتەر ءبولىمىنىڭ باسشىسى امانات سۇلتانعازيەۆ.
جالپى, ەل كولەمىندە قۇلاعى مۇكىس بالالارعا قاتىستى قوردالانعان پروبلەمالار از ەمەس. ماسەلەن, ەلدەگى تۋا ءبىتتى قۇلاعى جوق جانە قۇلاعى بىتەۋ بالالاردىڭ سانى 700-دەن اسىپ جىعىلعان. بۇل جاعداي كورشىلەس رەسەي مەن قىتاي مەملەكەتىندە دە بەلەڭ الىپ تۇر. ماماندار بۇل ەكولوگيالىق جاعدايدىڭ اسەرىنەن تۋىندايتىن كەسەل دەگەن جالپىلاما جاۋاپتان اسا الماي كەلەدى. ەڭ وكىنىشتىسى, عىلىم تىلىندە «ميكروتيا جانە اترەزيا» دەپ اتالعان بۇل دەرتكە تاپ بولعان ورەندەرگە وپەراتسيا جاسايتىن وتاندىق ماماندار جوق. ال اتالعان وپەراتسيانى اقش, ءۇندىستان ەلدەرىندە جاساتۋ كەمى 70-80 مىڭ دوللار تۇرادى. ءوز بەتتەرىنشە «ميكروتيا جانە اترەزيا» قوعامدىق قورىن اشقان اتا-انالار بالالارىنىڭ بولاشاعىنا الاڭداۋلى. اتا-انالاردى الاڭداتىپ وتىرعان تاعى ءبىر ماسەلە – ءبىر قۇلاعى جوق بالالار مۇگەدەكتەر ساناتىنا جاتپايتىندىقتان الەۋمەتتىك جاردەماقى دا الا المايدى.
– قىزىم اديليانىڭ تۋمىسىنان ءبىر قۇلاعى جوق. سونىڭ سالدارى ساپ-ساۋ ەكىنشى قۇلاعىنا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. ءۇش جىل بۇرىن 100% ەستيتىن ەكىنشى قۇلاعىنىڭ قابىلەتى قازىر 75 %-عا دەيىن تومەندەپ كەتكەن. ەلىمىزدە, ءتىپتى تمد كولەمىندە وپەراتسيا جاسايتىن بىلىكتى مامان جوق. قانشا ۋاقىتتان بەرى بۇل تاقىرىپتى زەرتتەپ, شەتەلدىك ماماندارمەن دە كەڭەستىم. اقش دارىگەرى دجوزەف روبەرسون وپەراتسيا جاساۋعا كەلىسكەنىمەن, ەمنىڭ قۇنى 99 مىڭ دوللاردى قۇراپ وتىر. قىرۋار اقشانى قايدان تابامىن, اتالعان دەرت تۇرىنە كۆوتا دا قاراستىرىلماعان, – دەيدى الماتىلىق ەربولات قۋانىشەۆ.
الماتى
