ايماقتار • 11 قازان, 2022

تىرەك بولار اۋىلعا نە كەدەرگى؟

420 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

كومىرلى شاھارعا قاراستى بىرنەشە ەلدى مەكەن تىرەك اۋىل مارتەبەسىن الا الماي وتىر. قالانىڭ اۋىلدىق اۋماقتارىندا تۇراتىن حالىق سانى كەيبىر اۋدانداعىلاردان دا كوپ. «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسىنا ىلىكپەگەن سوڭ تۇرعىندار جاۋاپتى مينيسترلىكتەردەن كومەك سۇراپ وتىر.

تىرەك بولار اۋىلعا نە كەدەرگى؟

وڭىرگە جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆقا جەرگىلىكتى جۇرت بازىناسىن ايتتى. ەكىباستۇز قالاسىنا قاراستى بايەت اۋىلىنداعى ماسەلەلەر ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ نازارىنا ىلىكتى. بۇگىندە اۋىلدا 700 ادام تۇرادى. جەرگىلىكتى مەكتەپ, اۋىل كلۋبى مەن كوشە جولدارى توزىپ تۇر. ونى جوندەۋ ءۇشىن قىرۋار قاراجات قاجەت. الايدا مەملەكەتتىك باعدارلاماعا ەنۋ ءۇشىن ءبىراز قيىندىق تۋىنداپ تۇرعان كورىنەدى. بايەت قالا ماڭىندا ورنالاسقان اۋىل سانالادى.

– ەكىباستۇزدىڭ اۋىلدىق اۋماق­تا­ر­ىندا 17 مىڭنان استام ادام تۇرادى. ءبىز قالا مارتەبەسىنە يە بولعاندىقتان, اۋىل­دارىمىز «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدار­لا­ماسىنا ەنبەي وتىر. سالدارىنان وزگە اۋدان­دارداعى سەكىلدى جاڭعىرتۋ جۇمىس­تارى بىزدە جوق. 25 ەلدى مەكەن ىشىندە بىرەۋى تىرەك اۋىل جانە تاعى ءبىرى سپۋتنيكتىك ەلدى مەكەن سانالادى. سولنەچنىي مەن شىدەرتى كەنتتەرى اۋدان ورتالىقتارىنداعىداي مانگە يە. دەي تۇرعانمەن بىزدە دامۋى تىرەك اۋىلعا سايكەس كەلەتىن اۋىلدار دا بار, سولاردى قولداۋدى سۇرايمىز. بۇگىندە جالپى قۇنى 5 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن جوبالارىمىزدىڭ قۇجاتى ءازىر تۇر. مينيسترلىك قولداپ, قازىنادان قاراجات بولىنسە, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن كوپ جۇمىس اتقارىلار ەدى, – دەپ ءوتىندى قالا باسشىسى ايان بەيسەكين.

ءا.قۋانتىروۆ بايەت اۋىلىنىڭ تىزىمگە ىلىگۋگە مۇمكىندىگى مول ەكەنىن جەتكىزدى. ەلدى مەكەننىڭ بولاشاعى زور, حالقى كوبەيىپ كەلە جاتقانى بايقالادى. وزگە دە ۇسىنىلىپ وتىرعان اۋىلدار قاراس­تىرىلادى. قازاقستان بويىنشا 3,5 مىڭ تىرەك جانە سەرىكتەس اۋىلدار بار, ال بار­لىق اۋىل سانى – 6,3 مىڭ. ونىڭ بارلى­عىنا كومەكتەسۋ ءۇشىن قىرۋار قارا­جات قاجەت. سوندىقتان بولىنەتىن قارجى بار­لىعىنا بىردەي جەتەتىندەي تەتىكتەر ويلاس­تىرىلادى.

بايەتتە مينيستر اۋىلدىق مەكتەپ پەن ما­دەنيەت ۇيىنە باس سۇقتى. وندا جەرگى­لىكتى تۇرعىندارمەن كەزدەسىپ, ماسەلەلەرىن تىڭدادى. اقساقالدار ءبىلىم ورداسى مەن اۋىل ىشىندەگى جولداردى جوندەپ بەرۋدى سۇرادى.

بۇدان سوڭ مينيستر ەكىباستۇزداعى قۇرىلىس الاڭىنا باردى. بىلتىر قالانىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى كەشەندى دامۋ جوسپارى ازىرلەنگەن. جۇزدەن استام جوبانى قامتىعان جوسپاردا قالالىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋ, ەكولوگيالىق جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر قامتىلعان. كەشەندى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 900 ملرد تەڭگە قاجەت ەكەن, ونىڭ 90 پا­يىزى جەكە مەنشىك سالىمداردان قۇرالماق.

«باستاپقىدا يپپودروم اۋماعىندا ءبىر-ەكى قاباتتى ۇيلەر قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ جوسپارلانعان ەدى. ول جەردە بارلىق ينفراقۇرىلىم تارتىلعان, 400-دەن استام جەر تەلىمى بار. الايدا ءبىز بۇل جوبالاردان تيىمدىلىك كورىپ وتىرعان جوقپىز. قۇرىلىستاردىڭ قۇنى قىمبات, سون­دىقتان ەرتەڭ ونى ساتۋدا قيىندىق تۋىن­دايتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان بۇل جەردە كوپ­پاتەرلى تۇرعىن ۇيلەر سالۋ ءۇشىن قالا­نى كەشەندى دامىتۋ باعدارلاماسىنا بىرقا­تار وزگەرىس ەنگىزۋدى ۇسىنىپ وتىرمىز. ءبىزدىڭ قولىمىزدا ارقايسىسى بەس قا­بات­تى 7 ءۇيدىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇ­جات­تامالارى بار, تاعى 17 كوپقاباتتى ءۇي قۇ­رىلىسىن جوبالاۋدامىز», دەدى قالا اكىمى.

ەكىباستۇز قالاسىندا تۇرعىن ۇيلەر قۇ­رىلىسى 2017-2020 جىلدارى قارقىن­دى دامىعانىمەن, سوڭعى ۋاقىتتا رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قارا­جاتتىڭ ازدىعىنان باسەڭدەپ قالدى. بۇ­گىندە شاھاردا قۇرىلىسى جوسپارلانعان 8 كوپقاباتتى باسپانانىڭ تورتەۋى تو­لى­عىمەن اياقتالدى. تاياۋ كۇندەرى بەسىنشى ءۇي قولدانىسقا بەرىلەدى. قالعان ءۇش ءۇيدىڭ قۇرىلىسىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجى قاراستىرىلسا, ولار ارەندالىق باسپانا رەتىندە تۇرعىندارعا ۇلەستىرىلەدى. كەشەندى جوسپاردا بۇل باعىت قامتىلعان. ەگەر رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە قارجىلاي قولداۋ بولماسا, قارجى ۇيىمدارىنان قارىز الىنىپ, كەيىن باسپانالاردى نەسيە­لەر جەلىسى بويىنشا ساتىلىمعا شىعارۋعا تۋرا كەلەدى.

بيىلعا بەلگىلەنگەن جوسپارعا سايكەس, 80 شارانى جۇزەگە اسىرۋعا بارلىعى 190 ملرد تەڭگە قاراستىرىلدى. ونىڭ 14 ملرد تەڭگەسى – رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت. جالپى سوماسى 176 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن جەكە ينۆەستيتسيانىڭ قاتارىندا ماەس-1 ستانساسىنداعى №1 ەنەرگوبلوكتىڭ جوندەۋى, ماەس-2 ورتالىعىنداعى №3 ەنەرگوبلوكتىڭ قۇرىلىسى, «بوگاتىر كومىر» كەنىشىندە تسيكلدىق-اعىندىق جەلىنى ىسكە قوسۋ سىندى ءىرى جوبالار بار. ال كەلەسى جىلى كەشەندى جوسپارداعى 63 شارانى ىسكە اسىرۋعا بارلىعى 346 ملرد تەڭگە قاراستىرىلدى. بۇل رەتتە 25 ملرد تەڭگە مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن بولىنبەك. باسىم بولىگىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسى ءازىر.

ال ماەس-1 جانە ماەس-2 ستانسا­لا­رىنا قاراستى سۋ قويمالارىنداعى با­لىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا قاتىستى باس­تامانى قالانىڭ كەشەندى جوسپارىنان مۇلدە الىپ تاستاۋ ۇسىنىلدى. مامان­دار شارۋاشىلىقتىڭ مۇنداي تۇرى­نەن دايىندالعان تاماق ءونىمى ادام دەن­ساۋ­لىعىنا كەرى اسەرىن تيگىزەدى دەپ سانايدى.

سونداي-اق ۆەدومستۆو باسشىسى قا­لا­داعى تەمىر جول دوڭگەلەكتەرىن شىعاراتىن «پرومماشكومپلەكت» جشس زاۋىتىن ارالادى. بيىل كاسىپورىندا 200 مىڭعا جۋىق بىرلىك ءونىم شىعارۋ جوسپارلانۋدا. زاۋىت ءونىمنىڭ 70 پايىزىن شەتەلگە ەكسپورتتايدى. وندىرىستە 720-دان استام ادام ەڭبەك ەتەدى. مينيستر ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار مەملەكەتتىڭ دامۋىندا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتتى. ولاردىڭ سانى ءوسۋى كەرەك, يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ايتارلىقتاي تومەندەتۋ ەل ءۇشىن وتە ماڭىزدى. بۇگىندە مۇندا كۇنىنە 800 دوڭگەلەك دايىن كۇيىندە شىعادى.

– ءبىز جۇك ۆاگوندارىنىڭ جانە مەتروعا ارنالعان ۆاگونداردىڭ دوڭگەلەكتەرىن جاسايمىز. قازىرگى ەڭ باستى ماقساتىمىز  – ەۋروپالىق نارىققا شىعۋ. وسىدان ەكى اپتا بۇرىن ونىمدەرىمىزدى بەرليندە وتكەن حالىقارالىق كورمەدە تانىستىردىق, – دەدى كاسىپورىننىڭ باس ديرەكتورى يۆان دىچكو.

زاۋىت جۇمىسىمەن تانىسىپ شىققان مينيستر جەرگىلىكتى ءوندىرىستىڭ وتاندىق ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋداعى ما­ڭىزى جوعارى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

ءا.قۋانتىروۆ ساپارىن پاۆلودار قالاسىندا تۇيىندەدى. مۇندا بىرقاتار نىسانداردى ارالاپ, كاسىپكەرلەرمەن كەزدەستى.

 

پاۆلودار وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار