الاياقتاردىڭ ايلا-امالى قىرىق شاڭىراقتى شايقالتتى

جۇيكەسى ءالسىز ادامداردىڭ مۇنى وقىماي دا قويعانى دۇرىس پا دەيمىز. ويتكەنى, ءبىر ادامنىڭ ايلا-امالى سونشا جۇرتتىڭ تاعدىرىن ويىنشىققا اينالدىرىپ, اقىر اياعىندا بىرنەشە بەيكۇنا جاندى تاقىرعا وتىرعىزۋى مۇمكىن دەپ كىم ويلايدى؟ كوپتەگەن ادامدى زار قاقساتقان الاياقتىڭ بۇلدىرگەن ارەكەتىن جانە وعان قوعامنىڭ اتىنا كىر كەل­تىرۋگە «كومەك كورسەتكەن» «قامقور­شى­لار­دىڭ» ءىسىن تۇگەل بايانداپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس. بىرەۋلەر مۇندايلار كوپ جانە ولارعا دەم بەرىپ, ايداپ سالىپ قويۋ­شىلار ودان دا كوپ دەيدى. سولاي ەكەنى دە راس. دەگەنمەن, ءبىزدىڭ قوعامدا ادال ادامدار دا كوپ ەكەنىن ەسكەرگەن ءجون. ادال ادامدار بيلىككە كەلسە, ارامداردىڭ جولى قىسقارا ءتۇ­سەدى. مىنە, سونى ەسكەرگەندىكتەن بۇل وقيعا وزگەلەرگە ساباق بولسا, ءارى ءتيىستى مەكەمەنىڭ جاۋاپتى شەن­دى­لەرى الداعى كەزەڭدە مۇنداي كە­لەڭ­­سىزدىكتىڭ قايتالانباۋى ءۇشىن قو­رى­تىندى شىعارا بىلسە دەگەن ءۇمىت بار. سوناۋ ءبىر كەزدەرى, ياعني 2001 جىلدىڭ كوكتەمىندە ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى ق.مىڭجانوۆقا استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ قاۋلى­سى­مەن «وڭتۇستىك-شىعىس» شاعى­ن اۋ­دانى 24 «ب» ورام, №51 تەلىمدى پايدالانۋعا 10 سوتىق جەر بەرىلەدى. ول كەزدە ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى قاليحان قاريا وسى ءبىر جەر تەلىمىنىڭ ۇلى مەن نەمەرەسىنە قانداي توسىن سىي سىيلايىن دەپ تۇرعانىن قايدان عانا ءبىلسىن. بىلسە, الماي-اق قويار ما ەدى. بىراق ەل بولعان سوڭ ءتارتىپ بار, ءتارتىپتى قاداعالايتىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى بار دەپ سەنەدى عوي. ايتسە دە دۇنيەجۇزى ەلدەرىنىڭ بەلىن قايىستىرعان سۇم سوعىس جانىن جابىرقاتا الماعاندا, تاۋەلسىزدىك تۇسىنداعى ءوز ەلىنىڭ جۇگەرمەكتەرى توق­سانداعى جاسىنا قاراماي جا­نىن وڭدىرماي جارالايدى دەپ كىم ويلاعان. ول كەزدە تەك جالعىز جانى جارالانعان وسى قاليحان قاريا ما ەكەن, تالايلار الدانىپ قال­عاندارىن بىلگەندە, وپىنىپ ساندارىن سوقتى. كەيبىرەۋلەرى شىداي الماي كۇيىكتەن ءجۇنجىپ كەتتى, بىرەۋلەر ءوز-وزدەرىنە قول جۇمسادى, ەندى بەرۋلەرىنىڭ سۇتتەي ۇيىعان وتباسى تىنىشتىعى بۇزىلىپ, شا­ڭىراقتارى وپىرىلدى. ال ولاردى تاقىرعا وتىرعىزعانداردىڭ مۇرتى دا قيسايعان جوق, قايتا ودان ءارى مايلانىپ, ميىقتارىنان كۇلگەن كۇيى كەلەسى ءبىر جەمتىكتەرىن ىزدەپ ءالى وتىرعان كورىنەدى. ءسويتىپ, قاليحان قاريا جەر تەلىمىن العان سوڭ, وندا ۇلى بەرىك مىڭجانوۆ ادەمى ءۇي تۇرعىزادى. ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرىنىڭ قۋانىشىندا شەك بولمايدى. العان جەر تەلىمىنە ءۇي تۇرعىزىلىپ, ۇلى بالا-شاعاسىمەن قونىستانعانىن كورگەن سوڭ جاسى جەتكەن قاريا دا دۇنيەدەن وزادى. بۇدان كەيىن بەرىك مىڭجانوۆ جەرۇيدى ساتىپ, ەر جەتىپ قالعان بالا­لارى­نا كوپقاباتتى ۇيدەن جايلى پاتەر ال­ماق­شى بولادى. اتشاپتىرىم جەر­­گە كەڭ سارايداي ءۇي سالىنىپ تۇر­­­عانىن كورگەن جۇرت بىرىنەن سوڭ ءبىرى ساۋدالاسۋعا ۇمتىلادى. سو­لار­­­دىڭ ءبىرى رەتىندە ۆ.مۇقانوۆا دا حابارلاسادى. ال ول اناۋ-مىناۋ ەمەس, سول كەزدەگى قۇ­رى­­لىس كومپانياسىنىڭ بىلدەي دي­رەك­تورىنىڭ ءوزى ەكەن. مۇنداي اتى دار­داي قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى اتانۋ ءۇشىن دە قولدا مەم­­­لەكەتتىك بيلىك وكىلدەرى تەك­سەرىپ بەرگەن ارنايى رۇقسات قۇ­جات­تار بولۋى كەرەك. جانە ول سول كەز­دەگى ەلورداداعى جاڭبىردان كە­يىن­گى ساڭىراۋقۇلاقتاي قاپتاپ پايدا بولىپ جاتقان قۇرىلىس عيمارات­تارىنداي, بىرنەشە قۇرىلىستى باستاپ كەتكەنىن دە جەتكىزەدى. ب.مىڭجانوۆ العاشقى ەكپىن سەنىم­دىلىگىنە ءۇمىت ارتسا دا, ءىس جۇزىندە كورەيىن دەپ قۇرىلىس باسىنا كەلەدى. راسىندا الگى جشس ءبىر بەس قاباتتى ءۇيدى تۇرعىزىپ, ءتىپتى, اياقتاۋعا تاياپ قاپتى. بۇعان اقشا­لارىن ەرتەرەك سالعان ۇلەسكەرلەر دە باسپانالى بولامىز دەپ سەنىمدى جۇرگەن سەكىلدى. باسقا اڭگىمە ەستىلمەيدى. الايدا, وسى كەزدە ب.مىڭجانوۆ قۇرىلىس الاڭىنا كەلىپ-كەتىپ جۇرگەن كوپ­تە­گەن ادامدار قاراسىن بايقاپ, سودان كۇدىكتەنگەندەي بولادى. سون­شاما ادامعا بۇل بەس قاباتتى ۇيدەن قالايشا بارىنە جەتەرلىكتەي پاتەر بەرىلمەك دەگەن ءبىر توسىن وي كە­لەدى. بىراق ب.مىڭجانوۆ وعان سول كەز­دە ونشا ءمان بەرە قويمايدى. ونىڭ ۇستىنە بالالارىنىڭ تۋعان انا­سى ەمەس, كەيىنگى العان ايەلى جشس ديرەكتورى ۆ.مۇقانوۆامەن كادىمگىدەي جاقىن تانىسىپ الادى. بۇعان قولايلى ءساتتىڭ تۋعانىن كۇندە ايتىپ, ءۇيدى تەزىرەك ساتىپ, بولەك شىققاندى ءجون كورەدى. سوندىقتان ءۇيدى ساتايىق, بولەك شىعايىق دەپ قاقساپ قويماعان ايەلى گۇلايىمعا سەنىمحات جازىپ بەرەدى. ال ۆ.مۇ­قانوۆا بولسا, وسى ءساتتى شەبەر پايدا­لا­نىپ, جوعارىدا اتالعان, ياعني سالىنىپ جاتقان بەس قاباتتى ۇيدەن ولارعا ەكى بولمەلى پاتەر بەرمەك بولىپ قۇجاتتار دايىندايدى. تەك ول ءۇشىن اۋەلى ب.مىڭجانوۆتىڭ ءۇيىن ءوزى ساتۋى كەرەك ەكەن. ءسويتىپ, قاي­ران ب.مىڭجانوۆتىڭ ءۇيىن سول كەز­دەگى نارىق باعاسىمەن 21 600 009 (جيىرما ءبىر ميلليون التى ءجۇز مىڭ توعىز) تەڭ­­گە­گە باعالايدى. ول كەزدە 1 مىڭ اقش دوللارى 120000 تەڭگەگە تەڭ ەدى. ب.مىڭجانوۆقا دەپ سالىنىپ جاتقان بەس قاباتتى ۇيدەن بەرىلە­تىن پاتەردىڭ قۇنى 9 600 009 (توعىز ميلليون التى ءجۇز مىڭ توعىز) تەڭگە بولىپ بەكى­تىلەدى. ال جەر ءۇيدىڭ قالعان اق­شاسىن ول ساتىلىسىمەن ۆ.مۇقانوۆا گۇلايىمعا قايتارىپ بەرەتىن بولىپ ەكەۋارا كەلىسەدى. بۇل جايدان بەرىك مىڭجانوۆ بەيحابار بولاتىن. وسىعان كەلىسكەن سوڭ قولىن­دا سەنىمحاتى بار گۇلايىم مەن ۆ.مۇقانوۆا اراسىندا كەلىسىم­شارت جاسالادى. بۇل شارۋا ءتۇس­كە دەيىن شەشىمىن تابادى. ءىستىڭ بۇ­لاردىڭ پايداسىنا قاراي جىلجى­عا­نىن ەستىگەن ب.مىڭجانوۆ ارداگەر اتاسى ارقىلى العان جەر تەلى­مىنە تۇرعىزعان ءۇيدى ساتىپ, ەكى ءبول­مە­لى پاتەر الاتىندىعىنا ال­عاش­قى­د­ا, شىنى كەرەك, قۋانادى. سوسىن بالالارى كۇنى ەرتەڭ جايلى ءپا­تەر­گە قونىستانۋعا شىعاتىن بولعان­دىقتان, ولارعا وزدەرى ساتقان ءۇيدىڭ الدىنداعى سارايدى ۋاقىتشا پانا­لاي تۇرىڭدار دەپ كەڭەس بەرەدى. ال ب.مىڭجانوۆتىڭ ءوزى بولسا, ۋا­قىتشا عوي دەپ, پاتەر جالداپ شى­عىپ كەتەدى. بار ماسەلە وسى ءۇيدى تەز­دەتىپ ساتۋدا بولىپ تۇر ەكەن. وقي­عا­نىڭ ءارى قاراي ءورىس الۋى تۋرا ءبىر كينوداعىداي دەرسىز. ويتكەنى, ۆ.مۇقانوۆا تۇسكە دەيىن ب.مىڭجانوۆتان ءۇيىن ساتىپ الى­سىمەن, سول كۇنى ءتۇس اۋا الگى ءۇي­دى جەر تەلىمىمەن قوسا پيكانوۆ دە­گەن ازا­ماتقا اسىعىس تۇردە ساتىپ ءجى­بە­رەدى. كەيىن انىقتالعانداي, 21 600 009 تەڭگەگە باعالاعان, ياعني وسى باعاعا ساتامىن دەگەن ءۇيدى ول بار بولعانى 7 200 000 تەڭگەگە ساتىپ جىبەرگەن. شىن مانىندە ول ب.مىڭجانوۆپەن مۇنداي باعاعا كەلىسپەگەنى انىق, ويتكەنى, وعان ەكى بولمەلى پاتەر مەن قالعان قو­ماق­­تى اقشانى قايتارىپ بەرۋى كەرەك ەدى. ال مىنا ءۇيدى ساتۋعا بۇل با­­عا­­عا كىممەن كەلىسكەنى بەلگىسىز. نە كە­­رەك, ۆ.مۇقانوۆا تۇسكە دەيىن سا­تىپ العان بولسا, سول كۇنى ءتۇس اۋا پي­­كانوۆ كە­لىپ, ءۇي مەنىكى دەپ مىڭ­جانوۆقا زىركىل­دەيدى. ارادا كوپ ۋا­قىت وتپەي جاتىپ, پي­كانوۆ ءۇيدى ەندى يۆانوۆ دەگەنگە سا­تىپ جىبەرگەنى بەلگىلى بولادى. بۇل كەز­­دە ب.مىڭجانوۆتىڭ ۇلى مەدەت مىڭ­جانوۆ جاس بوسانعان ايەلىمەن ءۇي الدىنداعى سارايدى ۋاقىتشا پا­نالاپ تۇرىپ جاتقان بولاتىن. ءويت­كەنى, باسقا بارار جەرلەرى جوق, ءپا­تەر جالداۋعا قارجى جوق دەگەندەي, ءبۇ­گىن-ەرتەڭ بەرىلىپ قالاتىن ۆ.مۇ­قانوۆا­نىڭ ءۇيىن كۇتىپ امالسىز تۇرىپ قالعان. الايدا, انە-مىنە بەرىلەدى دەگەن باسپانانىڭ بىتەر ءتۇرى كورىنبەيدى. ۋاقىت زۋلاپ ءوتىپ جاتىر. ءبىر كەزدە الدىندا پيكانوۆتان ءۇيدى ساتىپ العان يۆانوۆتىڭ ورنىنا, ەندى ءبىر كۇنى ءۇيدى مەن ساتىپ الدىم دەپ قاراباەۆا دەگەن جەتىپ كەلەدى. ءسويتىپ, ب.مىڭجانوۆتىڭ قايران ءۇيى بەينە ءبىر سيقىرشىنىڭ قولىنا تيگەندەي, باس اينالدىرعان شاپشاڭدىقپەن بىرنەشە ادامعا ساتىلىپ كەتەدى. ءتىپتى, ب.مىڭجانوۆ ءۇيدىڭ اقشاسىن كىمنەن سۇرارىن بىلمەي قالادى. سان سوعىپ ساندالۋ باستالادى. ال بۇل كەزدە ونىڭ ۇلى مەدەت مىڭجانوۆتىڭ كورگەن تاۋقىمەتىن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. ءۇيدى ساتقان كۇنى-اق كەشكىسىن بەلگىسىز بىرەۋلەر توپىرلاپ تولادى. اراق ءىشۋ, بىلاپىت سوزدەر ايتۋ, ۇرىس, توبەلەس باستالعان سول ساتتەن. مەدەت بولسا كۇندە جۇ­مىس ىستەيدى. جاڭا بوسانعان جاس كە­لىن­شەگىن ۇيدە جالعىز قالدىرا ال­مايدى. سارايدى ۋاقىتشا پانالاپ جاتقان وعان كۇندە ەرتەڭگىسىن جاس كەلىنشەگىن بەسىكتەگى سابيىمەن الىپ اتا-اناسىنىڭ ۇيىنە اپارۋىنا تۋرا كەلەدى. كەشتە جۇمىستان قايتاردا كەلىنشەگىن سابيىمەن قايتا سارايعا الىپ كەلەدى. جۇمىسى قالانىڭ ءبىر شەتىندە, ايەلىنىڭ اتا-اناسى قالانىڭ ەكىنشى شەتىندە, ال ساتىل­عان, ياعني بۇرىنعى ءوز ءۇيىنىڭ سارايى ءۇشىنشى ءبىر جاقتا. مەدەت وسىناۋ قيىندىققا امال جوق كونەدى. بىراق جاس بالامەن ايەلى وعان كونسىن بە. اتا-ەنەسى قىزى مەن نەمەرەسىن قولىنا الادى. نە ءۇيىڭ جوق, نە كۇيىڭ جوق, بۇل نە ءجۇرىس, نە ساندالىس دەپ نامىسقا تيەر سوزدەردى ەستيدى. تۇرمىستىق كۇيىنىڭ كەتىگى كەتكەن سوڭ جۇمىسى دا جۇرمەي, قىزمەتتەن بوساپ قالادى. ۇيدەن ايىرىلۋ, جۇمىستان شىعۋ, وتباسىنداعى كيكىل­جىڭ جىعىلعان ۇستىنە جۇدىرىق بولىپ تيەدى. سويتكەنشە بولمايدى, اۋىرتپا­لىققا شىداماعان اكەسى دە ايەلى­مەن, ياعني مۇنىڭ وگەي شەشە­سىنەن اجىراسادى. ارادا ۇرىس-كەرىس تۋىندايدى. اكەسى, ەكى ۇلى ءاپ-ساتتە قاڭعىرىپ دالادا قالادى. كەشە عانا بۇلاردىڭ ارقايسىسىنىڭ ءوز وتباسى, بالا-شاعاسى, تاتۋ-ءتاتتى ءومىرى, ءوز قىزىعى مەن شىجىعى قايناپ جاتقان وتباسى دەپ ەندى كىم ايتا الادى؟ كىم سەنەدى؟ انە-مىنە توي جاسايمىز دەپ جۇرگەن مەدەتتىڭ اعاسىنىڭ دا كۇيى بۇزىلادى. ءار كىرپىشىن ءوز قول­دارىمەن قالاعان, كەرەمەت ەتىپ سالعان ۇيلەرىن بىرەۋگە الدانىپ, ءوز قولدارىمەن بەرە سالعاندارىنا, ەندى قاڭعىرىپ سىرتىنان تەلمىرىپ جۇرگەندەرىنە شىداي المايدى. باسقا جاقتان پاتەر جالداپ كوشىپ كەتەيىن دەسە, ىشتەگى ءبىر كۇدىك جىبەرمەيدى. ءوز قولىمەن تۇرعىزعان ءۇيىن وگەي شەشەسى بولماي ساتىپ جىبەرسە دە, ايىرىلعىسى جوق. سويتسە, قايران جۇرەك الداماعان ەكەن. مەدەتكە ۆ.مۇقانوۆا مەن وگەي شەشەسى ءبىر نارسەنى بۇتىندەلمەستەي ەتىپ ءبۇل­دىرگەندەي كورىنەدى. بۇدان كەيىن ب.مىڭجانوۆ ەس جيىپ, ءۇيدى قايتارۋ قامىن ويلايدى. سودان شىرىلداپ ۆ.مۇقانوۆانى ىزدەيدى. ول تاپتىرا قويمايدى. باس­تال­عان بەس قاباتتى ءۇي قاڭىراعان قاراشاداي قالقايىپ, قازىلعان قازاڭ شۇڭقىرلارعا تولعان سۋ ورتاسىندا قالىپتى. بۇل ماڭايعا كۇندە قاپتاپ ادامدار كەلەدى. كەزىندە ءبىر الاياقتىق ءىستىڭ باستالعانىن بىلدىرگەندەي مويىندارى سورايىپ قالقايعان ءبىر ەسكى كراندار تۇر. جۇمىسشى دا, كۇزەتشى دە جوق. تىم-تىرىس ءولى تىنىشتىق. سويتسە ۆ.مۇقانوۆا دەگەن ويدان-قىردان قۇجاتتاردى جيناپ, ءۇي تۇرعىزام دەپ جۇمىسشىلاردى جالداپ, قاعىلعان-سوعىلعان تەحنيكا­لار­دى سۇيرەپ اكەپ قويىپتى. ول ءوزىنىڭ قۇرىلىس كوم­پانياسىن زاڭدى نومىرمەن تىركەت­كەن. ءسويتىپ, ءوزىنىڭ جشس باسقا تاعى ءبىر جشس-ءنىڭ جەكە شارۋا­شىلىعىن جۇرگىزىپ, بانكتەن ەسەپشوت اشىپتى. سودان قۇرىلىسىن ءوزى باستاعان بەس قاباتتى ۇيگە ۇلەسكەر بولىڭدار دەپ تالاي سالىمشىلاردىڭ قار­جىسىن جيىپتى. ارينە, التىن كورسە پەرىشتە دە جولدان تايادى دە­گەندەي, جاپپاي الىپ, جەپ جات­قان وزگەلەر سەكىلدى الاياقتىق ءىسىم بىلىنبەي قالادى دەپ ويلادى ما ەكەن, ايتەۋىر ءۇي تۇرعىزۋدان گورى ۇلەسكەرلەردىڭ ءوز قولدارىمەن اكەپ, وزدەرى ساناپ بەرەتىن قىپ-قىزىل اقشاسىنا قىزىعىپتى. مۇنى ب.مىڭجانوۆ سەكىلدى كوپ­­تەگەن ادامدار قايدان ءبىلسىن. ءتار­تىپكە, زاڭعا سەنگەن كۇيى جۇرە بەر­گەن. سويتسە, ۆ.مۇقانوۆانىڭ بەس قا­بات­تى جايلى پاتەرلى ءۇي تۇر­عى­­زۋعا ءتىپ­تەن رۇقساتى بولماعان كورى­نەدى. ول وزگەلەر دە رۇقساتسىز ءۇي سالىپ جات­قاندا ماعان دا ءبىر ءجونى بولۋى ءمۇم­كىن دەپ ويلاسا كەرەك, ايتەۋىر عيمارات تۇرعىزۋ ىسىندە اسىرا سىلتەپ جىبەرىپتى. وعان سوناۋ 2006 جىلى اس­قاروۆ دەگەن ازامات 10 سوتىق جەر تەلىمىنىڭ ءۇي سالۋعا ارنالعان مەم­لەكەتتىك اكتىسىن بەرگەن. وعان قوسا وسى تەلىمگە كوتتەدج سالۋ­عا عانا سەنىم حات تىركەپتى. ال ۆ.مۇقانوۆا بول­سا قىزا-قىزا كەل­گەندە اناۋ-مىناۋ ەمەس, ءبىر كوت­تەدجدىڭ ورنىنا بەس قا­بات­تى ءۇيدى تۇرعىزۋدى ءجون كورىپتى. بۇل ءۇي تۇرعىزىلا ما, جوق پا, ونى ول كەزدە ۆ.مۇقانوۆانىڭ ءوزى دە بىلمەسە كەرەك. اقىرى ب.مىڭجانوۆ ءوزىنىڭ ءۇيى ساتىلىپ كەتىپ, ارتىنشا ءبىر ەمەس, بىرنەشە قوجايىن وزگەرگەندە عا­نا شوشيىن دەيدى. ۆ.مۇقانوۆادان سە­كەم العان كۇدىگى راسقا شىعادى. ول ءبىر پاتەردى بىرنەشە ادامعا قاي­تا­را ساتىپتى. ءسويتىپ, الدانعان ادام­داردىڭ اقشاسىن قالتاسىنا باسا بەرگەن. ەندى ونى قانشا ىزدەسە دە تابا المايدى. ءىس ءبىتىپ, قۋ كەتتى دەگەن وسى, ءۇي دە جوق, اقشا دا جوق, باس سۇ­عا­تىن باسپانا دا جوق. اقىرى با­رىپ, سوتقا جۇگىنەدى. سويتسە, سەن­گەن قويىم سەن بولساڭ دەگەندەي, ۆ.مۇقانوۆانى تەك جالعىز بۇل ەمەس قىرىق شاقتى وتباسى جارىق كۇندە قولدارىنا شام الىپ ىزدەپ ءجۇر ەكەن. ۆ.مۇقانوۆا جانە ونىڭ قىزىنىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالىپتى. ونى ب.مىڭجانوۆ سەكىلدىلەر قايدان ءبىلسىن, ۆ.مۇقانوۆانىڭ سوڭعى ساعاتى سوققانعا دەيىن تىرنەكتەپ جيعان اقشالارىن ۋىسىنا اكەلىپ ۇستاتا بەرىپتى. ار جاعى بەلگىلى: ۆ.مۇقانوۆا مەن ونىڭ قىزى بانككە تۇسكەن بۇل اقشالاردى سۋداي ساپىرىپ, ءوز پايدالارىنا جاراتقان. پالەنباي ميلليون اقش دوللارىن قالتاسىنا باسقان ولار ەلوردالىقتىڭ بۇل كەز­دە ءالى تۇسىنە دە ەنىپ كورمەگەن ءزاۋ­لىم كوتتەدج تۇرعىزىپ, استارىنا ءار­قايسىسى شەتەلدىك ەڭ قىمبات تا جۇردەك كولىكتەردى ءمىنىپ, تۇك بول­ماس­تاي جۇرە بەرىپتى. كوكەلەرىنە سەنگەن عوي. ال سىن ساتتە ول «كوكە­لەرى­نىڭ» دە جالت بەرەرىن بىلمەگەن سىڭايلى. ويتكەنى, ول بىرەۋلەرگە سەنىم ارتپاسا مۇنداي سوراقىلىقتاردى جاساۋ مۇمكىن دە ەمەس, جالعىزدىڭ قولىنان دا كەلمەيدى. ماسەلەن, سوڭعى ساتىپ الۋشى قاراباەۆا ال­دىنداعىلارداي ەمەس, مىڭجانوۆ­تار­دىڭ اينالشىقتاپ كەتپەۋلەرىنەن وزىنشە ساقتىق تانىتسا كەرەك, ءۇيدى بانككە 15 جىلعا 61000 اقش دوللارىنا كەپىلدىككە سالىپ تاستايدى. ال نەگىزىندە مەدەت مىڭجانوۆتىڭ سۇراۋ سالۋى بويىنشا, بۇل بانك تۇرعىن ءۇي شپالدان, ساماننان تۇرعىزىلعان بولسا كەپىلدىككە ال­ماي­مىز, نەسيە بەرىلمەيدى دەگەندى ايتادى. ەندەشە, مىڭجانوۆتاردىڭ شپالدان سالىنعان ۇيلەرىن بانك قالايشا كەپىلدىككە الىپ, يپوتەكاعا كەلىسىمشارت جاسالعان؟ وسىلايشا, ۆ.مۇقانوۆانىڭ باستاپقى ءىس-ارەكەتى, ايلالى-امالدارى كۇدىكتەن كۇدىك تۋعىزا بەرەدى. سودان مىڭجانوۆتار سوتتان سوتقا جۇگىنەدى. ءبىرىنشى سوت, ەكىنشى سوت, ءۇشىنشى سوت, ءتورتىنشى سوت... نە كەرەك, سوتتان سوت بىتپەيدى. ەندى قايتپەك, جالعىز قالعان ءۇمىت سوتتا عانا. بىراق مىڭجانوۆتار ءۇيى ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت ساتىلىپ كەتتى, ءار ساتقان ادام اقشاسىن الىپ كەتتى. قايدا كەتتى, ەشكىم بىلمەيدى. ونىڭ ۇستىنە بانككە دە كەپىلدىككە سالىندى. ءبارى زاڭدى سەكىلدى. مىڭجانوۆتار ءتارىزدى تالاي ادامدار زار ەڭىرەپ ءجۇر, بىرەۋلەردىكى تىپتەن قيىن: ىشەرگە اس, تىگەرگە تۇياق قالماعان. بۇلاردى الداپ سوققاندار الدادىق دەمەيدى. كاسىپپەن اينالىسىپ, امال ىستەدىك دەيدى. قوعام كىنالى, ۋاقىت سولاي دەيدى. ال شىنىندا كىم كىنالى؟ ءۇيدى سوڭعى ساتىپ الۋشى قارا­باەۆا ونى بانككە كەپىلدىككە قويعان سوڭ, ۇيگە دە, ونىڭ الدىنداعى سارايعا دا پاتەر جالداپ تۇرۋشىلاردى ءجى­بەر­گەن. ولار كەزىندەگى ادەمى ءۇيدىڭ ءارىن كەتىرەدى. بەس جىل بويىنا كوم­مۋنالدىق قارىزدار مەن جەر سالىعى تولەنبەيدى. بانككە قويىلعاندىقتان ۇيگە تىيىم سالىنادى. وعان ەندى كۋالاندىراتىن جەكە قۇجات تا, مەكەنجاي اتى دا بەرىلمەيدى جانە مەملەكەتتىك تىركەۋگە الىنبايدى. ءسويتىپ, ءۇيدىڭ بۇرىنعى اتاۋلارى جو­يى­لادى. بۇل ەندى تاعى دا جى­عىل­­­عان ۇستىنە جۇدىرىق بولىپ جۇم­­سا­لادى. مىڭجانوۆتار سەكىلدى بىرنەشە ادام وسىنداي ارامدىقتىڭ قۇربانىنا ۇشىرادى-اۋ دەپ ەشكىم نازار اۋدارمايدى. اۋدارۋ تۇگىل بارلىق مەكەمە ات-تونىن الا قاشا­دى. بىراق مىڭجانوۆ سوتتىڭ ار­تى­نان قالمايدى. ادامدى ءاد­ىل­دىككە ءبىر جەتكىزسە, سوت قانا جەتكىزەتىنىن تۇسىنەدى. الايدا, ءۇيدى قايتارۋ مۇمكىن ەمەستەي كورىنەدى. ال ءۇمىت ءۇزۋ ب.مىڭجانوۆ ءۇشىن ومىردەن دە قول ءۇزۋ بولاتىن. ويتكەنى, بالا-شاعاسىن, نەمەرەلەرىن ءبارىن ايدىن-كۇننىڭ امانىندا قاڭعىرتىپ تاستا­دى عوي. ءوزىنىڭ دە وزەگى تالدى. اقى­رى اۋىر سالماقتى كوتەرە الماي جۇرەك تالماسى ۇستاپ, اۋرۋ­حاناعا ءتۇستى. نە ءۇي جوق, نە كۇي جوق, وتباسىنىڭ شىرقى بۇزىلىپ, ايەلىمەن اجىراسىپ, بالالارى دا تەنتىرەپ, ەندى وزىنە دە ءبىر ادىم اتتاۋ مۇڭعا اينالعاندا, و دۇنيەنىڭ دە ەسىگى كورىنگەندەي بولدى. بىراق قۇدايدىڭ قۇدىرەتى دەگەن سول عوي, بۇل ومىردە ادىلدىك ءالى بار ەكەن. ءىستى بەسىنشى قاراعان سوتتىڭ بەتى بەرى قارادى-اۋ اقىرى. سودان كەيىن ىلە-شالا التىنشى, جەتىنشى سوت بولدى. مىڭجانوۆتاردىڭ تىلەگىن بەردى. سوت ولاردى الاياقتاردىڭ الداپ ۇرعانىن انىقتاپ, بۇلاردىڭ ءوز ۇيلەرىنە قۇقىقتارى بار ەكەنىن تايعا تاڭبا باسقانداي قىلىپ شەشىم شىعارىپ بەردى. «و, ءومىر-اي! – دەدى سوسىن ب.مىڭجانوۆ. – و دۇنيە ەسىگىنىڭ الدىنان قايتاردىڭ-اۋ, ايتەۋىر». وسىلاي دەپ كوز جاسىن بالالارىنا كورسەتپەي ءبىر سىعىپ الدى. بىراق بۇل الاياقتار سالعان سەرگەلدەڭنىڭ باسىن عانا قايتارۋ بولاتىن. سوت شەشىم شىعارعانمەن ءۇيدى زاڭدى تۇردە مىڭجانوۆتار اتىنا اۋدارۋدا تاعى دا الدان الىنباس قامال شىقتى. ءۇي بانكتە ارەستە تۇر, ياعني تىيىم سالىنعان. ءۇيدىڭ تەحنيكالىق پاسپورتىن, مەملەكەتتىك اكت الۋ مۇمكىن ەمەس. ءتيىستى مەكەمەلەر ەسىگى تۇگىلى, تەسىگىنەن دە جولاتپايدى. ءۇيدى تىركەتە الماعاندىقتان, ب.مىڭ­جانوۆتىڭ مەكتەپكە بارا­تىن نەمەرەسى دە تىركەۋدە جوق. ءۇي­گە تىيىم سالىنعانى تۋرالى جەتى بىردەي سوت ورىنداۋشىسى قاۋ­لى شىعارعان. سول جەتى بىردەي قاۋ­لى­­نىڭ كۇشى جويىلسا عانا, ءۇي تى­يىمنان الىنىپ, تولىققاندى قۇجات جاساۋ مۇمكىندىگى تۋار ەدى دەيدى مەدەت مىڭجانوۆ. بىراق ول ازىرگە ارمان عانا سەكىلدى. ءبىر قىزىعى, ساتىلعان ءۇيدىڭ بەس جىلعى الىم-سالىعى, كوممۋنالدىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ, سۋ, جارىق, جىلۋ, ياعني بارلىق كورسەتىلگەن قىزمەت ءتۇر­لەرى­نىڭ اقشاسى مىڭجانوۆتىڭ اتىنا جازىلا بەرىپتى. بۇل قىزمەت تۇرلەرىنە ۋاقىتىندا تولەمەدىڭدەر دەپ سالىنعان ايىپپۇل قۇنى شاش-ەتەكتەن. سونىڭ ءبارىن مىڭجانوۆتار قايتادان تولەپ جاتىر. ۆ.مۇقانوۆا 8 جىلعا, قىزى 7 جىلعا سوتتالىپ كەتتى. الار اقشاسىن العان پي­كانوۆ, يۆانوۆ, قاراباەۆالار سوتتىڭ ەسىگىنەن دە قارامادى. ەندى مىڭجانوۆقا نە ىستەۋ كەرەك؟ ءتۇسى­نىكسىز, دەيدى رەداكتسياعا ارىز­دانا كەلگەن مىڭجانوۆتار. ارينە, نەبىر الاياقتار تۋرالى از ايتىلىپ جاتقان جوق قوي. مۇن­داي­لاردى ادامگەرشىلىگى, ادال­دى­عى بار دەپ ەسەپتەۋ ارتىق شىعار. ويتكەنى, بىرەۋدىڭ نەسىبەسىن تارتىپ الۋ ارقى­لى ونى ءوزىنىڭ قاراقان باسىنىڭ عانا باس پايداسىنا جاراتۋى, راسى كەرەك, كەيىن كامەرالاس بولعان قىل­مىس­كەرلەردىڭ ءوزىن سەسكەندىرىپ تاس­تاپ­تى. سوندىقتان مۇنداي ادام­نىڭ بۇلدىرگەن ءىسىن قايتا قالپىنا كەل­تىرۋ دە وڭاي بولماي جاتىر. ءتىپتى, ونى اقىر اياعىندا سوتتاعانمەن, سال­عان لاڭىنان ارتىندا قاقساپ قالعان جۇرتتىڭ زارىن جويىپ, جوعىن بۇتىندەۋ ءالى كۇنگە مۇمكىن ەمەس كورى­نەدى. مۇمكىن بولۋى دا ءالى نەعايبىل. سوندىقتان اتالعان جشس ديرەكتورى دا جوعارىداعى «كوكەلەرىنە» ءۇمىت ارتىپ, الدا-جال­دا قيىن-قىستاۋ كۇن تۋسا امان-ەسەن قۇتىلىپ, سۇتتەن اق, سۋدان تازا بولامىن دەپ سەنگەن سەكىلدى. تەك ءۇمىتى ءۇزىلىپ, سەنىمى قۇرعىر سەل­­كەۋ تارتقاندا عانا جانتالاسا «كوكەلەرىن» ىزدەگەن كورىنەدى. ال باستاپقىدا ۇرلانعان اقشانى قىلداي بولىسكەن سول «كوكەلەرى» كەيىن بايتال تۇگىل باس قايعى دە­گەن­­دەي, ات قۇيرىعىن ءۇزىسىپ, وسى توي­عان­دارىمىز دا جەتەدى دەگەندەي بۇ­عىپ قالىپتى. تەك مىڭجانوۆ سە­كىل­دى ونداعان ادام عانا ايدىن-كۇن­نىڭ امانىندا بالا-شاعاسىمەن تۇرعىزعان باسپانالارىنان ايى­رى­لىپ تىندى. ءومىر – اينا. سول اي­نا­دان مىنا قوعامىمىزدا نە بو­لىپ, نە قويىپ جاتقاندىعىن كو­رىپ وتىرمىز. كىم بىلەدى, مۇنداي وقي­عالاردىڭ نەبىر تۇرلەرى ءدال قا­زىر جاڭادان باستاۋ الىپ جاتقان شى­عار نەمەسە بولىپ تا جاتىر جانە الداعى ۋاقىتتا جالعاسىن تابا بە­رە­تىن دە شىعار. ويتكەنى, وسىنداي زاڭ­سىزدىقتارعا دەم بەرەتىن ش­ە­نەۋ­نىكسىماقتار كەزدەسەدى دەيدى جۇرت. الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان». استانا. كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس.