ەلىمىزدىڭ كاسىبي مەديا سالاسىنداعى ىرگەلى ۇيىمداردىڭ ءبىرى «حقەدو-قازاقستان» مەديا حولدينگى باستاماشى بولعان جوباعا ءار وڭىردەن جۇزدەگەن كوشباسشى مامان شاقىرىلدى. كادر ماماندارىنىڭ فورۋمى دەپ ايدار تاعىلعان باسقوسۋدا كوپشىلىكتىڭ الدىنان كولدەنەڭدەپ شىعاتىن كوپ سۇراقتىڭ ناقتى جاۋابى سارالانىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, ءوزىن-ءوزى دامىتۋ, جۇمىسپەن قامتۋ باعىتىنداعى وتكىر ماسەلەلەر تالقىلاندى. مۇندا نەگىزگە الىنعان باستى ماسەلە – بۇقارانىڭ تسيفرلىق الاڭدار قىزمەتىن ءتيىمدى پايدالانۋىنا دۇرىس باعىت-باعدار بەرۋ جايى.
سالا ماماندارى كوپتەگەن وتانداسىمىز ساندىق تەحنولوگيالاردىڭ الەۋەتىن وڭتايلى پايدالانبايتىنىن ايتادى. سونىڭ سالدارىنان ازاماتتار ۇيدەن شىقپاي-اق كومپيۋتەر الدىندا, ءيا بولماسا سمارتفون ارقىلى تىندىرۋعا بولاتىن شارۋانى قامداۋ ءۇشىن مەكەمەلەرگە شاپقىلاپ اۋرە-سارساڭعا تۇسەدى. ءتىپتى ءتۇرلى جەلىنىڭ جىلىگىن شاعاتىن جاستار دا مەملەكەتتىك قىزمەت الۋ ماسەلەسىنە كەلگەندە تسيفرلىق مۇمكىندىكتەردى قولدانۋعا بەلسەندىلىك تانىتا قويماعان. ماماندار مۇنى اقپاراتتىڭ ءتيىستى دەڭگەيدە جەتپەۋىمەن ءھام قولدا تۇرعان مۇمكىندىكتەردى مەڭگەرۋگە ق ۇلىقسىزدىق سيپاتىمەن بايلانىستىرادى. وسى جانە وزگە دە ماسەلەلەر توڭىرەگىندە كادر قىزمەتكەرلەرى مەن الەۋمەتتىك دامىتۋ سالاسىنىڭ وكىلدەرى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى.
ايتالىق, جۇمىسسىز قالدىڭىز, نە ىستەيسىز, قايدا, كىمگە باراسىز؟ مۇنداي كۇيگە تۇسكەن ازاماتتارعا مەملەكەتتەن بەرىلەتىن ۇلكەن قولداۋ بارىن بىلەسىز بە؟ ەندەشە, ەستە ساقتاڭىز. حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى جۇمىسسىز ادامدارعا دا, جۇمىس بەرۋشىلەرگە دە قىزمەت كورسەتۋگە مىندەتتى. اتاپ ايتقاندا, جۇمىسسىز تۇلعالاردى تىركەۋ, لايىقتى بوس جۇمىس ورىندارىن ىزدەۋ جانە جۇمىسقا ورنالاسۋعا جاردەمدەسۋ, الەۋمەتتىك كاسىپتىك باعدارلاۋ (ماماندىق تاڭداۋدا كومەك كورسەتۋ, كاسىبي كەڭەس بەرۋ, تەستىلەۋ), ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك وقىتۋ, بيزنەس-يدەيالاردى ىسكە اسىرۋعا مەملەكەتتىك گرانتتار بەرۋ, الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارى, قوعامدىق جۇمىستارمەن اينالىسۋ سەكىلدى بىرنەشە باعىتتا تەگىن قولداۋعا يە بولۋعا كەز كەلگەن قازاقستان ازاماتى قۇقىلى.
– جاستاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا ارنالعان بىرنەشە ءتيىمدى باعدارلاما جۇمىس ىستەيدى. سونىڭ ءبىرى – «العاشقى جۇمىس ورنى» باعدارلاماسى. وعان 29 جاستان اسپاعان, جۇمىس تاجىريبەسى جوق جاستاردىڭ وكىلدەرى, اتاپ ايتقاندا, العاش رەت جۇمىس ىزدەپ جۇرگەن مەكتەپ تۇلەكتەرى مەن كوللەدج جانە جوو تۇلەكتەرى ءوتىنىم بەرە الادى. باعدارلاماعا تىركەلۋ ءۇشىن جەكە كۋالىك, ءبىلىمى تۋرالى قۇجاتتىڭ كوشىرمەسى (بار بولسا) جانە ءوتىنىش جازۋ جەتكىلىكتى. قاتىسۋ ۇزاقتىعى 18 ايدان اسپايتىن بۇل باعدارلامادا ءوتىنىم بەرۋشى 30 اەك مولشەرىنەن كەم ەمەس جالاقى الادى. سول سەكىلدى «ۇرپاقتار كەلىسىمشارتى» دەپ اتالعان بىردەن بىرنەشە مىندەتتى شەشۋگە باعىتتالعان جوبامىز بار. باعدارلاما تاجىريبەسىز جاس ماماندارعا جۇمىس بەرەدى, جۇمىس بەرۋشىگە زەينەتاقى دەمالىسىنا شىعاتىن جۇمىسكەردى الماستىرۋعا كومەكتەسەدى جانە جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىن شەشەدى. وعان دا 29 جاستان اسپاعان سوڭعى ەكى جىل ىشىندە وقۋىن اياقتاعان وقۋ ورىندارىنىڭ تۇلەكتەرى قاتىسا الادى. سونداي-اق سوڭعى 3 جىل ىشىندە وقۋىن اياقتاپ, جۇمىسسىز جۇرگەن جوو مەن كوللەدجدىڭ تۇلەكتەرىنە ارنالعان «جاستار تاجىريبەسى» دەيتىن جوبانىڭ مۇمكىندىكتەرى كەڭ. ءبىر جىلعا جالعاساتىن تاجىريبە الاڭى جاستارعا كاسىپكە شىڭدالىپ ءارى جاقسى تابىس تابۋعا جول اشادى, – دەيدى الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ادىلەت جاڭاباەۆ.
اتالعان جوبالاردىڭ ماقساتى – جۇمىس ىزدەۋشى ماماندار مەن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ اراسىنا التىن كوپىر ورناتۋ. مەملەكەتتىك قولداۋ شەڭبەرىندە ارناۋلى مامانداردان تەگىن قۇقىقتىق كەڭەس پەن كاسىبي باعدار الۋعا بولادى.
ەگدە جاستاعى ازاماتتارعا ارنالعان «كۇمىس جاس» جوباسى تۋرالى دا كوپشىلىك بىلە بەرمەيدى. بۇل جوبا جۇمىس بەرۋشى زەينەتكەرلىك جاسقا دەيىنگى (زەينەتكە شىققانعا دەيىن 2 جىل) ادامداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ءۇشىن قۇرعان جۇمىس ورنى. «كۇمىس جاس» جوباسىنا قاتىسۋ مەرزىمى 12 ايدان اسپايدى. قاتىسۋ مەرزىمى اياقتالعان سوڭ جۇمىس بەرۋشى زەينەتكەرلىك جاس الدىنداعى ادامدى زەينەتكەرلىككە شىققانعا دەيىن تۇراقتى جۇمىس ورنىنا ورنالاستىرادى. جالاقى اي سايىن تولەنەدى. جالاقىنىڭ ءبىر بولىگى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن سۋبسيديالانادى. جالاقىعا بەرىلەتىن اي سايىنعى سۋبسيديا مولشەرى جالاقى مولشەرىنىڭ 50%-ىن قۇرايدى, بىراق ەكولوگيالىق ۇستەمەاقىلار بويىنشا تولەمدەردى ەسەپكە الماعاندا, سالىقتاردى, مىندەتتى الەۋمەتتىك اۋدارىمداردى, پايدالانىلماعان ەڭبەك دەمالىسىنا وتەماقىلاردى جانە بانك قىزمەتتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, 30 اەك-تەن اسپايدى.
ايتا كەتەيىك, ازاماتتار بۇل جوبالارعا جولداما الۋ ءۇشىن الماتى قالاسىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا جۇگىنۋى قاجەت. ونداعى ماماندار تۇراقتى تۇردە بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسىن وتكىزىپ تۇرادى. جىل باسىنان بەرى الماتىدا 28 بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسى وتكىزىلىپ, وعان 8 مىڭنان استام ادام قاتىسقان. ناتيجەسىندە, 1 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىسقا ورنالاسقان.
«الماتى اگلومەراتسياسى اياسىندا بيىل الماتى وبلىسىنىڭ جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ەسىك قالاسىندا ەكى بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسى ءوتتى. جىل سوڭىنا دەيىن قاسكەلەڭ قالاسىندا بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسىن وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. 19 قازان كۇنى ساعات 11:00-دە «اربات» الاڭىندا جالپىقالالىق بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسى وتەدى دەپ جوسپارلاندى. ءىس-شاراعا قالانىڭ 150-دەن استام كاسىپورنى قاتىسادى. وسى مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, جۇمىس ىزدەپ نەمەسە قىزمەتكەر تاپقىسى كەلەتىندەردىڭ بارلىعىن جالپىقالالىق بوس ورىندار جارمەڭكەسىنە قاتىسۋعا شاقىرامىز», دەيدى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنىڭ ماماندارى.
جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى ەلىمىزدەگى وتكىر پروبلەمانىڭ ءبىرى. بۇل اسىرەسە كۇن ساناپ حالىق سانى ەسەلەپ ءوسىپ جاتقان الىپ مەگاپوليس ءۇشىن باستى تاقىرىپقا اينالعان. ەڭبەك نارىعىنداعى جاعداي تۇراقتالىپ كەلەدى دەسەك تە, قالاداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 5,1%-دى قۇراپ وتىر. شاھار بيلىگى جىل باسىنان بەرى 17,1 مىڭ جۇمىس ورنى, ونىڭ ىشىندە 7,3 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلعانىن مالىمدەدى. جاڭا ءارى ساپالى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ جونىندەگى جۇيەلى شارالارعا كوشۋ كوزدەلگەن.
17 جىلدان بەرى ەل تۇرعىندارىنا كاسىبي بىلىك تۇرعىسىنان قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقان «حقەدو-قازاقستان» ۇيىمى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, كادرلار جانە ەڭبەكتى قورعاۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىندا قازاقستاننىڭ جوعارى بىلىكتى كادرلىق الەۋەتىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتىپ كەلەدى. فورۋم اياسىندا كادر قىزمەتىنىڭ ءرولى, جۇمىس بەرۋشىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى سىندى ەڭ وزەكتى, وتكىر تاقىرىپتار ءسوز بولدى.
– ءوز ءىسىنىڭ ۇزدىگىنە اينالعان كاسىپكەر حانىمداردى, بىلىكتى كادر ماماندارىن ءبىر الاڭدا جيناعان فورۋم كاسىبي ومىرىمىزدەگى ماڭىزدى وقيعا دەپ اتاعان بولار ەدىم. بۇگىن نەگىزگە الىنعان باستامالار ءسوزسىز كادر ءىسىن جۇرگىزۋ مەن HR پروتسەسىن جاقسارتۋعا ۇلەس قوسادى ءارى مامانداردى جەمىستى جۇمىس ىستەۋگە ىنتالاندىرادى دەپ سەنەمىن. مەن وسى ورايدا مەملەكەتتىڭ نازارىن كادر قىزمەتكەرىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ, ماڭىزدى ماماندىقتى ءتيىستى دەڭگەيدە باعالاۋ جايىنا اۋدارعىم كەلەدى. ويتكەنى جۇمىسشى ۇجىمداردىڭ ءال-اۋقاتى, جەكە ۇيىمنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل ەلدىڭ كادرلىق الەۋەتىن دامىتۋ وسى سالانىڭ ماماندارىنىڭ قىزمەتىنە تىكەلەي بايلانىستى. بۇگىنگى ءىس-شارا كادر مامانى مەن HR ماماندىعىنىڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرۋ مەن نىعايتۋداعى ماڭىزدى قادام بولا ءبىلدى. ءبىزدىڭ ميسسيامىز – قوعامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا ءتيىمدى اسەر ەتەتىن مامانداردىڭ ەكوجۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتۋ, – دەيدى «حقەدو-قازاقستان» جشس-نىڭ باس ديرەكتورى تولقىن بەكتۇرسىنوۆا.
«جارناماسى جەر جارعانىمەن, قوعامعا پايداسى جوق ماقساتسىز جيىندار از ەمەس. قازىر ءسوزدىڭ ەمەس, ءىستىڭ زامانى. كاسىبي قۇزىرەتىمىزدى ارتتىرىپ, ءبىلىم-بىلىگىمىزدى جەتىلدىرەتىن وسىنداي جوبالار كوپ بولسا يگى. كادر ءىسىن جۇرگىزۋ سالاسىندا جيناقتاعان تاجىريبەمىز كاسىبي قىزمەت پروتسەسىندە ءبىزدىڭ كادەمىزگە جارايتىنىنا سەنەمىن. كادر قىزمەتكەرلەرى ءار مەكەمەنىڭ جاۋاپتى وكىلى. ولاردىڭ كاسىبي بىلىگىمەن قاتار قوعامداعى مارتەبەسىن كوتەرۋ ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى», دەيدى ACTUALIS كادر ءىسى ەلەكتروندى جۇيەسىنىڭ ساراپشىسى سۆەتلانا سەرگەەنكو.
ەكى كۇنگە سوزىلعان تاجىريبە الماسۋ الاڭىندا جاستاردى ەڭبەككە ىنتالاندىرۋ, حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ, Enbek.kz سەكىلدى اۋقىمدى پلاتفورمالاردى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ارقىلى جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىن ازايتۋ تاقىرىپتارى كەڭىنەن قامتىلدى. فورۋمعا قاتىسۋشىلار ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ الدىنا كاسىبي مەرەكەلەر كۇنتىزبەسىنە كادر مامانى مەن HR كۇنىن ەنگىزۋ تۋرالى باستاما قوياتىندارىن جەتكىزدى. شىعارماشىلىق ناتيجەلى پىكىرتالاسقا, بەلسەندىلىككە, وپتيميزمگە جانە دوستىق قارىم-قاتىناستارعا قول جەتكىزۋگە ىقپال ەتكەن فورۋم جۇمىسىن جىل سايىن داستۇرگە اينالدىرۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتىلدى.
الماتى
