ايماقتار • 03 قازان، 2022

جىلىجايدىڭ شارۋاسى جايقالا ما، شايقالا ما؟

61 رەت كورسەتىلدى

پاۆلودار وبلىسى اكىمدىگى اپپاراتىنىڭ ىشكى اۋديت قىزمەتى «Greenhouse-Qaztomat» كومپانياسىنان 2،5 ملرد تەڭگەنىڭ سۋبسيديا­سىن قايتارۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. كاسىپورىن جىلىجاي شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى، قوماقتى دەمەۋقارجى جىلىجاي كەشەنى ءۇشىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن الىنعان ەكەن. الايدا تەكسەرۋشى ورگان ينۆەستيتسيالىق سالىمدار ءۇشىن تولەنگەن ميللياردتار سۋبسيديالاۋ قا­عيدالارىنا ساي ەمەس دەگەن تۇجىرىمعا كەلگەن.

قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۋاكىل رۋستام ءجۇرسىنوۆ بۇل ماسەلە جايىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ دابىل قاقتى. بەلسەندى ازامات الەۋمەتتىك جەلىدەگى پا­راق­شاسىندا: «مارەۆەن فۋد تيان-شان» جشس-نىڭ باسىنان وتكەن جاعداي ەندى تانىمال الەمدىك ءوندىرۋشى Van der Hoeven Greenhousebuilders B. V.-پەن سەرىكتەسىپ جۇمىس ىستەيتىن «Greenhouse-Qaztomat» جشس-نىڭ باسىنا ءتۇسىپ وتىر»، دەپ جازدى. بۇل كاسىپورىن ەكىباستۇز قالاسىندا ورنالاسقان.

ماسەلەنىڭ ءمانىسى بىلاي، وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا پاۆلودار وبلىسى اكىمدىگى اپپاراتىنىڭ ىشكى اۋديت قىزمەتى وڭىرلىك اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىمەن بىرگە تولەنگەن سۋبسيديالاردىڭ ءبىر بولىگىنە اۋديتورلىق تەكسەرىس جۇرگىزگەن. 2018 جىلى اۋىل شا­رۋا­شىلىعى مينيسترلىگى «ينۆەس­تي­تسيالىق سالىمدار كەزىندە اگرو­ونەركاسىپتىك كەشەن سۋبەكتىسى شەككەن شىعىستاردىڭ ءبىر بولىگىن وتەۋ بويىنشا سۋبسيديالاۋ قاعي­دالارىن» بەكىتكەنى ءمالىم. وسى قاعيدانىڭ تالاپتارى نەگىزگە الىنادى. تەكسەرۋ شاراسىنىڭ ناتيجەسىندە «Greenhouse-Qaztomat» جشس نەگىزسىز بولىنگەن 2 ملرد 470 ملن 473،3 مىڭ تەڭگە كولەمىندەگى سۋبسيديانى مەم­لەكەت­تىك بيۋدجەتكە قايتارۋعا ءتيىس دەگەن قورىتىندى جاسالىپتى. زاڭ بۇزۋشىلىقتار رەتىندە كاسىپ­ورىنداعى ءوندىرۋ كولەمىنىڭ كورسەتكىشتەرى جالپى وندىرىستىك قۋاتىنىڭ كەمىندە 30 پايىزىنا جەتپەگەن، سونداي-اق پايدالانۋعا بەرىلۋى جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجات­تامادا كوزدەلمەگەن قۇرىلىس كە­زەكتەرى نەگىزسىز سۋبسيديالانعان دەپ كورسەتىلگەن.

– ينۆەستور ينۆەستيتسيالىق سۋبسيدياعا ءوتىنىمدى جۇمىس اياق­تالعان سوڭ ەكىنشى كەزەڭدە بەر­دى. سۋبسيديا مولشەرىنىڭ اسىپ كەتۋىنە بايلانىستى (500 ملن تەڭ­گە جانە ودان كوپ) اۋىل شارۋا­شى­لىعى مينيسترلىگى اتىنان اكىمشىنىڭ كەلىسىمى الىندى، ونى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى ءبىر ترانشپەن تولەدى. قۇرىلىس كەزەكتەرى بولىگىندەگى سۋبسيديالار قۇرىلىس پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن، ياعني سالىنعان جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان جىلىجاي كەشەنى ءۇشىن تولەنگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. ياعني بۇل جەردە زاڭ بۇزۋشىلىق كورىپ تۇرعان جوقپىن، – دەيدى ر.ءجۇرسىنوۆ.

نەگىزى، «ەكىباستۇز قالاسىنداعى جىلىجاي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى (سىرتقى ينجەنەرلىك جەلىلەرسىز)» جوباسى 2018 جىلى ازىرلەنگەن ەكەن. بۇعان 2019 جىلعى 15 ناۋ­رىز­داعى مەملەكەتتىك ساراپتا­مانىڭ وڭ قورىتىندىسى دالەل بولا الادى. ىسكە اسىرۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدەرىنە جانە ەلەۋلى ينۆەس­تيتسيالىق شىعىندارعا بايلانىستى جوبانى بىرنەشە كەزەڭدە اتقارۋ كوزدەلگەن. ونىڭ ىشكى كوممۋنيكاتسيالارى مەن تەحنولوگيالارىن دەربەس كەشەن رەتىندە سالۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان. ءاربىر كەزەڭنىڭ قۇرىلىسى اياقتالعان سوڭ وڭىرلىك قالا قۇرىلىسى جانە جەردى باقىلاۋ باسقارماسىنىڭ وڭ قورىتىندىلارى ۇسىنىلىپ وتىرعان. ينۆەستيتسيالىق جوبا­نىڭ ءار بولىگى ۋاكىلەتتى ورگاندا تىر­كەلگەن №1،2،3،4 جىلىجاي بلوكتارىن پايدالانۋعا بەرۋ اكتى­لەرىمەن راستالعان.

بۇدان باسقا اۋديتورلىق ەسەپ­تىڭ 3-تارماعىندا جىلىجاي كە­شەنىنىڭ ەگىس الاڭىنا جۇمسالعان تىڭايت­قىشتاردىڭ قۇنىن سۋبسيديالاۋ دا نەگىزسىز، سەبەبى ول جەرلەر راستالماعان دەگەن سىلتەمە بار. ر.ءجۇرسىنوۆتىڭ ايتۋىنشا، اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاسكەلەرى مەملەكەتتىك جەر كا­داسترىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىمەن جانە «جىلجىمايتىن م ۇلىك تىركە­لىمى» مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازاسىمەن اۆتوماتتى تۇردە راستالا­دى. تىڭايتقىشتار قۇنىن سۋبسي­ديالاۋعا وتىنىمدەر Qoldau اقپا­راتتىق جۇيەسى ارقىلى جىبەرىلگەن. وندا ەگىس الاڭى №1 بلوكتىڭ جەر ۋچاسكەسى بويىنشا 4،37 گەكتار، ال جالپى الاڭى 10،32 گەكتار دەپ كورسەتىلگەن. سونداي-اق 14-219-172-117:1 جەر ۋچاسكەسىندە 20،9 گەك­­تار ەگىستىك بار، ال تەلىمنىڭ جال­پى اۋدانى 31،5 گەكتار دەپ تىر­كەلگەن.

– كاسىپ­­ورىن­عا ەگىس اينالىمىنا ارنالعان تى­ڭ­ايت­قىشتار ءۇشىن سۇ­رالعان سۋبسيديا­لار ەكى ەسەلەنىپ كور­سەتىلگەن دەگەن كىنا تا­عىلىپ وتىر. بۇل دۇ­رىس ەمەس، سەبەبى اقپا­راتتىق جۇيە تىڭايتقىشتاردى قولدانۋ جىل­دامدىعىن دەربەس ەسەپتەيدى. شىعىنداردىڭ دۇرىس­تىعى، سونىمەن قاتار باعدار­لا­مالار مەن ەلەكتروندىق شوت-فاك­­تۋرالاردى قابىلداۋ جانە وڭدەۋ جۇيەسىنىڭ اقپاراتتىق ءوز­ارا ءىس-قيمىلى ارقىلى اۆتوماتتى تۇردە راستالادى. وكىنىشكە قا­راي، باقىلاۋشى ورگان كوم­پا­نيانىڭ قىزمەتىنە تىكەلەي ارالاسىپ، زاڭدى ورەسكەل بۇزعانى بايقالادى. ءىس ماتەريالدارىن ەگجەي-تەگجەيلى زەردە­لە­گەن­­نەن كەيىن كوم­پا­نيانىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن مەن پاۆ­لودار وبلىسىنىڭ اكى­مىنە جانە ەلىمىزدىڭ باس پروكۋرورىنا قا­لىپ­تاسقان جاعدايدى وبەكتيۆتى قاراۋعا جاردەم كور­سەتۋ تۋرالى ءوتىنىش جولدادىم، – دەدى كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۋاكىل.

اۋديتورلىق ەسەپتە تىڭايت­قىشتارعا 2،3 ملرد تەڭگە نەگىزسىز تولەنگەن دەپ كورسەتىلەدى. ونىڭ 1،7 ملرد تەڭگەسى 2019 جىلى، قال­عانى 2020 جىلى بەرىلگەن. ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالاردىڭ بارلىعى كەزىندە اۋىل شارۋا­شىلىعى مينيسترلىگىندە تىركەلگەنى تۋرالى قۇجاتتار كاسىپورىندا ساق­تالعان. سوندىقتان بۇل ءىس «Greenhouse-Qaztomat»-تىڭ پايداسىنا شەشىلەدى دەگەن ءۇمىت زور دەيدى ماماندار.

وڭىرلىك اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇر­بولات ماقاشەۆ بۇل ماسەلە جا­يىن­دا بىلەتىنىن، الايدا اۋديت قىز­مە­تىنە قاتىستى ەش اقپارات بەرە المايتىنىن مالىمدەدى. ءىس قۇزىر­لى ورگاندارعا بەرىلگەن، جاي-جاپسارىن سولار انىقتاپ كورمەك.

جىلىجاي كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى قۋانىش نۇربەكوۆ تە اتالعان جايت بويىنشا تۇسىنىك بەرۋدەن باس تارتىپ وتىر. كاسىپ­كەردىڭ ايتۋىنشا، سەرىكتەستىك تاراپىنان كىنارات جىبەرىلمەگەن، بارلىق تالاپ زاڭعا سۇيەنە وتىرىپ جۇرگىزىلگەن.

ەسكە سالىپ وتەيىك، وسىدان ءبىر جىل بۇرىن مۇنداي كەلەڭسىزدىك الماتى وبلىسىنداعى «مارەۆەن فۋد تيان-شان» جشس-دا دا ورىن العان. ازىق-ت ۇلىك ءوندىرىسى ءۇشىن بولىنگەن 1،3 ملرد تەڭگە زاڭ­سىز بەرىلگەن دەگەن جەلەۋمەن الماتى وبلىسىنىڭ پروكۋرا­تۋرا­سى اۋديتتىك تەكسەرىس جۇرگى­زىپ، قاراجاتتى بيۋدجەتكە قايتا­رۋدى تالاپ ەتتى. بۇل ماسەلەگە كەيىن­­نەن ەلىمىزدىڭ باس پروكۋراتۋ­راسى ارالاستى. جوعارى ورگان ينۆەس­تيتسيالىق سۋبسيديالار تولە­مىندە ەشقانداي قىلمىستىق سيپات جوق دەگەن شەشىم شىعارعان سوڭ، ءىس توقتاتىلعان ەدى.

ەكىباستۇز جىلىجايىنىڭ ماسە­لەسى دە وڭ شەشىلەدى دەگەن سەنىم زور. بولماعان جاعدايدا كاسىپ­ورىن ۇلكەن شىعىنعا باتاتىنى داۋسىز. سەبەبى ونىڭ ين­ۆەس­تورلار الدىندا ۇلكەن مىن­دەت­­تەمەلەرى بار. بىلەتىندەر بۇل شارۋاسى ءتاۋىر ءجۇرىپ تۇر­عان سە­­رىك­تەستىكتىڭ جۇمىسىن «شاي­­­­قاۋ» دەيدى. جىلىجايدىڭ شاي­­قا­لىپ، بولماسا جايقالىپ كە­تەرىن ۋاقىت كورسەتە جاتار. بۇ­گىندە كاسىپورىندا 500-دەن اس­تام ادام ەڭبەك ەتەدى. كومپانيا قازاقستاننىڭ 16 قالاسىنداعى 100-دەن استام ساۋدا جەلىلەرىمەن بايلانىس ورناتقان، جەرگىلىكتى نارىققا جىلىنا 6 مىڭ توننادان استام قىزاناق جىبەرەدى.

 

پاۆلودار وبلىسى،

ەكىباستۇز قالاسى

سوڭعى جاڭالىقتار

كونستيتۋتسيالىق مارتەبە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 01:05

بلوگەر جۋرناليست ەمەس!

قوعام • بۇگىن، 00:52

سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ

ساياسات • بۇگىن، 00:06

ماقتاشىلاردىڭ مۇڭى

ەكونوميكا • كەشە

ۋاقىت تالابى

قوعام • كەشە

كۇرەسكەر گەينە

ادەبيەت • كەشە

اجالدى جەڭگەن اسپان

ادەبيەت • كەشە

اعاش كوشەتى ەگىلدى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار