دەموكراتيالىق كۇشتەردىڭ «قازاقستان - 2050» جالپىۇلتتىق كواليتسياسىنىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قۇرىلۋىنا بايلانىستى ۇندەۋى

قۇرمەتتى وتانداستار! بۇگىندە ەلىمىز رەسەي جانە بەلارۋس مەم­لەكەتتەرىمەن بىرلەسىپ, ەۋرازيالىق ەكونو­ميكالىق وداعىن قۇرۋ قارساڭىندا تۇر. سوناۋ 1994 جىلى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەۋرازيالىق ىقپالداستىق بىرلەستىگى يدەياسىن ۇسىنعان بولاتىن. سودان بەرگى ارالىقتا وتكەن 20 جىلدىڭ ىشىندە ەۋرا­­زيا­لىق ەكونوميكالىق قاۋىمداستىعى مەن كە­دەن وداعىنان ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىس­تىككە دەيىن ەۆوليۋتسيالىق جولعا ۇلاسقان ءۇش كە­زەڭ ءوتتى. الدىمىزدا ءۇش ەلدىڭ ۇلتتىق ەكونوميكالارى مەن قاراپايىم ازاماتتارىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ينتەگراتسيا مەن ءوزارا كۇش بىرىكتىرۋ باعدارىنىڭ ءناتي­جە­لىلىگىن ايرىقشا راستايتىن ەۋرازيالىق ەكونو­ميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى شارتقا قول قويۋ مىندەتى كۇتىپ تۇر. كۇن ساناپ شيەلەنىسە تۇسكەن جاھان­دىق ەكو­نوميكالىق باسەكەلەستىك جاع­دايىندا سىرتقى الەممەن ءوزارا ءتيىمدى قارىم-قاتىناس ورناتۋ, الەمدىك, سونداي-اق, ايماقتىق ينتەگراتسيالىق ۇيىمدارعا قاتىسۋ ەل دامۋىنا قاجەتتى سەر­پىن بەرۋ­دىڭ اسا ماڭىزدى شارتىنا اينالا باس­تاعانى بارعان سايىن ايقىندالا تۇسۋدە. مۇنى دۇنيەجۇزىلىك تاجىريبە دە ايعاقتايدى. ماسەلەن, قاتارىنا ەنۋگە قازاقستان تالپىنىپ وتىرعان الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتى ءارتۇرلى ساۋدا-ەكونوميكالىق ۇيىمداردىڭ ءمۇ­شەلەرى بولىپ تابىلادى. قازىرگى تاڭدا دۇنيە­جۇزى بويىنشا 200-دەن استام ايماقتىق ىقپال­داسۋ جوبالارىنا الەمدىك قوعامداستىق مۇشەلەرىنىڭ بارلىعى دەرلىك كىرەدى. ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ ەكو­نو­مي­كالىق تارتىمدىلىعىنا جانە قاتىسۋشى مەملەكەتتەر ءۇشىن پايدالىلىعىنا وسى بىرلەستىككە قىر­عىزستان, ارمەنيا, تاجىكستان, چيلي, يزرايل, ءپا­كىستان, يران, تۇركيا, ءۇندىستان, ۆەتنام سياق­تى جانە باسقا دا ەلدەردىڭ جوعارى قىزى­عۋ­شىلىق تانىتۋىن جارقىن مىسال دەۋگە بولادى. ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى مەملەكەتتىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋىنىڭ باستى باعىتتارىن اي­قىن­داپ, ۇلتتىق ءىس-قيمىلدىڭ ناقتى جوباسى – «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ۇسىندى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەلباسى باع­دارىنىڭ اياسىندا قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ساپاسىن ايتارلىقتاي جاقسارتقان جانە قوعامنىڭ تۇراقتى دامۋىنا سەرپىن بەرگەن كەڭ كولەمدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالار ىسكە اسىرىلدى. ءوز مەملەكەتتىلىگىمىزدى قۇرۋدىڭ تاريحي مىندەتى ورىندالدى. بىرلىك پەن كەلىسىم سياقتى قوعا­مىمىزدىڭ اسىل قۇندىلىقتارىن نىعايتۋ, سونداي-اق, بارشا قازاق­ستان­دىقتاردىڭ كۇندەلىكتى ەڭبەگى مەن جاسامپاز كۇش-قۋاتى ەلدىگىمىزدىڭ تۇعىرلانىپ, وركەن جايۋىن قامتاماسىز ەتتى. حالىقتىڭ قولداۋىنا يەك ارتا وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەڭ ءىرى يادرولىق قارۋ ارسەنالىنان باس تارتۋ جونىندە تاريحي شەشىم قابىلدادى. كوپ­ۆەكتورلى ساليقالى سىرتقى ساياساتتى جۇرگىزە وتىرىپ, قازاقستان بارلىق كورشىلەس ەلدەرمەن مەملەكەتتىك شەكارا ماسەلەسىن شەشىپ, الەمنىڭ بارشا مەملەكەتتەرىمەن بەيبىت ارىپتەستىك قا­رىم-قاتىناس ورناتتى. قازاقستان تاۋەلسىزدىك جىلدارى باستاپقى مۇمكىندىكتەرى تومەن ەلدەن پوستكەڭەستىك كەڭىس­تىكتەگى ەكونوميكالىق كولەمى جاعىنان اۋ­قىمدى ەكىنشى مەملەكەتكە اينالدى. اتاپ ايتقاندا, ەلگە ورتالىقازيالىق ايماققا كەلگەن بارلىق شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ شامامەن 70 پايىزىنا پارا-پار 160 ملرد. اقش دوللارى تارتىلدى. حالىقتىڭ جان باسىنا شاققانداعى ىشكى جالپى ءونىم 600-دەن 14 مىڭ دوللارعا ءوسىپ, ەلىمىزدىڭ التىن-ۆاليۋتا قورى 100 ملرد. اقش دوللارىنا جەتتى. وسى جىلدارى ەكى ەسەگە ۇل­عاي­عان ەل ەكونوميكاسى بۇگىندە ورتالىق ازيا ەل­دەرىنىڭ ەكونوميكالارىنىڭ تۇتاس كولەمىنەن ەكى ەسەگە اسىپ وتىر. ەۋرازيا جۇرەگىندە ورنالاسقان ەلىمىزدىڭ جاڭا ەلورداسى – استانا تاۋەل­سىزدىكتىڭ شىنايى سيمۆولىنا جانە ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ لوكوموتيۆىنە اينالدى. قازاقستان وسى تاريحي مەجەگە ەكونوميكاسى سەرپىندى دامىعان ءارى جەتىستىكتەرىمەن ءاربىر قا­زاقستاندىق ماقتانا الاتىن قالىپتاسقان, تۇ­عىرلى دەموكراتيالىق مەملەكەت رەتىندە جەتتى. رەسەي جانە بەلارۋسپەن ەرىكتىلىك, تەڭدىك, پراگماتيزم جانە باتۋالاستىق قاعيدالارىنا نەگىزدەلگەن ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا جاساۋ ەل ەكونوميكاسىنىڭ بۇدان ءارى دامۋى ءۇشىن ايرىقشا الەۋەتتەر ءتۇزىپ, كەلەسىدەي ءمۇم­كىندىكتەر ەسەبىنەن ءوسىم بەرەدى: ● جالپى كولەمى 170 ملن. ادامدى قۇرايتىن نارىققا شىعۋ; ● ەۋرازيادا جالپى كولەمى 2,5 ترلن. دوللارعا تەڭ جاڭا ەكونوميكالىق ورتا­لىق قۇرۋ; ● شەتەل ينۆەستيتسيالارى كولەمىنىڭ, ءوزارا قارجىلاي قۇيىلۋلاردىڭ ءوسۋىن قام­تاماسىز ەتۋ, بىرلەسكەن كاسىپورىنداردى كەڭەيتۋ جانە ولاردىڭ جاڭاسىن قۇرۋ; ● نارىقتىق باسەكەلەستىكتىڭ ارتۋى­نا بايلانىستى ىسكەري بەلسەندىلىكتى ايتارلىقتاي ارتتىرۋ جانە وتاندىق تاۋارلار مەن قىزمەتتەر ءۇشىن ۇلكەن نارىققا قول جەتكىزۋ; ● ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, سالا­ارالىق كووپەراتسيانى كۇشەيتۋ, ءوندىرىستىڭ جاڭا سالالارىن دامىتۋ; ● جۇمىس ورىندارىن اشۋ, ەڭبەك رە­سۋرستارىنىڭ موبيلدىلىگىن ارتتىرۋ, جاڭا ەڭبەك نارىعىنا قول جەتكىزۋ; ● قاتىسۋشى ەلدەردىڭ ءبىلىم, عىلىم, مەديتسينا قىزمەتتەرىنە ازاماتتاردىڭ ەركىن قول جەتكىزۋىن وڭايلاتۋ, سونداي-اق, شەكارالىق ىنتىماقتاستىقتى جانە كەڭ اۋقىمدى مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى ينتەنسيۆتەندىرۋ. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا ەنۋ الدىندا ۇلتتىق ەكونوميكانى قوسىمشا ىنتالاندىرا ءتۇسۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى وتاندىق كاسىپكەرلىككە, ەڭ الدىمەن, شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە ەرەكشە قولداۋ كورسەتۋدە. بۇل «بيزنەستىڭ جول كارتاسى», كاسىپكەرلەردى تەكسەرۋگە موراتوري, ۇلتتىق قوردان 1 تريلليون تەڭگە ينۆەستيتسيا ءبولۋ, ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋدىڭ جۇيەلى شارالارى, اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى تۇبەگەيلى ازايتۋ سياقتى بىرقاتار قادامداردان كورىنىس تاۋىپ وتىر. دەموكراتيالىق كۇش­تەردىڭ «قازاق­ستان-2050» جالپىۇلتتىق كواليتسياسى –  ەلىمىزدىڭ ءىرى ۇنقاتىسۋ الاڭى بولا وتىرىپ, ماڭىزدى مەملەكەتتىك باستامالار بويىنشا قوعامدىق مۇددەلەردىڭ ۇيلەسىم تابۋىن قامتاماسىز ەتەتىن بىردەن-ءبىر قۇرىلىم. ءبىز, ساياسي پارتيالار مەن جەتەكشى قوعام­دىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىنەن تۇرا­تىن دكجك مۇشەلەرى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداعىن قۇرۋدى تولىقتاي قولدايمىز. بۇگىنگىدەي وتانىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى وسى ءبىر تاريحي ساتتە, ءبىز بارشا قازاقستاندىقتاردى ەلباسى ساياساتىنىڭ توڭىرەگىنە توپتاسۋعا, ال ۇكىمەت پەن اتقارۋشى ورگاندار جۇيەسىن – ەل پرەزيدەنتىنىڭ مەملەكەتتىك باعدارىن ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە شاقىرامىز. ءبىز, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى مەن قاراپايىم قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋىنا ايرىقشا سەرپىن بەرىپ, مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتا تۇسەتىنىنە جانە قازاقستاننىڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋىنە قاجەتتى جاعداي جاسايتىنىنا كامىل سەنەمىز. «نۇر وتان» پارتياسى, قازاقستاننىڭ كوممۋنيستىك حالىق پارتياسى, «بىرلىك» پار­تياسى, قازاقستاننىڭ پاتريوتتار پار­تياسى, «اق جول» دەموكراتيالىق پار­تيا­سى, قازاقستاننىڭ «اۋىل» الەۋمەت­تىك-دەموكراتيالىق پارتياسى, كاسىپ­كەرلەردىڭ ۇلتتىق پالاتاسى, «قازاق­ستان­نىڭ ازاماتتىق اليانسى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگى, قازاقستان كاسىپوداقتارى فەدەراتسياسى, «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ارداگەرلەر ۇيىمى» قوعامدىق بىرلەستىگى, «بولاشاق» ستيپەندياسى تۇلەكتەرىنىڭ اسسوتسياتسياسى» قوعامدىق بىرلەستىگى, قازاق­ستاننىڭ كاسىپكەرلەر فورۋمى, مۇگە­دەكتەردىڭ «دوس» تاۋەلسىز ءومىر ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگى, «قر قارۋلى كۇشتەرى ارداگەرلەرى» قوعامدىق بىرلەستىگى, «قر قارۋلى كۇشتەرى ارداگەرلەرى» اۋعانستان سوعىسى ارداگەرلەرى ۇيىمدارىنىڭ اسسوتسياتسياسى, قازاقستان ىسكەر ايەلدەرى اسسوتسياتسياسى, «قازاقستان تۇتىنۋشىلارىنىڭ ۇلتتىق ليگاسى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگى, «جاسىل» ەكونوميكا مەن G-GLOBAL دامى­تۋ ءۇشىن كواليتسياسى» زاڭدى تۇلعالار ءبىر­لەستىگى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى, قازاق­ستان جازۋشىلار وداعى, كاسىپكەر-ايەل­دەر وداعى, «رەسپۋبليكالىق ايەلدەر كەڭە­سى» قوعامدىق بىرلەستىگى, «قازاقستان ۋكراين­دارىنىڭ راداسى» قوعامدىق بىرلەستىگى.