فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ ساياسي زەرتتەۋلەر ورتالىعىندا وتكەن «پرەزيدەنتتىك سايلاۋ-2022: ادىلەتتى قازاقستان ءۇشىن جاڭعىرتۋ ديسكۋرسىنىڭ سىن-قاتەرلەرى مەن شەشىمدەرى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەلدە الداعى سايلاۋدىڭ جاي-جاپسارى تالقىلاندى.
باسقوسۋدا فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى س.سەيدۋمانوۆ ەلىمىزدىڭ ۇلكەن وزگەرىستەر كەزەڭى قارساڭىندا تۇرعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, الداعى سايلاۋلاردىڭ ەرەكشەلىگى كوپ, قاپەرگە الاتىن جايتتار دا جەتكىلىكتى. «پرەزيدەنت ءوز جولداۋىندا اتاپ كورسەتكەن ەڭ ماڭىزدى ماسەلە – قوعامدىق كاپيتالدى دامىتۋ. سوندىقتان ءاربىر قازاقستاندىق الداعى 7 جىلدا ەلدەگى ساياسي وزگەرىستەردەن شەت قالماي, ازاماتتىق پىكىرىن بىلدىرۋگە دايىن بولۋى كەرەك. سونىمەن قاتار سايلاۋ ناۋقانىنىڭ جۇمىسىنا جانە ەلەكتورالدى ءىس-شارالارعا سەرپىن بەرگەلى وتىرعان سايلاۋدىڭ ماڭىزى مول», دەدى س.سەيدۋمانوۆ. ساراپشى بۇل ءىس-شارانىڭ سىن-تەگەۋرىندەر دەڭگەيىن انىقتاۋمەن قاتار, ادىلەتتى قازاقستاننىڭ جاڭعىرتۋ ديسكۋرستارىن شەشۋدىڭ ىقتيمال جولدارىن ايقىنداۋعا, جەتەكشى كۇشتەر وكىلدەرىنىڭ جاعدايدى شىنايى باعالاپ, بولاشاق ساياسي وزگەرىستەرگە دايىندىق بارىسى مەن قوعامنىڭ قابىلداۋ دەڭگەيىن انىقتاۋعا مول مۇمكىندىك بەرەتىنىنە باسىمدىق بەردى.
جيىن مودەراتورى, ينستيتۋتتىڭ ساياسي زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ا.امىرەباەۆ «پرەزيدەنتتىك مانداتتىڭ ءبىر رەتتىك 7 جىلدىق مەرزىمى تۋرالى شەشىم ەلدىڭ ساياسي جاڭعىرتۋ مىندەتتەرىنە جاۋاپ بەرە مە؟», «قازىرگى جاعدايدا ادىلەتتى قازاقستاننىڭ بولاشاعى قانداي بولادى؟» دەگەن ساياسي وزگەرىستەردى قامتيتىن سۇراقتار توڭىرەگىندە, سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ زاڭدىلىعى تۇرعىسىنداعى پىكىرلەرگە قاتىستى وي ءبولىستى. «قازىرگى كەزدە پرەزيدەنتتىڭ ءتيىستى جارلىققا قول قويىپ, 20 قاراشادا كەزەكتەن تىس سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى ۇندەۋ جاساۋىنا بايلانىستى ساراپشىلار تالقىلاۋلارى وتۋدە. پرەزيدەنت ۇسىنعان پارلامەنتارالىق جاڭاشىلدىقتار ەلىمىزدەگى ساياسي رەفورما جونىندەگى ۇسىنىستار پاكەتىنىڭ جالعاسى بولىپ سانالادى», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
الداعى سايلاۋدىڭ ناتيجەلى بولاتىندىعىنا سەنىم بىلدىرگەن الەۋمەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ءا.ءجۇنىسوۆ «7 جىل – ءتيىمدى مەرزىم», دەدى. ال بۇل مەرزىمنەن نە كۇتەمىز؟ ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, 2001 جىلى پرەزيدەنتتى سايلاۋ مەرزىمى جايىندا تالقىلاۋ بولعان. «ال بۇدان از مەرزىم بەلگىلەنەتىن بولسا, وندا جوسپارلانعان باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ مۇمكىندىگى ازايادى. بۇگىندە قازاقستان الەمدە جەر اۋماعى جاعىنان توعىزىنشى ورىندا, شيكىزات, مينەرالدى رەسۋرستار قورى جاعىنان باي ەلدەردىڭ ءبىرى. ال حالىقتىڭ داۋلەتتى ءومىر سۇرۋىنە باعىتتالعان رەفورمالاردان قوعام ۇلكەن وزگەرىستەر كۇتەدى», دەدى ساراپشى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ە.سمايىلوۆ كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردى ەلدىڭ دەموكراتيالىق ۇدەرىسى مەن ساياسي جاڭعىرۋىنىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە قولدايتىنىن ايتتى. «ەلىمىزدىڭ جاڭعىرۋى الەۋمەتتىك سەكتور مەن ەكونوميكاداعى وزەكتى پروبلەمالاردى شەشۋمەن تىكەلەي بايلانىستى. كەدەيشىلىكتى, تەڭسىزدىكتى, مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمسىزدىگىن جانە بيۋدجەت شىعىندارىن, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم بەرۋدەگى پروبلەمالاردى, زاڭداردىڭ جانە ەڭبەك قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋى, ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق مودەلىن كونسەرۆاتسيالاۋدى, سىبايلاس جەمقورلىق جانە باسقا دا كوپتەگەن ماسەلەنى شەشۋ قوعام دامۋىنىڭ وزەگىنە اينالادى», دەپ اتاپ ءوتتى دەپۋتات.
دوڭگەلەك ۇستەلدە ءماجىلىس دەپۋتاتى يۋ.كۋچينسكايا, جسدپ پارتياسىنىڭ تەڭ توراعاسى ا.الىباەۆ, قوعامدىق قوزعالىس جەتەكشىسى ت.قوجاليەۆا, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ر.قادىرجانوۆ, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى يۋ.بۋلۋكتاەۆ, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى د.ەشپانوۆا, PhD ن.ايتىمبەتوۆ, تاعى باسقا ساراپشىلار ەلدەگى ساياسي وزگەرىستەرگە بايلانىستى وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
ساراپشىلار اتاپ وتكەندەي, الداعى ەلەكتورالدىق ناۋقان مەملەكەت باسشىسىنىڭ قىركۇيەك ايىنداعى جولداۋىندا ايتىلعان ماقساتتارعا سايكەس كەلەتىن بولسا, بارلىق جاسامپاز ساياسي كۇشتەردىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرى ورنىقتى ەكونوميكالىق وسۋگە جانە قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ ارتۋىنا, ساياسي جۇيەنى تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
الماتى
