عايسا «جاستايىمنان مالساق بولدىم, ات قۇلاعىندا ويناپ, ت ۇلىكتى كۇتىپ-باعۋدىڭ ءادىس-امالىن بالا كەزدەن قۇلاققا ءسىڭىرىپ ءوستىم», دەيدى. قاراپايىم اۋىل بوزبالاسى 18-گە تولعاندا ءوز الدىنا مال شارۋاشىلىعىن قۇرسام دەپ ارەكەتتەنە باستاعان. قولىندا اسىل ت ۇلىك ساتىپ الا قوياتىنداي قارجىسى, لايىقتى قورا-جايى بولماعاندىقتان العاشىندا قارجى ۇيىمدارىن جاعالاپ كورۋگە بەل بايلاپتى. الايدا ونداعىلار «جاسىڭ كەلمەيدى» دەپ شىعارىپ سالا بەرگەن سوڭ, العاشقىدا ءبىراز قيىندىق كورگەن. العاش «دامۋ» قورى ارقىلى قوماقتى قارجىعا قول جەتكىزگەن. كەيىن ەكىباستۇزداعى وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ كومەگىنە جۇگىنىپ, «باستاۋ» جوباسى اياسىندا ءبىلىم الدى. مۇندا ول شارۋاشىلىقتىڭ جۇمىسىن قالاي ۇيىمداستىرۋ كەرەكتىگىن مەڭگەردى.
– مال ءوسىرۋ – قيىندىعى مەن تاۋەكەلى مول جۇمىس. وسى شارۋاشىلىقتى قۇرماس بۇرىن, ت ۇلىكتى تىرنەكتەپ جينادىم. باسى ارتىق تابىسىم بولسا, سوعان مال ساتىپ الاتىنمىن. تابىسقا جەتۋ ءۇشىن قاجىرلى ەڭبەك, تياناقتى جۇمىس پەن قارجىلاي قولداۋ قاجەت. سوندىقتان مەملەكەت تاراپىنان ۇسىنىلعان مۇمكىندىكتەردى قالت جىبەرمەي, ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەك ەكەنىن ءتۇسىندىم. بىلە بىلگەن ادامعا قازىر بيزنەستى باستاپ جۇرگىزۋ ءۇشىن جان-جاقتى جاعداي جاسالعان, – دەيدى جاس كاسىپكەر.
«باستاۋ» جوباسى اياسىندا وقۋدان وتكەن ول اسىل تۇقىمدى جىلقىنى ءوسىرۋ تەحنولوگياسىن مەڭگەردى. بيزنەس-جوسپار دايىنداپ, ءساتتى قورعاپ شىقتى. اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا قاتىستى يدەياسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ» قورى ارقىلى تومەن پايىزبەن 3 ملن تەڭگە نەسيە الىپ, كاسىبىن باستادى. كەيىن ونى وتەگەن سوڭ قارجى ۇيىمدارى ارقىلى تاعى نەسيە راسىمدەپ, شارۋاشىلىعىن ينۆەستيتسيالاۋدى جالعاستىردى. ناتيجەسىندە, جاس ازامات وسى ۋاقىتقا دەيىن مەملەكەت كومەگىمەن 100 قارا مال, 80-گە جۋىق جىلقى ساتىپ العان.
«2019 جىلى كونكۋرسقا قاتىسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى جەرىن يەلەندىم. باستاپقىدا مۇنداي كونكۋرستاردا قاعىلىپ, ۇلكەن شارۋاشىلىقتار ەڭ قۇيقالى دەگەن جەر تەلىمدەرىن يەلەنىپ كەتەتىن. تاجىريبە جيناقتاي كەلە باستىسى شارۋاشىلىققا ينۆەستيتسيا سالۋ كەرەك ەكەنىن ۇعىندىم. قازىر تورتقۇدىقتان 30 شاقىرىمداي جەردە مال وسىرۋگە ارنالعان فەرمام بار. وندا ەكى جۇمىسكەر ەڭبەك ەتەدى», دەيدى جالىندى جاس.
بۇگىندە وردا بۇزار وتىزدى باعىندىرعان شارۋا يەسىنىڭ كەلەشەككە كوزدەپ وتىرعان ماقسات-مۇراتى مول. «ىسكەر» نەسيە باعدارلاماسىنا قاتىسىپ, قازاقتىڭ اق باس تۇقىمدى بۇقاسىن ساتىپ الۋ, ءسويتىپ قولداعى مالىن اسىلداندىرۋ ويدا تۇر. قازىر ليزينگكە وتاندىق وندىرىستە قۇراستىرىلعان تراكتور ساتىپ الۋدى ويلاستىرىپ جاتقانىن, جاڭا تەحنيكا قولىنا تۇسسە شارۋاشىلىق مال ازىعىن تولىعىمەن ءوزى دايىندايتىنىن جەتكىزدى. ەكىباستۇزدىڭ اۋىلدىق ايماعىندا سالماعى 250-300 كيلولىق ءشوپ بۋماسى 12-13 مىڭ تەڭگە تۇرادى. تۇپتەپ كەلگەندە مالدى شارۋاشىلىقتار قىسقى قور ءۇشىن كوپ قاراجات شىعىندايتىنى ايقىن. ال تراكتور بۇل شىعىننىڭ ورنىن جاۋىپ, بۇعان دەيىن شوپكە جۇمسالىپ كەلگەن قاراجات قوجالىقتى ينۆەستيتسيالاۋعا باعىتتالماق.
عايسا ءوزى سياقتى جاستاردىڭ مال وسىرۋمەن اينالىسقىسى كەلەتىنىن, الايدا قارجى مەن ماتەريالدىق م ۇلىكتىڭ جوقتىعىنان تاۋى شاعىلىپ, كەرى قايتاتىنىن ايتادى. قازىر جەر الۋ ءۇشىن اۋەلى مال كەرەك دەگەن قيسىنسىز تالاپ بار. ءسويتىپ مال الىپ قويىپ, سوڭىنان جەر ءبولۋ كونكۋرسىندا جەڭىلىپ قالىپ جۇرگەن زامانداستارى دا بار كورىنەدى. قارجى ۇيىمدارى اقشالاي نەسيە مەن ليزينگكە تەحنيكا بەرۋ ءۇشىن دە جەردىڭ بولۋى مىندەت دەگەن تالاپ قويادى. وسىنداي قيسىنسىز شارتتار بەلسەندى جاستارعا اۋىر ءتيىپ تۇر.
– تورتقۇدىقتا شامامەن ونعا جۋىق شارۋا قوجالىعى بار. شارۋا باسشىلارىنىڭ ىشىندە ەڭ جاسى – مەن, وزگەلەرىنىڭ بارلىعى 50-ءدى القىمداپ قالعان ەل اعالارى. ەندى ءبىر 20 جىلدا ولاردىڭ جاسى 70-80-گە كەلسە مال وسىرۋمەن اينالىسپايتىنى ايدان انىق قوي. ەندەشە مەملەكەت جاستاردى مال شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلدانۋعا تارتىپ, ولارعا جاعداي جاساپ بەرۋگە كۇش سالۋى كەرەك. ءوزىم كورىپ جۇرگەن ىسكەر ازاماتتار جەتەرلىك, بارلىعى اسىل ت ۇلىك وسىرگىسى كەلەدى. جاسى 25 پەن 40 اراسىنداعى ازاماتتارعا جەڭىلدەتىلگەن پايىزبەن كەپىلسىز نەسيە قاراستىرىلىپ, اياققا تۇرعانشا كومەك كورسەتىلسە, كونكۋرستان تىس جەر ۇلەستىرىلىپ, بەلگىلى ءبىر مارتەبە بەرىلسە ۇلكەن كومەك بولار ەدى. قازىر قانشاما اۋىلىمىز قاڭىراپ, جاستار ۇزدىكسىز قالاعا كەتىپ جاتىر. جۇمىس, كاسىپ, تابىس بولماعان سوڭ جاستار ۇلكەن شاھارلارعا قاشپاعاندا قايتەدى؟ – دەپ قىنجىلادى قوجالىق باسشىسى.
كەزىندە وڭىردە «جايلاۋ» باعدارلاماسى قولعا الىنىپ, مال وسىرگىسى كەلەتىندەرگە 100 قويدان تاراتىلعان. كەيىن سيىر, جىلقى دا ۇلەستىرىلەدى دەپ كۇتىلگەنىمەن باعدارلاما بەلگىسىز سەبەپتەرمەن توقتاپ قالدى. كاسىپكەر سول جوبا قايتا قولعا الىنسا تالاي جاس ءوزى ارمانداعان كاسىبىن دامىتار ەدى دەپ سانايدى.
ەكىنشىدەن اۋىل شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋدا جاستار باسقارىپ وتىرعان شارۋاشىلىقتارعا باسىمدىق بەرىلسە, كاسىبىن جاڭا باستاعاندار دۇركىرەپ تەز كوتەرىلىپ كەتەر ەدى دەپ ەسەپتەيدى ول.
ايتا كەتكەن ءجون, عايسا الديبەكوۆ شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا ارنالعان بيزنەس دامىتۋ كۋرستارىنا, سونداي-اق وڭىردە وتەتىن اۋىلشارۋاشىلىق جارمەڭكەلەرىنە تۇراقتى قاتىسادى. ەكىباستۇز ايماعىنداعى جاستار ساياساتىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن «جاس شەبەر» سىيلىعىمەن ماراپاتتالسا, 2020 جىلى جاستار اراسىنداعى Ertis daryny وبلىستىق سىيلىعىن «كاسىپكەرلىك» ساناتى بويىنشا يەلەندى. عايسانىڭ قىلشىلداپ تۇرعان جاس ازامات ەكەنىن ەسكەرسەك, شارۋاشىلىقتىڭ باعىندىرار بەلەسى ءالى الدا دەگەن سەنىمدەمىز.
پاۆلودار وبلىسى
