قازاقستان • 14 قىركۇيەك, 2022

قاي قىرىڭدى ايتايىن, اقانتايىم!

7343 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

زىمىران ۋاقىت سەنى كوزدەن تاسالاپ, ورتامىزدان ءبىرجولاتا الىستات­قانىنا دا تالاي جىلداردىڭ تىزبەگى ءوتىپتى-اۋ. مىنەكي, قوڭىر كۇزدىڭ باسىنان-اق ازاماتىن قاستەرلەپ, توبەسىنە كوتەرگەن جۇرتىڭ سەنىڭ دە سەكسەن دەگەن بەلەستىڭ بيىگىنە شىعار قارساڭىندا ءوزىڭسىز تويلاي باستاپتى. «لەنينشىل جاس» («جاس الاش») تابىستىرعان جەتى جەتىمنىڭ تۇگەل كەزىندە دە, قايتا ورالماس كەمەگە ءمىنىپ كەتكەن ورالحان مەن كارىباي­لاردان كەيىن دە مەرەيتويلارىڭ دەپ, باسقا دا سەبەپتەرمەن ءوزىڭ ماق­تانىشپەن سار دالاسىن, قىرات-قىرقالارىن تالاي كورسەتكەن جاڭاارقاڭدا ءدۇبىرلى دۋمان وتكىزىپتى. ەل بولىپ, الماتى, استاناڭ ءالى تويلار. ويتكەنى حالقىڭ سەنىڭ قىرۋار ەڭبەگىڭدى, ءوزىڭنىڭ قادىر-قاسيەتىڭدى باعالاي بىلگەن, باعالاي بەرەدى دە.

قاي قىرىڭدى ايتايىن, اقانتايىم!

الەۋمەتتىك جەلىدەن تۋعان جەرىڭ­دە جەرلەستەرىڭ ەسكەرتكىش ورناتقا­نىن كوردىم. ءبىراز كەم-كەتىگى بولسا دا, ەلىڭ­نىڭ نيەتىنە ريزامىن. سونوۋ 92-جىل­دارى ەكەۋىمىز الماتىداعى دزەر­جينسكيدىڭ ءزاۋلىم ەسكەرتكىشىنىڭ تۇسىنان ءوتىپ بارا جاتقان كەزدە, سەن: «كوپ قازاقتىڭ قانىن توگۋگە سەبەپشى بولعان وسى سۇمىرايدىڭ ەسكەرتكىشىن قۇ­لاتۋ كەرەك» دەپ زىلدەنگەندە, مەن: «جوق, قازىرگى داعدارىس كەزىندە بۇ­عان تيىسۋگە بولمايدى», – دەپ, سەنى ءبىر اشۋ­لان­دىرىپ الىپ, – سەبەبى سەنىڭ دە كۇنى ەرتەڭ بەلگىلى تۇلعاعا اينالاتىنىڭا سەن­گىم كەلەدى. سوندا فەليكس كوكەڭنىڭ شەك­پەنىن شەشىپ, اتى-ءجونىن «اقسەلەۋ سەي­دىمبەك» دەپ وزگەرتە سالسا بولدى. بەتى-ءجۇزى, شوقشا ساقالىمەن, بويى-سويى­مەن وزىڭنەن اۋمايدى» دەپ ازىلدەگەنىم بار...

ۋاقىت وتكەن سايىن سەنىڭ قازاق ادە­بيەتى مەن ونەرىنە, ۇلتتانۋ عىلى­مىنا قوسقان ۇلەسىڭ ءۇشىن قادىرىڭ بيىك­تەي تۇسەر. سوندا ۇرپاق تالاي ەسكەرت­كىش تۇرعىزار...

وتكەن عاسىردىڭ 62-جىلىنان بەرمەن قاراي, قازمۋ-دىڭ ابيتۋريەنتى اتانعان جىلدان بەرمەن تاعدىر ءبولىپ جىبەرگەنشە ەگىز قوزىداي بىرگە ءجۇرىپ, ءازىل-قالجىڭىمىز جاراسقان, تۋىسپاعان تۋىس بولىپ كەتكەندەي ەدىك.

مەن سەنى جوعالتقالى قازاقى قا­را ءسوزدىڭ ۋىزىنا تويىنعان شەشەن, ادەبيەت ايدىنىندا جەل قا­يىق­­تاي جۇزگەن دارىندى جازۋشى, حال­­قىڭ­نىڭ رۋحاني بولمىسىنا, وتكەن عا­سىرلاردىڭ تەرەڭ تامىرىنا ۇڭىل­گەن تاريحشى, ءاندى, اسىرەسە كۇي ونە­رىن سالالاپ تانىتۋعا سۇبەلى ۇلەس قوس­قان زەرتتەۋشى, ءتىپتى ونەرىمىزدە جوعال­تىپ الا جازداعان, كەز-كەلگەن انشى­سىماقتاردىڭ ورىنداۋعا جۇرەكتەرى داۋالامايتىن, «قازاقتىڭ ءداستۇرلى اسپاني, بيىكشىل اندەرى وسىلاي بولادى» دەيتىندەي عىپ شىعاراتىن سازگەر ت.ب. كوپ قىرلارىڭ تۋرالى ءبىراز ماقالالار جازىپپىن.

بۇگىنگى مەرەيتوي تۇسىندا سونوۋ ستۋدەنتتىك ءومىردىڭ العاشقى جىلىندا بولعان ەلەۋسىز عانا وقيعامەن سەنىڭ كىسىلىك بولمىسىڭدى, تاپقىرلىعىڭدى اڭگىمەلەيىنشى.

* * *

بار بولعانى بەس-اق مۇشەسى بار ءبىز­دىڭ «بىرلىك» اتتى كولحوزىمىز بۇكىل جاتاقحانا دەمەي-اق قويايىن, نەگىزىنەن تۇگەلگە جۋىق ءبىرىنشى كۋرستىقتار جاتاتىن تومەنگى قابات تۇرعىندارىنىڭ ىشىندەگى ەڭ ءبىر بەرەكەلى ۇيىم بولىپ شىقتى. «ۇيىم» دەپ اتاعانمەن, بىزدەن باسقا بىرلەسىپ تىرشىلىك قۇرعاندار و باستا بولعانمەن, اي اۋىسپاي جاتىپ بەرەكە­لەرى بەك كەتىپ, ارقايسىسى ءوز الدارىنا كۇندەرىن جەكە-جەكە كورىپ جۇرەتىن. كەي-كەيدە اس دايارلايتىن ارنايى بولمەدە ءبىزدىڭ كاستريۋل عانا جاعىمدى يىسىمەن كىرگەن-شىققاندى ەلىتىپ, بۋى بۇرقىراپ تۇرار ەدى.

الماتىنىڭ قوڭىر كۇزى ەندى-ەندى قىستىڭ مىنەزىن ۇزدىك-سوزدىق كور­سە­تىپ, بىردە جاڭبىر, بىردە قار كەزەك­تەسىپ تۇرعان كەزدە اقسەلەۋدىڭ ءۇيى كۇز­دىك سوي­عان ەكەن, سونىڭ قازى-قارتا سياق­تى شيماندى بولىگىنەن ەكى جاشىك سى­باعا جىبەرىپتى. اق كاستريۋلدى مولتىل­دەتە تولتىرىپ, كەشكىلىك اس ۇي­دەگى پليتاعا قويعانبىز. اقسەلەۋدىڭ ءوزى: «كەدەي­دىڭ ءبىر تويعانى – شالا بايىعانى». مول­داپ اسايىق, وسىندا تۇراتىن كۋرس­­تاستارىمىزدى دا شاقىرايىق. كىشى­گىرىم ءبىر ادەمى وتىرىس بولسىن. مەن باسقاداي شايعا كەرەكتى ءتاتتى-دام­دىلەردى الىپ كەلەيىن» دەپ دۇكەنگە كەتتى. جىلقى ەتىنىڭ ءيىسى ءبىر قاي­ناعان سوڭ-اق بۇكىل ءبىرىنشى قاباتتى جاي­لاپ الدى. ءبىز دە كەزەك-كەزەك كوي­لەك, شالبارىمىزدى ۇتىكتەگەن بولىپ, سول بولمەدەن شىقپايمىز. ءتىپ­تى شا­رۋامىز بولماسا دا كەزەكشى جۇما­عاليمەن جاعالاسقانداي نەمەسە ونىڭ «ساقشىلىق» قىزمەتىنە سەنبە­گەندەي سول بولمەگە ءجيى كىرىپ-شى­عىپ جۇرگەنبىز. مىنانداي ايتۋلى استىڭ الدىندا ساباق قاراپ, ونى ميعا قوناقتاتا قويۋ سونشالىقتى قيىن, كۇردەلى مىندەت بولسا دا, بولمەدە كىتاپ­قا ۇڭىلگەن بولىپ وتىرعانبىز.

– كيىمدەرىمىزدى ۇتىكتەپ بولساق, بول­مەگە بارىپ وتىرايىق. «بەسەۋى بىر­دەي ءبىر كاستريۋلدى كۇزەتىپ ءجۇر» دەپ باس­قالار ءبىزدى كۇلكى قىپ جۇرەر, – دەگەن قوجا­بەكتىڭ اقىلىنان كەيىن بولمەگە كە­لىپ, بايىرقالاعان ءتۇرىمىز عوي. ءبىر كەزدە ايدا­ھار قۋىپ كەلە جات­قانداي الاق-­
جۇلاق ەتىپ, جۇماعالي كىرىپ كەلگەن.

– جىگىتتەر, كاستريۋل جوق. قالاي اكەتكەنىن بىلمەيمىن؟ – دەيدى ول امالى تاۋسىلعانداي. بۇل ءسوز «جاۋ شاپتى!» دەگەندەي ەستىلىپ, ءبارىمىز «نايزام قايدا؟» دەگەندەي بوپ, ورنىمىزدان اتىپ-اتىپ تۇردىق. ءبىر كاستريۋل شالا پىسكەن جىلقى ەتىنىڭ جولىندا اياناتىن ەمەسپىز.

– توقتاڭدار, جىگىتتەر! – دەگەن اقسە­لەۋ. – قارنى اشقان بىرەۋلەر قىزى­عىپ كەتىپ العان عوي. اشۋ ۇستىندە ارتىق ارە­كەتكە بارىپ, تاماق ءۇشىن توبە­لەس­كەن دەگەن اتقا قالمايىق. ەگەر كاستريۋل­دى باسقا جاققا اكەتىپ قالماي, وسى جاتاقحانا ىشىندە قالدىرسا, مەن ونى وڭاي تابامىن.

ول ورنىنان تۇرىپ, ەسىككە بەتتەگەندە «بىزگە اقىل ايتىپ وتىرىپ, ءوزى بىرەۋلەرمەن شارمااياقتاسىپ قالار» دەگەن ويمەن قاسىنا مەن ەردىم. ول جىلقى ەتىنىڭ ادەمى ءيىسىنىڭ ءوزى سولعىن تارتىپ قالعان اس بولمەگە كىرىپ شىقتى دا, بىردەن ەكىنشى قاباتقا باستايتىن باسپالداقپەن كوتەرىلدى. سولعىنداۋ بولسا دا ءبىر ءيىس بار, دەمەك ۇرى باسپال­داقپەن كوتەرىلگەن. ءار بولمەنىڭ تۇسى­نان مىسىقتابانداپ ءوتىپ كەلەمىز.

– بۇل قاباتتا دا جوق, – دەدى اقاڭ ماعان سىبىرلاپ. – جىلقى ەتىنىڭ ءيىسى ءالى-اق «مەن مۇندالاۋعا» ءتيىستى.

ايتقانداي, ءۇشىنشى قاباتتاعى بىرەر جىل بۇرىنىراق ۇيلەنگەن جو­عارى كۋرس­تىڭ جاس جۇبايلارى تۇرا­تىن بول­مەدەن اقاڭ ايتقان ءيىس «مەن مۇندالاپ» ءبىزدى جەتەكتەپ الىپ كەلگەن. ەسىكتى قاعىپ ەدىك, ىشتەگىلەر ءوز­ارا كۇبىرلەسىپ, ەسىكتى اش­قىسى كەلمەگەن. سول كەزدە اقاڭ بۇل بول­مەدەگى تۇرعىندى بۇرىننان تانىسا كەرەك:

– ءاي, قارەكە, مەن اقسەلەۋمىن عوي. باعاناعى ءبىر كەلىسىم بويىنشا كەلىپ تۇرمىن. ەسىگىڭدى تەزىرەك اشساڭشى. بالا بولەپ جاتقاننان ساۋمىسىڭ؟ – دەدى جايباراقات قانا.

ەسىك اشىلدى. مەن دە بۇرىننان كو­رىپ جۇرگەن كوزىلدىرىكتى اققۇبا جىگىت­تىڭ ءوڭى وڭعان شۇبەرەكتەي بوزارىپ كەتىپتى.

– اقا, ءىنىم, راسىندا اناۋ كەزەكشى بولىپ جۇرگەن دوستارىڭ بىرەۋمەن قىزۋ اڭگىمەگە كىرىسىپ كەتكەن ەكەن. بايقاي ما, بايقاماي ما دەپ ويىن رەتىندە باستاعان ىسىمنەن مىنەكي...

– ءوي, قارەكە-اي, مىنا زامانداس جەڭگەمدى ءالى دە الداپ تۇرسىڭ, ءا؟! ەكە­ۋى­مىز باعانا كەلىستىك قوي. جەڭ­گەيگە: «مىنا ەتتى تاماق ازىرلەيتىن بولمەدەن يەلەرىنە بىلدىرمەي الىپ كەلدىم» دەپ ايت. جەڭگەي بۇل ءسوزىڭدى قالاي قابىلدار ەكەن؟» – دەپ ۇيرەتىپ جىبەرىپ ەدىم عوي. سولاي دەدىڭ بە؟

جىگىت كوزىلدىرىگىن ءبىر الىپ, ءبىر كيىپ, بەرەكەسى بەك كەتىپ قالدى.

– ولاي دەمەدىم, ولاي دەمەدىم, – دەگەن ءسوزىن بىرنەشە قايتالاپ جىبەردى.

– وندا نە دەپ ەدىڭ؟ – دەيدى اقسەلەۋ.

 – پليتالارى سىنىپ قالعان ءبىر جىگىتتەردىڭ كاستريۋلى دەپ ەدىم... – كو­زىلدىرىكتى جىگىت ساسقالاقتاپ, شىن­دىق­تان مۇلدە شالعاي شىعىپ كەتتى.

قاراتورى كەلىنشەگى كۇيەۋىنە قاراپ:

– وڭباعان-اۋ, «ساعان ايتپاي تو­مەن­دە اۋىلدان كەلگەن ەتتى ءپىسىر­تىپ اكەلدىم» دەگەنىڭ قايدا؟ سۋايت­تىعىڭمەن قوسا, ۇرى ەكەنىڭدى ەكى جىل­دان بەرى مەن نەگە بىلمەگەنمىن؟! – دەپ قامىر جايىپ جات­قان وقتاۋىن لاق­تىرىپ جىبەرىپ, جىلاپ وتىرا كەتكەن.

ۇرىمىزدى, ۇرلاتقانىمىزدى تاپ­قان­مەن, مىنا ەرلى-زايىپتىلاردىڭ وتى­نىڭ باسىنا وتە اۋىر كىنانى ارتىپ قويعانىمىز ءۇشىن جانىمدى قويارعا جەر تاپپاي مەن تۇرمىن. بۇل قيامەتتەن شىعار جول تابىلماستاي كورىنگەن. سول كەزدە اقسەلەۋىم قارقىلداپ ءبىر كۇلسىن.

– ءاي, قارەكە, ەكەۋىمىز وينايمىز دەپ, وت قانا ەمەس, ءورت شىعارا جاز­دادىق. قالاي, جەڭگەمىزدىڭ بوتەننەن بۇلدىرگىنى پايدا كورمەيتىنىنە كوزىڭ ەندى جەتتى مە؟ جەڭگەم بۇل سىننان مۇدىرمەي ءوتتى, ال ءوزىڭ قالاي اقتالا الاسىڭ؟ – دەپ, مەن ويلاماعان اڭگىمەنى باستاعاندا, ەشتەڭە تۇسىنبەي اڭ-تاڭ بولىپ, بەتىنە قارادىم. جاڭا عانا اعىل-تەگىل جىلاپ وتىرعان قاراتورى كەلىنشەك تە اڭ-تاڭ بولىپ اقسەلەۋدىڭ بەتىنە قاراعان. ءۇي يەسى دە كوزىلدىرىگىن قايتا-قايتا سۇرتكىلەپ, ءبىر كىناسىز ادامنىڭ رولىندە ويناپ تۇرعان اكتەر سياقتى ەلەستەدى.

– ءسىزدىڭ وتاعاسى ەكەۋىمىز ءبىرىنشى قاباتتا اس ازىرلەپ, كيىم ۇتىكتەيتىن بولمەدە جولىققانبىز. اۋىلدان كەلگەن ەتتى مولداپ اسىپ, ءبىر تويايىق دەپ ەدىك, ەلەكتر پليتامىز بۇزىلىپ, نە ىستە­رىمىزدى بىلمەي تۇرعاندا, قارەكەڭ ء«بىزدىڭ بولمەدەگى پليتانى الا تۇر» دەدى. سوندا ماعان ءبىر وي ءتۇستى دە, قارەكەڭە بىلاي دەدىم: «كاستريۋلدى بولمەڭە اپارىپ جەڭگەيگە استىرايىق. قايتا مىنانداي ەتكە ماكارون سالىپ, وبالدى قىلماي, جەڭگەيگە قامىر يلە­تىپ, قازاقشا ەت قىپ جەيىك» دەپ يدەيا ايتقان ەدىم. ونىڭ ۇستىنە قارەكەڭە: «مەن بارعان كەزدە سەن شالا پىسكەن ەتتى ۇرلاعان كىسى بول. كەلىنشەگىڭدى ءبىر سىنايىق» دەگەن ەدىم. كەرىسىنشە, ارتىقتاۋ كەتكەن ويىنىم ءۇشىن ەكەۋىڭ دە مەنى كەشىرىڭدەر, – دەدى اقسەلەۋ.

كەلىنشەك ءالى دە ەشتەڭەنىڭ بايى­بىنا بارا الماي كۇيەۋى مەن اقسە­لەۋ­دىڭ بەتىنە كەزەك-كەزەك قارادى. اقاڭ ءالى دە ايىلىن جيار ەمەس. ەڭكەيىپ جاس جەڭگەسىنىڭ ارقاسىنان قاقتى.

– جارايدى جەڭگەي, ب ۇلىنگەن ەشتەڭە جوق. ءسىز ءبىزدىڭ سىننان مۇدىر­مەي ءوتتىڭىز. قايتا تاپسىرعان ءسوزدى ايت­پاي, ءبارىن بۇلدىرە جازداعان قارە­كەڭ بۇل سىننان ءوزى ءسۇرىندى. ال جاقسى, ەت پىسكەن سوڭ جىگىتتەرىمدى ەرتىپ كەلەر­مىن, – دەپ ول بولمەدەن شىقتى.

مەن دە شىعىپ بارا جاتقاندا, قارە­كەڭە كوزىم ءتۇسىپ ەدى, بەتىنە قان جۇگى­رىپ, كەلىنشەگىنە ك ۇلىمدەپ قاراپ تۇر ەكەن. ونىڭ وسى ءىس-ارەكەتىنەن كە­يىن «مىنا ۇرلىق شىنىندا ادەيى ۇيىم­داستىرىلعان ويىن با؟» دەگەن كۇدىك­تىڭ پايدا بولا باستاعانى راس. ولاردان شىعا بەرە اقسەلەۋدىڭ بەتىنە قاراپ: «بۇلارىڭنان بىردەڭە ۇقسام بۇيىرماسىن» دەدىم.

– ۇقپايتىن نەسى بار؟ – دەدى ول بە­تىمە قاراپ. – ءبىر اسىم ەت ءۇشىن ازا­­ماتتىڭ باسقالار مەن زايى­بى الدىن­­­داعى بەدەلىن قالاي تۇسىرە­يىن؟ بىرىن­­شىدەن, قارەكەڭ ءبىر رەت اشكوز­دەنە­مىن دەپ ءومىر بويى ۇمىتپاستاي ساباق الدى. ەكىنشىدەن, ءبىز ەرلى-زا­يىپتىلاردىڭ سەنىمدەرىنە ۇلكەن سىزات تۇسىرۋدەن ساقتاپ قالدىق. بۇل – الدىمەن ەكەۋىمىزدىڭ جەڭىسىمىز.

– ەكەۋىمىزدىڭ ەمەس, سەنىڭ جەڭىسىڭ, – دەيمىن ونىڭ ازاماتتىڭ جازا باسقان قاتەلىگىنىڭ تىگىسىن تاپقىرلىقپەن جات­قىزىپ جىبەرگەنىنە ريزالىعىمدى ءبىل­دىرىپ. اقاڭنىڭ ۇرىنى قالاي تاپ­قانىن, سونان سوڭ قارەكەڭدى قاڭ­قۋ سوزدەن, جامان اتتان قالاي قۇتقار­عانىن بولمەدەگىلەرگە ايتپا دەسە دە, ايتىپ بەردىم جانە بۇگىن سول ۇيگە بارىپ, كادىمگى قامىرى سالى­نىپ, پيازى تۋرالىپ, بۇرىشى سەبىلگەن قازاقشا دايارلانعان ەتتى جەۋ­گە ءۇشىن­شى قاباتتاعى سول جىگىتتىڭ بول­مە­سىنە قوناققا باراتىنىمىزدى ايتىپ, ەڭ الدىمەن كەشكى اسىن قول­دى عىپ العان جۇماعاليدى جانە باس­قالارىن قۋاندىردىم. ال اقاڭ بار­لىعىمىزعا بۇل اڭگىمە وسى بولمەدەن شىقسا, دوستىعىمىزعا وشپەستەي داق تۇسەرىن قاتتى ەسكەرتتى. ارادا پالەن جىل وتكەن سوڭ جانە قۇپيا وقيعانى جا­ريالاعانىم ءۇشىن رەنجيتىن اقاڭنىڭ ءوزى دە قازىر ورتامىزدا جوقتىعىن پايدالانىپ, ايتىپ وتىرمىن.

* * *

قارەكەڭ كىناسىن جۋىپ-شايايىن دەسە كەرەك, ەكى-ءۇش شولمەك «ستۋ­دەنت­تەردىڭ كونياگى» اتانعان «پورت­ۆەين-12» دەي­تىن شاراپتى دايارلاپ, شايدىڭ داستار­قانىنا دا قاجەتتى ءبىراز ءتاتتى-دامدى­لەردى الىپ قويعان ەكەن. بەسەۋىمىز دە قۇدالىققا كەلگەندەي ءىشىپ-جەپ, بولمەمىزگە ورالدىق.

«مەنى سوعىستان ورالماعان اكەمنىڭ اعاسى مەن زايىبى جەتىمدىك كورسەتپەي, ءوز بالالارىنداي ەركەلەتىپ ءوسىردى» دەۋشى ەدى اقاڭ. شاماسى, ول كىسىلەر دە اۋقاتتى, مال-جاندى كىسىلەر بولسا كەرەك, كۋرستاسىمىزدىڭ كيىمى كو­بىمىزدە جوق تاڭداۋلى دۇنيەلەر بولسا, قالتاسى دا قۇر جۇرمەيدى. بار بولعان سوڭ, سوڭىن­داعى سەنەرى مىعىم بولعان سوڭ, قاي­سىبىرىمىزگە ۇقساپ, تيىن ساناماي مىر­زالىعىن دا ءجيى كورسەتەدى. ەڭ اياعى سابىن, ش ۇلىق سياقتى ۇساق-تۇيەك السا دا بەسەۋىمىزگە تۇگەل الۋعا تىرىسار ەدى. جاق­سى كيىنىپ, جاقسى كورىنىپ جۇرگەن سوڭ, سەرى بولىپ كورىنگىسى كە­لەتىنى دە بار. «قالتامدى تومپاي­تادى» دەپ, ءوزى شەگىپ جۇ­رەتىن «بەلو­مور كانالى» دەيتىن پاپيرو­سىن جۇماعاليدىڭ قالتاسىنا سالىپ قو­يىپ, «شىلىم شەككەن كەزدە قاسىم­نان تابىلارسىڭ» دەيتىنى دە سول سەرى­لىگىنىڭ ءبىر كورىنىسى ەدى. اقسە­لەۋگە اكەسىنىڭ ورنىنا اكە بولعان امان­بەك دەيتىن كىسىنىڭ پوشتا ارقىلى ەكى جا­شىك ەتتى ءبىر-اق جولداۋى ءبىزدى دە قۋان­دىرعانى راس. ارينە, وزىمىزگە مۇنداي مول سىباعا كەلمەيتىندىكتەن, ازداپ ىڭعاي­سىزداناتىنىمىز دا وتىرىك ەمەس.

وسىنشا مول ەتتى ساقتايتىن توڭا­زىت­قىش دەگەن قايدان بولسىن, دۇكەن­نەن اكەلىپ دايارلاپ قويىپ, قارە­كەڭ­نىڭ بولمەسىنەن كەلگەن سوڭ ەتى­مىزدى ءۇش دورباعا سالىپ, تەرەزەنىڭ جەل­دەت­كىشىنەن شىعارىپ قويعانبىز. جەرگە ءتۇسىپ كەتپەس ءۇشىن تور دوربانىڭ باۋلارىن قوسىپ, جۋان جىپپەن تەرە­زەنىڭ تۇتقاسىنا بايلاپ قويىپ, توسە­گىمىزگە جاتىپ الىپ, ء«بىزدىڭ جاقتا...» دەپ باس­تالار اڭگىمەنى ءبىراز جەرگە جەتكىزىپ تاس­تاپ, ەندى كوزىمىز ىلىنە بەرىپ ەدى, قوجا­بەكتىڭ «اكەتتى» دەگەن جان داۋىسى شىق­تى. اتىپ-اتىپ تۇرىپ, شامدى جاق­تىق. پىشاق ۇزىن سىرىقتىڭ باسىنا بايلاعان تور دور­بالاردىڭ ەكەۋىن كەسىپ ءتۇسىرىپ, ءۇشىن­شىسىن قيدالاپ جاتىر ەكەن. ءبىز تەرەزەگە ۇمتىلعان كەزدە ءۇشىنشى دوربا دا ەت-مەتىمەن جەرگە قۇلاپ ءتۇستى. ەكىنشى قاباتتان سەكىرەتىن ەمەس, ولجالى بولعان ەكەۋدى كوزبەن دە, ءبىراز بالاعات سوزبەن دە شىعارىپ سالىپ, شالا-شارپى كيىنىپ سىرتقا شىققاندا, ۇرىلار الىپ ۇلگەرە الماي كەتكەن ەكى-ءۇش كەسەك ەت پەن ءبىر بەلدەمەنى الىپ, بولمەگە كەلدىك.

– ەرتەڭ كۋرستاستارىمدى شا­قىرا­يىن دەپ ويلاپ ەدىم, سۇمىرايلار بۇ­يىر­ت­پادى, – دەگەن اقاڭا نە دەپ جۇبا­نىش ايتارىمىزدى بىلمەي وتىر­ساق, ول قاعاز-قالامىن الىپ, الدەنە جازا باستادى.

– ءوي, ءتۇن ىشىندە نە جازىپ وتىر­سىڭ؟ – دەيمىن. ول:

– حات, – دەيدى.

– نە قىلعان حات؟

– اكەيگە, تاعى ەت جىبەر دەپ.

«مىنا شىركىن ءبىزدىڭ توق ءجۇرۋى­مىزدى موينىنا العان با؟» دەپ ويلادىم سوندا.

 

كادىربەك سەگىزباي ۇلى,

جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

سوڭعى جاڭالىقتار