الاش ارىستارى ەسىمىمەن استاسىپ جاتقان سەمەي قالاسى مارتەبەسىنىڭ ءوسۋى, وبلىستىڭ اباي اتالۋى, قازاق حاندارى مەن بيلەرى تابانىنىڭ تابى قالعان ولكەنى ۇلىتاۋ دەپ ۇلىقتاۋى – ويىمنىڭ ايعاعى. ءتىپتى الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعى قاپشاعاي قالاسىنا دىنمۇحاممەد قوناەۆتىڭ ەسىمى بەرىلۋى – الماعايىپ تۇستا 43 قالا سالدىرعان تاۋ تۇلعانى ۇلىقتاۋدىڭ كوركەم كورىنىسى. مۇنداي قادام – الاش جۇرتىن رۋحاني سەرپىلتتى. ءارى بوس ءسوز, قۇرعاق ۋادە ەمەس, جوسپارلى جۇمىستىڭ جەمىسىن كورسەتتى.
بۇعان قوسىمشا بارىس جىلىندا قاز داۋىستى قازىبەك ءبيدىڭ 350 جىلدىعى, كەنەسارى حاننىڭ 220 جىلدىعى, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ 125 جىلدىعى, عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ 120 جىلدىعى ەلىمىزدىڭ تۇپكىر-تۇپكىرىندە كەڭ كولەمدە اتالىپ وتىلۋدە. سونىمەن قاتار ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 150 جىلدىعى يۋنەسكو كولەمىندە تويلانىپ جاتىر. الاش ارىسىنىڭ تۋعان كۇنى 3-5 قىركۇيەك ارالىعىندا مايلى قيان, كەڭ تۇبەكتى تورعايدا دۇبىرلەپ ءوتۋى ءتيىس ەدى. ايتكەنمەن, احمەتتىڭ كيەلى توپىراعىن ءورت شارپىپ, ۇلت ۇستازىنىڭ 150 جىلدىعىنا ارنالعان اۋقىمدى ءىس-شارانى وتكىزۋ كەيىنگە ىسىرىلدى. دەگەنمەن ءورت شىققان ءوڭىردىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەسكەندە پرەزيدەنتىمىز بابا رۋحىنا تاعزىم جاسالاتىنىن اشىق ايتتى: «راسىندا, بۇل – ۇلكەن شارۋا. زارداپ شەككەن ازاماتتاردىڭ ءبارى ءۇش ايدىڭ ىشىندە باسپانالى بولادى دەپ ۋادەمدى بەردىم. وعان كۇمانىم جوق. ول – ءبىر. ەكىنشىدەن, احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ مەرەيتويىنا قاتىستى. ەڭ الدىمەن وسى ماسەلەنى شەشەيىك. سودان كەيىن اماندىق بولسا, وسى ءبىر قاسيەتتى جەرگە كەلىپ, احمەت بايتۇرسىن ۇلى بابامىزدىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتىپ, تويدى وتكىزەمىز».
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ بۇل قادامى وزەگىن عانا ەمەس, شاڭىراعىن دا ءورت شالىپ, قىزىل الاۋعا «ورانعان» اعايىننىڭ جانىنا جىلۋلىق, ساناسىنا سەرپىلىس سىيلادى. ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ جولداۋىندا: «قازاق قوعامىندا جاڭا قاعيداتتار جانە جاڭا باعدارلار سالتانات قۇرۋعا ءتيىس. ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى: ء«بىلىمدى بولۋعا وقۋ كەرەك. باي بولۋعا كاسىپ كەرەك. كۇشتى بولۋعا بىرلىك كەرەك. وسى كەرەكتەردىڭ جولىندا جۇمىس ىستەۋ كەرەك» دەيدى. بۇل كوزقاراس بۇگىنگى كۇنى وتە ماڭىزدى», دەپ اتاپ وتكەن ەدى.
البەتتە, جاھاندانۋ دەگەن جانالعىشقا جۇتىلىپ كەتپەي, ءور بابالارىمىزدىڭ سارا جولىن ناسيحاتتاۋ, ونى ساقتاپ قالۋ – ازاتتىعىمىز ءۇشىن دە, قازاقتىعىمىز ءۇشىن دە ماڭىزدى. وسى رەتتە بايتۇرسىن ۇلى ايگىلى قارقارالى پەتيتسياسى اۆتورلارىنىڭ ءبىرى بولعانىن جۇرتشىلىق جاقسى بىلەدى.
اتالعان ارىز-تىلەكتە جەرگىلىكتى باسقارۋ, سوت, حالىققا ءبىلىم بەرۋ ىستەرىنە قازاق ەلىنىڭ مۇددەسىنە ساي وزگەرىستەر ەنگىزۋ, ار-وجدان بوستاندىعى, ءدىن ۇستاۋ ەركىندىگى, دالا ەرەجەسىن قازاق مۇددەسىنە ساي زاڭمەن اۋىستىرۋ جانە باسقا دا ماسەلەلەر كوتەرىلدى. دەمەك جاڭا قازاقستاندا رەفورماتور احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ەسىمى, ونىڭ ۇلتتى اعارتۋشىلىق جولىنداعى ەرەن ەڭبەگى, ساياسي كوزقاراسى ۇمىتىلماق ەمەس. كەرىسىنشە, جىلدار جىلجىعان سايىن ۇرپاق ساناسىندا قايتا جاڭعىرىپ, جاس بۋىننىڭ جول باستار شامشىراعىنا اينالارى حاق.
حح عاسىردىڭ باسىندا-اق ءىلىم-عىلىمنىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ, ۇلتىن بىلىمگە, ىزدەنىسكە باعىتتاعان الاش ارىسى ومىرشەڭ مۇراسىن ۇرپاعىنا قالدىردى. «وقۋ قۇرالى», «قىرىق مىسال», «ماسا» سەكىلدى ەڭبەكتەرى بۇگىنگى بۋىننىڭ دا, بولاشاقتىڭ دا جاستانىپ جاتىپ وقيتىن كىتابىنا اينالۋعا ءتيىس.
كورەگەن قازاق: «عالىمنىڭ حاتى ولمەيدى» دەيدى. راس, احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ اعارتۋشىلىق قىزمەتى, قايراتكەرلىك كۇرەسى وتكەن عاسىردا قازاق ەلىن جاڭا بەلەسكە كوتەردى. جىلدار جىلجىعان سايىن تورعايدىڭ ءتول بالاسى الاشتىڭ احمەتىنە اينالدى. بۇل تۋرالى ساكەن سەيفۋللين: «...احمەت حالىقتىڭ ارىن ىزدەپ, ءوزىنىڭ ويعا العان ءىسى ءۇشىن ءبىر باسىن بايگەگە تىككەن. احمەت بايتۇرسىن ۇلى ۇلتىن شىن سۇيەتىن شىن ۇلتشىل», دەگەن ەدى.
دەمەك حالقىمىزدىڭ رۋحاني كوسەمىن قالاي اسپەتتەسەك تە ارتىق ەمەس. وسى تۇرعىدان قاراعاندا, تورعايدا وتەتىن تورقالى جيىننىڭ ماڭىزى ايرىقشا. ەڭ باستىسى, قازاق رۋحانياتىنىڭ كەمەلدەنۋىنە كەڭ جول اشىپ, ۇلت كوسەمدەرىن بيىگىنە كوتەرگەن پرەزيدەنتىمىزدىڭ بۇل قادامى كورەگەندىلىك ءارى جاڭا داۋىرگە جاسالعان جارقىن بەتبۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن.
ەرمۇحامەت ەرتىسباەۆ,
قازاقستان حالىق پارتياسىنىڭ توراعاسى
