سۋرەتتى تۇسىرگەن ا.دۇيسەنباەۆ
ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ جاڭا دەڭگەيى
رەسمي ساپار بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ يلحام اليەۆپەن كەزدەسىپ, ازەربايجان پرەزيدەنتىنىڭ «زاگۋلبا» رەزيدەنتسياسىندا مەملەكەت باسشىسىن سالتاناتتى رەسمي قارسى الۋ ءىس-شاراسى ءوتتى.
قۇرمەت قاراۋىلىنىڭ باستىعى ەكى ەل باسشىلارىنا راپورت بەرىپ, قازاقستان مەن ازەربايجاننىڭ ءانۇراندارى ورىندالعاننان كەيىن قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن يلحام اليەۆ ءبىر-بىرىنە رەسمي دەلەگاتسيالاردىڭ قۇرامىن تانىستىردى. سالتاناتتى راسىمنەن سوڭ ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى كەلىسسوز جۇرگىزدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارمەن كەلۋگە شاقىرعانى ءۇشىن يلحام اليەۆكە العىس ايتتى.
– ەڭ الدىمەن بىزگە كورسەتكەن قوناقجايلىعىڭىز ءۇشىن سىزگە ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. بۇل – قازاقستان پرەزيدەنتى رەتىندە العاش رەت رەسمي ساپارمەن كەلۋىم. بۇل ساپاردىڭ مەن ءۇشىن ءمان-ماڭىزى ايرىقشا. بۇگىن بىرقاتار وتە وزەكتى ماسەلە تۋرالى پىكىر الماسۋلار بولادى. كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە بىرقاتار قۇجاتقا قول قويىلماق. ول ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى, قازاق-ازەربايجان قارىم-قاتىناسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى دەپ سەنەمىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
يلحام اليەۆ ءوزىنىڭ شاقىرۋىن قابىل الىپ, ازەربايجانعا رەسمي ساپارمەن كەلگەنى ءۇشىن قاسىم-جومارت توقاەۆقا ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باكۋگە كەلۋى ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىققا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
جەكە كەلىسسوزدەن كەيىن قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاق-ازەربايجان قارىم-قاتىناستارىنا قوسقان زور ۇلەسى ءۇشىن يلحام اليەۆتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى مەملەكەتتىك ناگراداسى «التىن قىران» وردەنىمەن ماراپاتتادى. بۇل ماراپات يلحام اليەۆكە ەكى ەل اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا زور ۇلەس قوسقانى ءۇشىن تابىس ەتىلدى.
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ازەربايجانعا رەسمي ساپارىنىڭ باعدارلاماسى مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ كەڭەيتىلگەن قۇراممەن وتكەن كەلىسسوزىمەن جالعاستى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن يلحام اليەۆ قازاق-ازەربايجان ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىنىڭ نەگىزگى ماسەلەلەرىن تالقىلاپ, ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق, كولىك-ترانزيتتىك جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى باكۋگە شاقىرعانى جانە كورسەتىلگەن قوناقجايلىلىق ءۇشىن تاعى دا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
– مەن شاعىن قۇرامداعى كەزدەسۋگە وتە ريزامىن, وندا ءبىز مەملەكەتتەرىمىزدىڭ ءوزارا ءىس-ارەكەتىنىڭ بارلىق ماسەلەلەرى مەن ءارتۇرلى سالالارى تۋرالى جان-جاقتى پىكىر الماستىق. قازاقستان مەن ازەربايجان – جاقىن مەملەكەتتەر, ءبىز ستراتەگيالىق سەرىكتەسپىز جانە وداقتاسپىز. بۇگىن ەلدەرىمىز اراسىنداعى ستراتەگيالىق قاتىناستاردى نىعايتۋ جانە وداقتاستىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى تەرەڭدەتۋ تۋرالى دەكلاراتسياعا قول قويىلادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ازەربايجانعا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋ ءۇشىن ارنايى ميسسيامەن كەلگەنىن ايتتى. قازاقستان پرەزيدەنتى ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ەگجەي-تەگجەي توقتالدى.
– كەيىنگى جىلدارى تاۋار اينالىمىنىڭ ايتارلىقتاي, ءۇش ەسەگە جۋىق وسكەنىنە قۋانىشتىمىن. بىراق بۇل, ارينە, جايباراقات جۇرۋگە نەگىز ەمەس ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ساۋدانى ارتتىرۋعا مۇمكىندىكتەر بار دەپ ەسەپتەيمىن. ءبىزدىڭ ۇكىمەتتەرىمىز جاقىن ارادا ەلدەرىمىز اراسىنداعى تاۋار اينالىمىن 1 ميلليارد دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەۋى كەرەك, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونداي-اق قازاقستان پرەزيدەنتى گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ قولايلى پەرسپەكتيۆالارىنا نازار اۋداردى.
– مەنىڭ ويىمشا, كەلەسى جىلى ەكى ەل ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى كەلىسىم بويىنشا ءبىز قازاقستاندا ازەربايجان مادەنيەتىنىڭ ونكۇندىگىن وتكىزە الامىز. ءسىزدىڭ ەلىڭىزدىڭ مادەنيەتىنە ۇلكەن قىزىعۋشىلىق بار. ءبىز ازەربايجان مادەنيەتىنىڭ كورنەكتى وكىلدەرىن ءوز ەلىمىزدە ۇلكەن ىلتيپاتپەن قابىلدايمىز, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
يلحام اليەۆ قازاقستان پرەزيدەنتىنە ازەربايجانعا كەلۋگە شاقىرۋدى قابىل العانى ءۇشىن العىس ايتتى.
– قۇرمەتتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى, مەن ءسىزدى تاعى دا شىن جۇرەكتەن قارسى الىپ, قوش كەلدىڭىز دەگىم كەلەدى. شاقىرۋدى قابىل الىپ, بىزگە رەسمي ساپارمەن كەلگەنىڭىز ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرەمىن. بۇل ساپار ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ دامۋىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن ۇلكەن ماڭىزعا يە بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. ەڭ الدىمەن, مەنى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭ جوعارى «التىن قىران» وردەنىمەن ماراپاتتاعانىڭىز ءۇشىن رەسمي دەلەگاتسيانىڭ الدىندا سىزگە تاعى دا العىس ايتامىن. بۇل سىيلىقتى قابىل الۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. مەن مۇنى ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزدىڭ دوستىعى مەن باۋىرلاستىعىنىڭ دالەلى جانە ازەربايجاننىڭ قارىم-قاتىناسىمىزدى نىعايتۋ باعىتىندا جاساپ جاتقان جۇمىستارىنا بەرىلگەن جوعارى باعا دەپ بىلەمىن. سونداي-اق قازاقستاننىڭ ازەربايجانعا سىيلىعى – ازات ەتىلگەن اۋماقتاردا سالىناتىن بالالاردىڭ شىعارماشىلىق دامۋ ورتالىعىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. بۇل حالقىمىزعا دەگەن باۋىرمالدىق كوزقاراستىڭ تاعى ءبىر كورىنىسى, قاراباقتى قالپىنا كەلتىرۋگە قوسقان ۇلەس, – دەدى ازەربايجان پرەزيدەنتى.
ازەربايجان باسشىسى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ كەڭ اۋقىمدى كۇن ءتارتىبى مەن حالىقارالىق ماسەلەلەر بويىنشا جان-جاقتى اڭگىمە بولعانىن اتاپ ءوتتى.
– ارينە, كولىك-لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جونىندە ۇلكەن جوسپارىمىز بار. قازاقستاندا دا, ازەربايجاندا دا وسى ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋ بويىنشا ۋاقتىلى شارالار قابىلداندى. قازىر ەلدەرىمىز اراسىنداعى جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمىن جانە كولىك ءترانزيتىن ارتتىرۋ جونىندە باستاما كوتەرىلىپ جاتىر. ءتيىستى ورگاندار بۇل باعىتتا ءوزارا بەلسەندى جۇمىس اتقارىپ وتىر. ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستى دامىتۋعا دا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىمىزگە سەنىمدىمىن. تاۋار اينالىمىن ارتتىرۋداعى رەزەرۆىمىز ايتارلىقتاي كوپ. بۇگىن ءبىز كەلەشەكتەگى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ بىرقاتار باعىتى بويىنشا پىكىر الماستىق. ءوزارا تاۋار جەتكىزۋ كولەمىن ارتتىرۋ جوسپارىن ناقتىلاي الامىز. سونداي-اق ينۆەستيتسيا سالاسىندا زور مۇمكىندىگىمىز بار. قازاقستاندا دا, ازەربايجاندا دا قولايلى ينۆەستيتسيالىق كليمات قالىپتاسقان. شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ كولەمى ۇلكەن. وسى باعىتتاعى كۇش-جىگەرىمىزدى بىرىكتىرىپ, قازاقستان مەن ازەربايجانداعى, سونىمەن قاتار وزگە دە ەلدەردەگى بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا قاتىساتىن ۋاقىت كەلدى دەپ ويلايمىن, – دەدى يلحام اليەۆ.
سونىمەن قاتار ازەربايجان پرەزيدەنتى جاقىندا سۋمگايت قالاسىنىڭ ورتالىق كوشەلەرىنىڭ بىرىنە قازاق حالقىنىڭ كورنەكتى ازاماتى, اعارتۋشى, تۇركىتانۋشى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ەسىمى بەرىلگەنىن ەسكە سالدى. ول باۋىرلاس ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناس تابىستى داميتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
ون قۇجاتقا قول قويىلدى
كەلىسسوزدەردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا پرەزيدەنتتەر قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن يلحام اليەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى جانە ازەربايجان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ستراتەگيالىق قاتىناستاردى نىعايتۋ جانە وداقتاستىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى تەرەڭدەتۋ تۋرالى دەكلاراتسيا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى 2022-2026 جىلدارعا ارنالعان ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جونىندەگى كەشەندى باعدارلاماعا قول قويدى.
ەكى ەل باسشىلارىنىڭ شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى كەزدەسۋلەرى كەزىندە ۇزىن-سانى ون قۇجاتقا قول قويىلدى. ولار:
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى جانە ازەربايجان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ستراتەگيالىق قاتىناستاردى نىعايتۋ جانە وداقتاستىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى تەرەڭدەتۋ تۋرالى دەكلاراتسيا
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى 2022-2026 جىلدارعا ارنالعان ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جونىندەگى كەشەندى باعدارلاما
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جانە ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى اراسىنداعى 2023-2024 جج. ارنالعان ىنتىماقتاستىق جوسپارى
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت مينيسترلىگى اراسىنداعى مادەني ىنتىماقتاستىق جونىندەگى 2022-2025 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاما
- تۇركىستان قالاسى مەن شۋشا قالاسى اراسىندا باۋىرلاس قارىم-قاتىناستاردى ورناتۋ تۋرالى حاتتاما
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەديانى دامىتۋ اگەنتتىگى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ تسيفرلىق دامۋ جانە كولىك مينيسترلىگى اراسىندا اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق جانە جوعارى تەحنولوگيالار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ تسيفرلىق دامۋ جانە كولىك مينيسترلىگى اراسىنداعى كولىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ تسيفرلىق دامۋ جانە كولىك مينيسترلىگى اراسىنداعى ترانزيتتىك جۇك تاسىمالى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم.
باۋىرلاستىقتىڭ ءبىر بەلگىسى
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باكۋگە رەسمي ساپارى شەڭبەرىندە قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شەشىمىمەن ازەربايجاننىڭ فيزۋلي قالاسىندا قۇرمانعازى اتىنداعى شىعارماشىلىقتى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ ىرگەسى قالاناتىنى جايلى مالىمدەلدى.
مەملەكەت باسشىسى قازاق حالقىنىڭ اتىنان جاسالعان بۇل سىيلىق ەلدەرىمىزدىڭ دوستىعىنىڭ, باۋىرلاستىعىنىڭ جانە ءوزارا قولداۋدىڭ تاعى ءبىر نىشانى بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
ونەر ورتالىعىنىڭ جالپى اۋدانى – 3100 شارشى مەتر. ەكى قاباتتى عيمارات 600 ادامعا ارنالعان. بيىل قىركۇيەك ايىندا ىرگەتاسى قالانىپ, 2023 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى.
فيزۋلي قالاسىنداعى قۇرمانعازى اتىنداعى شىعارماشىلىق ورتالىعى مۋزىكا جانە مۋزىكالىق اسپاپتار, زاماناۋي تەحنولوگيالار: جۇمىس جابدىقتارى, 3D مودەلدەۋ, ۆەب-ديزاين, فوتو جانە ۆيدەو كۋرستار باعىتىندا جۇمىس ىستەمەك. سونىمەن قاتار كىلەم توقۋعا, قولونەرگە, ءتۇرلى سپورت پەن حورەوگرافياعا باۋليتىن سىنىپتار اشىلادى.
يلحام اليەۆ قاسىم-جومارت توقاەۆقا شەكسىز العىسىن ايتىپ, فيزۋلي قالاسىنىڭ بالالارى ءۇشىن الەمدىك دەڭگەيدەگى شىعارماشىلىق ورتالىق بولادى دەپ سەنەتىنىن جەتكىزدى.
وتىز جىل وداقتاستىقتىڭ وڭ ناتيجەسى
باكۋدەگى باسقوسۋلاردان كەيىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يلحام اليەۆپەن وتكەن كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا باق-قا مالىمدەمە جاسادى.
ءسوز باسىندا پرەزيدەنت كەرەمەت قالا باكۋگە رەسمي ساپارمەن كەلۋگە شاقىرعانى ءۇشىن شىن جۇرەكتەن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ء«بىز بۇگىن كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەر جونىندە جەمىستى كەلىسسوز جۇرگىزدىك. ازەربايجان پرەزيدەنتى دۇرىس اتاپ وتكەندەي, ەشقانداي پروبلەما, كەدەرگىلەر بولعان جوق. كەرىسىنشە, ەكونوميكالىق سالادا بولسىن, گۋمانيتارلىق باعىتتا بولسىن ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن كۇش-جىگەردى ارتتىرۋعا ءوزارا نيەت تانىتتىق», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
مالىمدەمەسىندە قاسىم-جومارت توقاەۆ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ جارعىسى مەن قارارلارىنا سايكەس تەرريتوريالىق تۇتاستىعىن جەڭىسپەن قالپىنا كەلتىرە وتىرىپ, ازەربايجان ءوز دامۋىنىڭ جاڭا داۋىرىنە قادام باسقاندىعىن اتاپ ءوتتى.
«ارينە, باۋىرلاس ەل ازەربايجاننىڭ ۇلتتىق كوشباسشىسى, پرەزيدەنتى يلحام گەيدار ۇلى اليەۆتىڭ جەكە ەڭبەگى زور. وسى مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, ءسىزدىڭ قۋاتتى باسشىلىعىڭىزبەن بۇگىندە ازەربايجان ءوزىنىڭ دامۋىندا ايتارلىقتاي ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ جاتقانىن تاعى دا ايتقىم كەلەدى. ءبىز ءسىزدىڭ ەلىڭىزدەگى وسى ۇردىستەردى باقىلاپ وتىرمىز ءارى شىن جۇرەكتەن قۋانامىز. قاراباق پەن شىعىس زانگيزۋردىڭ قالپىنا كەلىپ, دامىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. ءسىزدىڭ جەكە ەڭبەگىڭىزدىڭ ارقاسىندا بۇل ءوڭىر تاياۋ بولاشاقتا گۇلدەنگەن ايماققا اينالادى, وعان ەش كۇمان جوق», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان ءوز تاراپىنان بۇل يگى ىسكە بەلگىلى ءبىر دارەجەدە ۇلەس قوسۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەگەن پرەزيدەنت: «بۇگىن قازاق حالقىنىڭ اتىنان بەرىلەتىن سىيىمىزدىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. كەلەسى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن فيزۋلي قالاسىندا قۇرمانعازى اتىنداعى شىعارماشىلىق ورتالىعى بوي كوتەرەدى. مەنىڭ بۇل ساپارىم مەرەيتويلىق داتا – ەلدەرىمىز اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ ورناتىلعانىنا 30 جىل تولۋى قارساڭىندا ءوتۋىنىڭ دا سيمۆولدىق ءمانى بار. ناقتىراق ايتساق, ءۇش كۇننەن كەيىن ءبىز بۇل داتانى اتاپ وتەمىز. جالپى, مەن ءوزىمنىڭ قىزمەتتىك مىندەتىمە بايلانىستى ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ پروتسەسىنە العاشقى كۇندەردەن-اق ارالاسقانىمدى ايتا كەتۋ كەرەك. ءبىز ۇزاق جولدى ءجۇرىپ وتتىك», دەدى.
ء«بىز ىقپالداستىقتى باسىنان باستادىق جانە بۇگىندە ءبىز ەلدەرىمىز اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك پەن وداقتاستىق تۋرالى سەنىمدى تۇردە ايتا الامىز. وسى سەرىكتەستىگىمىزدى ودان ءارى نىعايتۋ, ونى ءارتاراپتاندىرۋ تۋرالى دەكلاراتسياعا قول قويىلدى. بۇل – العا قاراي جاسالعان ناقتى قادام. ارامىزدا سەنىمدى ساياسي ديالوگ ورنادى, مەملەكەتتەرىمىز حالىقارالىق الاڭداردا, ەڭ الدىمەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى, ەقىۇ, تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ ۇيىمى اياسىندا ىنتىماقتاسىپ كەلەدى. وسى مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, قۇرمەتتى يلحام گەيدار وعلۋ, سىزگە ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس وتىرىسىن شاقىرۋ تۋرالى قازاقستان باستاماسىنا قولداۋ بىلدىرگەنىڭىز ءۇشىن العىس ايتامىن. بيىلعى قازان ايىنىڭ ورتاسىندا ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ استاناسىندا سامميت وتەدى جانە وعان ءسىزدىڭ قاتىسۋىڭىزدى اسىعا كۇتەمىز. بۇل ءىس-شاراعا ءسىزدىڭ اتسالىسۋىڭىز كۇتىلەتىن ناتيجەگە قول جەتكىزۋ تۇرعىسىنان وڭ اسەر ەتەتىنىنە سەنىمدىمىز», دەپ مالىمدەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت سونداي-اق وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءوزارا تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى 3 ەسە ارتقانىن اتاپ ءوتتى. «ياعني ءوسۋ قارقىنى ساقتالىپ كەلەدى. الايدا جالپى العاندا بۇل ناتيجە ايتارلىقتاي كوپ ەمەس, سوندىقتان بۇگىن ءوزارا ساۋدانىڭ ءابسوليۋتتى كورسەتكىشىن ارتتىرۋعا كۇش سالۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىققا قول جەتتى. مۇمكىن جاقىن بولاشاقتا ميللياردتىق مەجە تۋرالى ايتاتىن بولارمىز», دەدى ق.توقاەۆ.
«ورتاق كۇش-جىگەردىڭ ارقاسىندا مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىقپالداستىقتىڭ دا كۇشەيىپ كەلە جاتقانى قۋانتارلىق جايت. ارينە, بۇل حالىقتارىمىزدىڭ ودان ءارى جاقىنداسۋىنا زور سەپتىگىن تيگىزەدى. مەن بۇگىن ەلىمىزدە ازەربايجان مادەنيەتىنىڭ ونكۇندىگىن وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەردىم. بۇل ءىس-شارانىڭ تانىمالدىلىعىنا ەشقانداي كۇمان كەلتىرمەيمىن. سەبەبى حالقىمىز ازەربايجان مادەنيەتىن, ونىڭ ونەر قايراتكەرلەرىن ساعىنعانى انىق. بۇل ءىس-شارا ءساتتى وتەدى دەگەن ويدامىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
تاۋار كولەمىن ۇلعايتۋ كوزدەلىپ وتىر
مەملەكەتتەر باسشىلارى قاتىسقان باق وكىلدەرىنە ارنالعان بريفينگ كەزىندە قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكى ەلدىڭ اراسىندا مادەنيەت قايراتكەرلەرى مەن دەلەگاتسيالاردى تۇراقتى الماسۋعا كەلىسكەنى تۋرالى ايتتى. ول سونداي-اق, سۋمگايت قالاسىنداعى كوشەلەردىڭ بىرىنە قازاق حالقىنىڭ كورنەكتى وكىلى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ەسىمى بەرىلگەنىنە العىسىن جەتكىزدى.
«احمەت بايتۇرسىن ۇلى 1926 جىلى وسى – باكۋ قالاسىندا وتكەن ءبىرىنشى بۇكىلوداقتىق تۇركولوگتار سەزىنە دەلەگات رەتىندە قاتىسقان. بۇل فاكت بiزدiڭ ەلiمiز بەن حالىقتارىمىز اراسىندا قاشان دا تىعىز بايلانىس بولعانىن تاعى بiر رەت دالەلدەيدى. كەزىندە ەلوردامىزدىڭ ءبىر كوشەسىنە كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى, ازەربايجان حالقىنىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتى گەيدار اليەۆتىڭ ەسىمى بەرىلگەن.
قالامىز, استانامىز قارقىندى دامىپ كەلەدى, بۇگىندە بۇل كوشە اۋقىمدى ەمەس. سوندىقتان مەن ەلوردا اكىمىنە ەلىمىزدە شىنايى قۇرمەتكە يە گەيدار اليەۆتىڭ ەسىمىن استانامىزدىڭ ۇلكەن كوشەلەرىنىڭ نەمەسە داڭعىلدارىنىڭ بىرىنە بەرۋدى ۇسىنۋ تۋرالى تاپسىرما بەردىم. ياعني, كوشە اتاۋىن قولايلىراق نىسانعا اۋىستىرامىز, بۇل ابدەن ورىندى دەپ ەسەپتەيمىن.
بۇگىن ءبىز مەملەكەتتەرىمىز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ كولىك-لوگيستيكالىق سالاسىن دامىتۋ تۋرالى ەگجەي-تەگجەي تالقىلادىق. جان-جاقتى تالداپ, ەكى ەل ۇكىمەتتەرىنە ءتيىستى تاپسىرمالار بەرىلدى دەپ ايتا الامىز جانە بۇل باعىتتا ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلەتىنىنە كۇمان جوق. قالاي بولعاندا دا, قازاقستان تاراپىندا ىنتىماقتاستىقتىڭ بۇل ءتۇرىن دامىتۋعا قىزىعۋشىلىق جوعارى.
اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل جەردە ءبىز ءبىر-ءبىرىمىزدى تولىقتىرا الامىز. قازاقستان استىق, بيداي جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ باسقا دا تۇرلەرىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىگى بار ەكەنىن بىلەسىزدەر. ءوز كەزەگىندە بىزگە ازەربايجاننان اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن – جەمىس-جيدەك پەن كوكونىستەردى يمپورتتاۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ وتىر. جالپى العاندا, قازاقستاندىق وندىرۋشىلەردىڭ بىرقاتارى ازەربايجانعا جالپى سوماسى 300 ميلليون دوللاردان اساتىن 100 ءتۇرلى تاۋار كولەمىن ۇلعايتۋعا دايىن. سوندىقتان ءبىز وسى تاۋار اينالىمنىڭ لوگيستيكاسىن قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك جانە بۇل ءبىزدىڭ ۇكىمەتتەرىمىزدىڭ مىندەتى. بۇگىن وسى جونىندە كەلىستىك.
جالپى, ساپارىمنىڭ ناتيجەسىن وتە تابىستى دەپ باعالايمىن. ەڭ الدىمەن, ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يلحام گەيدار ۇلى اليەۆكە, سونداي-اق ونىڭ ۇكىمەتىنە ىنتىماقتاستىعىمىزدى تەرەڭدەتۋ جولىنداعى وتە جەمىستى جۇمىسى ءۇشىن العىس ايتقىم كەلەدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا جاساعان مالىمدەمەسىندە.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ: «قازاقستانعا كەلەتىن بولساق, ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان ەشقانداي كەدەرگى بولمايدى, ءبىز تابىستى جۇمىس ىستەيمىز. ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ ستراتەگيالىق سيپاتى تۋرالى ايتۋىمىزعا ناقتى نەگىز بار. «ستراتەگيالىق» دەگەن ءسوز ءبىزدى كوپ نارسەگە مىندەتتەيدى, ءبىز بۇل باعىتتاعى ورتاق ىسىمىزگە ناقتى ماعىنا, ناقتى مازمۇن بەرۋىمىز كەرەك. مەن ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ كەلەشەگىنە وپتيميستىك كوزقاراسپەن قارايمىن», دەپ قوناقجايلىلىق تانىتىپ, جۇمىس ىستەۋگە قاجەتتى جاعداي جاساعانى ءۇشىن ازەربايجان ەلىنىڭ باسشىسىنا تاعى دا العىسىن ءبىلدىردى.
مەملەكەت باسشىسى ازەربايجانعا رەسمي ساپارى كەزىندە وسى ەلدىڭ جالپىۇلتتىق كوشباسشىسى گەيدار اليەۆ پەن ونىڭ زايىبى زاريفا اليەۆانىڭ بەيىتىنە گۇل شوعىن قويۋ راسىمىنە قاتىستى.
قازاقستان پرەزيدەنتى بۇدان كەيىن ازەربايجاننىڭ ازاتتىعى مەن تەرريتوريا تۇتاستىعى ءۇشىن قازا تاپقان جاۋىنگەرلەر جەرلەنگەن شاھيتتەر اللەياسىنداعى ماڭگىلىك الاۋعا دا گۇل شوعىن قويدى.
سونداي-اق قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن يلحام اليەۆ باكۋ كوشەلەرىندە سەرۋەندەدى.
قازاقستان مەن ازەربايجان پرەزيدەنتتەرى كاسپي تەڭىزىنىڭ جاعاسىن ارالاپ كورىپ, مۇندا ورناتىلعان قازاقتىڭ كيىز ۇيىنە كىردى.
