كريمينالدىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, جىل باسىنان بەرى قالادا 1560 ينتەرنەت-الاياقتىق فاكتىسى تىركەلگەن. سوڭعى 5 جىل ىشىندەگى مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, 2017 جىلى قالادا – 90, 2018 جىلى – 142, 2019 جىلى – 666, 2020 جىلى – 1677, وتكەن جىلى 3398 ينتەرنەت-الاياقتىق تىركەلگەن. ال مۇنداي قىلمىس تۇرلەرىن اشۋ 4,3 ەسە وسكەن. وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا قىلمىس سانى 34,6 پايىزعا ازايعان. قۋاتبەك ناۋاتوۆتىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلدىڭ 7 ايىندا مۇنداي قىلمىستاردى اشۋ كورسەتكىشى 30 پايىزعا ارتىپ وتىر. «ينتەرنەت سالاسىنداعى قىلمىستار سانىنىڭ ازايۋىنا ءتارتىپ ساقشىلارى جۇرگىزەتىن پروفيلاكتيكالىق جۇمىستار ىقپال ەتۋدە. ۆەدومستۆونىڭ جەدەل قىزمەتكەرلەرى مەن ءباسپاسوز قىزمەتى تاراتقان حابارلامالار, الاياقتاردىڭ قىلمىستىق سىزبالارى تۋرالى بەينەبايان, اقپاراتتار ورتالىق كوشەلەر مەن كينوتەاترلاردىڭ ەلەكتروندى بيلبوردتارىندا ورنالاستىرىلعان», دەيدى باسقارما باسشىسى. دەپارتامەنت وكىلى قالا تۇرعىندارىن ساق بولۋعا شاقىرا وتىرىپ, بەيتانىس ادامداردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا Anydesk جانە Teamviewer سىندى قاشىقتان كىرۋ باعدارلامالارىن ورناتپاۋدى ەسكەرتتى. بۇل باعدارلامالار الاياقتارعا تەلەفون كىتاپشاسىنا, ءموبيلدى بانكتەرگە جانە گادجەتتىڭ جادىندا ساقتالعان باسقا جەكە مالىمەتتەرگە تولىق قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. الداۋدىڭ تانىمال تاسىلدەرىنىڭ ءبىرى – وزدەرىن بانكتىڭ قاۋىپسىزدىك قىزمەتكەرى رەتىندە تانىستىراتىن قوڭىراۋلار. جابىرلەنۋشىلەرمەن اڭگىمە بارىسىندا ولار وزدەرىنىڭ شوتتارىنان كۇدىكتى ترانزاكتسيالار جاسالىپ, جاڭىلىستىرىلعانىن ايتادى. جابىرلەنۋشىلەردەن اقشا قاراجاتىن ۇنەمدەۋ ماقساتىندا ۇيالى تەلەفونىنا Anydesk نەمەسە Teamviewer قوسىمشالارىن جۇكتەۋدى سۇرايدى. بۇل باعدارلامالار سمارتفونعا جانە سايكەسىنشە ءموبيلدى بانكينگ قوسىمشاسىنا تولىق قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە الاياقتار جالعان شوتتارعا زاڭسىز ترانزاكتسيالار جۇرگىزەدى. بۇل – الاياقتاردىڭ ءجيى قولداناتىن ءادىسى. وسى ءادىس بويىنشا ارەكەت ەتكەن 461 قىلمىستىق ءىس سوتقا جولداندى.
مۇنداي جاعدايدا قۋاتبەك ناۋاتوۆ دەرەۋ پوليتسياعا حابارلاسۋدى, سونىمەن بىرگە بارلىق حات-حاباردى ساقتاۋدى, ەكراننىڭ سكرينشوتىن ءتۇسىرۋدى (كەيبىر مەسسەندجەرلەردە قىلمىسكەرلەر بارلىق ديالوگتى وزدەرى جويا الادى), بانكومات نەمەسە اقشا سالۋ تەرمينالىن قولدانعاندا چەكتەردى ساقتاۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. ق.ناۋاتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ينتەرنەتتەگى الاياقتىقتى اشكەرەلەۋ جانە تەرگەۋ قيىن. ويتكەنى ول ترانسشەكارالىق سيپاتقا يە, ياعني جابىرلەنۋشى ءبىر ايماقتا, ال قىلمىسكەر باسقا ەلدە وتىرۋى مۇمكىن. مۇنداي تاسىلدەردە ءارتۇرلى بانك شوتتارى, پلاستيكالىق كارتالار, ءۇشىنشى تۇلعالارعا رەسىمدەلگەن ابونەنتتىك نومىرلەر پايدالانىلىپ, قولما-قول اقشاعا اينالدىرۋ جالعان تۇلعالار ارقىلى ىسكە اسادى. Olx.kz, Kolesa.kz, Krisha.kz, Market.kz, Instagram.com جانە Vkontakte.com الەۋمەتتىك جەلىلەر ينتەرنەت-الاياقتىق كەڭ تاراعان پلاتفورمالار بولىپ تابىلادى.
سوندىقتان ونلاين-قىزمەتتەردى پايدالانۋ جانە ينتەرنەت ارقىلى تاۋارلاردى ساتىپ الۋ كەزىندە اباي بولۋ قاجەت. جەكە بانك كارتالارى, جەكە باسقا قاتىستى دەرەكتەردى بەرۋدىڭ قاجەتى جوق. سونداي-اق ينتەرنەتتەن ساتىپ الىنعان ونىمگە الدىن الا تولەم جۇرگىزبەستەن بۇرىن ينتەرنەت دۇكەن جايلى اقپاراتتى تەكسەرىپ العان ءجون.
الماتى
