اققۋلىنىڭ شىرىندى قاربىزىنىڭ داڭقى الىستارعا جەتكەن. ءدان-دانەگى از, ءىشى تىعىز, جەمىسى ەرەكشە ءدامدى كەلەتىن ءونىمنىڭ بۇگىندە بازارلارداعى ساۋداسى قىزىپ تۇر. الىس-جاقىننان كەلەتىن ساۋداگەرلەر مەن كوتەرمە كومپانيالار ەگىس دالاسىنان جۇك ماشينالارىنا توننالاپ تيەپ اكەتىپ جاتىر. ودان قالعانى جەرگىلىكتى حالىققا ساتىلادى. تامىز ايى تۋعاندا بۇعان دەيىن سىرتتان جەتكىزىلىپ كەلگەن وزگە وڭىرلەردىڭ ءونىمىن كەرەكۋ جۇرتى ساتىپ المايدى. ءداستۇر بويىنشا بۇل ايدا تەك جەرگىلىكتى قاربىز عانا جەلىنۋى كەرەك. قىركۇيەك ايىنىڭ ورتاسىنا دەيىن جالعاساتىن بۇل جاعىمدى كەزەڭدى ناعىز قاربىز مەرەكەسى دەرسىز. وڭتۇستىك وڭىرلەردە سۋارىلىپ وسىرىلگەن, تەڭبىل داقىلداردىڭ جانىندا اققۋلىنىڭ ءونىمى بالمەن تەڭ. اتاپ وتەرلىگى, ءوزىمىزدىڭ ءونىمدى بۇگىندە ەگىس دالاسىنان 80-100 تەڭگەدەن (كيلوگرامى ءۇشىن) تيەپ اكەتۋگە بولادى. ال وبلىس ورتالىعىنداعى بازارلاردا 150-250 تەڭگەدەن ساتىلىپ جاتىر.
ىستىققا ءتوزىمدى, شولگە شىدامدى, كۇن ساۋلەسىن سۇيگىش بۇل داقىل اققۋلى اۋدانىندا جىل سايىن مولىنان وسىرىلەدى. قۇرامى دارۋمەنگە باي ءونىمدى جيناۋ جۇمىستارى بۇگىندە بەل ورتالانىپ قالعان. اۋداندىق اۋىلشارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ مالىمەتىنشە, بيىل 29 شارۋا قوجالىعى باقشا داقىلدارىن سالعان. ولار جالپى كولەمى 2 092 گەكتارعا قاۋىن-قاربىزدىڭ 40-تان استام سورتىن ەگىپتى.
– باعباندار نەگىزىنەن قاربىزدىڭ «قارا حانزادا», «قارا عاجايىپ», «توپگان», «رومانس», «ماريستا», «لەدي», «بونتا», «رۋبي», «پروديۋسەر» جانە تاعى باسقا تۇرلەرىن وسىرەدى. سوڭعى ءۇش جىلدا شارۋاشىلىقتار ەگىستىكتەرگە سۋارمالى جۇيەلەردى قولدانىپ, مول ءونىم الا باستاعانىن بايقادىق. «ورگانيك فۋد», «ارسەن», «اۋباكىر», «مىرزاباي», «سۆياتىلعازى», «گابدۋل-مۋتاپ», «جالعاس», «بەيبىت», «حان», «الان» شارۋا قوجالىقتارى تامشىلاتىپ سۋارۋدى ەنگىزدى. ال «سابىرحان» شارۋا قوجالىعى تامشىلاتۋدان بولەك, ارىقپەن سۋارۋدى دا قولعا الىپ, جاقسى ناتيجەلەردى باعىندىردى. بۇرىن 50 گەكتار ەگىستىكتەن العان ءونىمدى بۇگىندە سۋارمالى 10 گەكتاردان عانا جيناپ وتىرعان جايى بار. گەكتارىنان شامامەن 400 توننادان قاربىز جينالۋدا. قىركۇيەكتىڭ ورتاسىنا دەيىن اۋدان بويىنشا شامامەن 83 مىڭ توننادان استام قاربىز الىنادى دەپ شامالاپ وتىرمىز, – دەيدى اۋداندىق كاسىپكەرلىك جانە اۋىلشارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ باسشىسى نۇرلان جولماعامبەتوۆ.
تەرىسكەيدەگى قاربىز وسىرۋشىلەر جايلى ءسوز ەتكەندە, ەڭ اۋەلى قايرات ءشاپۋوۆتىڭ اتى قوزعالاتىنى زاڭدىلىق. بۇل ازاماتتى قاربىز ءوسىرۋدىڭ پروفەسسورى دەپ اتاۋعا بولادى. ۇزاق جىلدان بەرى سەلەكتسيامەن اينالىسىپ, باعبانشىلىقتىڭ قىر-سىرىن ابدەن مەڭگەرگەن. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ونىڭ قاراۋىنداعى «قايرات» شارۋا قوجالىعى قاربىزدىڭ ەكى بىردەي ءتۇرىن توزاڭداندىرۋ ارقىلى ەكسكليۋزيۆتى سورت ويلاپ تاپتى. الگى قاربىزدىڭ ەرەكشەلىگى تۇسىندە, سىرتقى قابىعى مەن ىشكى جەمىسى ساپ-سارى بولىپ جەتىلەدى. ءدامى دە ايرىقشا, تاتقان ادامنىڭ ءتىلىن ۇيىرەدى.
– سارى قاربىزدىڭ ازىرگە اتاۋى جوق. بۇيىرسا, جاقىن ارادا وعان پاتەنت الامىز. الەمدە مۇنداي ءىشى-سىرتى بىردەي سارى قاربىزدى كەزدەستىرگەن ەمەسپىز. مەن كوپ ىزدەنەتىن اداممىن. اۋەلى سىرتى جاسىل, ءىشى سارى قاربىز بەن قابىعى سارى قاربىزدىڭ داندەرىن الىپ, توزاڭداتۋ جولىمەن كىرىكتىردىك. ناتيجەسىندە, وسىنداي بىركەلكى ءارى ءدامدى داقىل ءتۇرى پايدا بولدى. ءونىمنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءالى دە جىل سايىن ەگە بەرۋ كەرەك. سوندا تۇقىمدىق ەرەكشەلىگى جەتىلىپ, گەندىك قاسيەتى بەرىكتەنە تۇسەدى. ازىرگە مۇنداي سورت بىزدە عانا بار. بولاشاقتا ابدەن سۇرىپتاپ سىرتقا ەسكپورتتاۋ جوسپاردا تۇر, – دەپ تاجىريبەسىن ءبولىستى باعبان.
قايرات ءشاپۋوۆتىڭ قولىنان وسى ۋاقىتقا دەيىن تەك قانا قاربىزدىڭ 100-دەن استام سورتى ءوتىپتى. تۇتىنۋشىلارعا ۇنايتىن تۇرلەرىن تاڭداپ, سۇرىپتاپ وتىرادى ەكەن. بيىل 240 گەكتار ەگىس تانابىنا «قارا حانزادا», «كوريستان», «توپگان» سەكىلدى كەڭ تارالعان سورتتارى جانە ءىشى قىزعىلت-سارى, جەرگىلىكتى باعباندار «كاباچوك» دەپ اتاپ كەتكەن ءتۇرى كوبىرەك وسىرىلگەن. وسىدان ەكى جىل بۇرىن بۇل قوجالىقتىڭ ەگىس دالاسىندا سالماعى 26 كيلوگرامدىق قاربىز ءونىپ شىققانىن دا ەستىگەنبىز. «ەڭ ۇلكەن رەكوردىمىز ازىرگە سول» دەيدى شارۋا يەسى. قازىرگى كۇنى جينالىپ جاتقان داقىلداردىڭ دەنى 12-14 كيلوگرامم شاماسىندا, 18-20 كيلوگرامدىق ۇلكەن تۇينەكتەر ىلۋدە بىرەۋ كەزدەسەدى.
اققۋلىنىڭ باعباندارى سوڭعى ەكى جىلدا وڭىردە قۇرعاقشىلىقتىڭ بوي كورسەتىپ وتىرعانىن دا ايتادى. ماسەلەن, «الان» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى ساكەن تەمىرعاليەۆ جينالىپ جاتقان ءونىم ورتاشا العاندا گەكتارىنا 30 توننا ەكەنىن, بۇعان دەيىنگى ەگىس ماۋسىمدارىندا 50 توننادان اينالىپ كەلگەنىن جەتكىزدى. ءونىمنىڭ ەرتە ءارى ساپالى ءپىسۋى ءۇشىن جازعىتۇرىم جىلىجايدا كوشەت وسىرگەن ەكەن. 32 مىڭ كوشەتتىڭ بارلىعى ءتاۋىر ءونىم بەرىپ, بيىل شىلدە ايىنىڭ 10-ىنان باستاپ جيناۋ جۇمىستارى باستالعانىن, داقىلداردى كوبىنە نۇر-سۇلتان, پاۆلودار, ەكىباستۇز, اقسۋ, سەمەي قالالارىنان كەلىپ اكەتىپ جاتقانىن اڭگىمەلەدى. ءبىزدىڭ قاربىزدىڭ ءدامىن رەسەيلىكتەر دە ايرىقشا ۇناتادى. قازىر كورشى ەلدىڭ ۇلكەن جۇك كولىكتەرى توننالاپ تاسىپ جاتىر. تامىز ايىنىڭ سوڭىندا جيىن-تەرىم تولىعىمەن اياقتالادى دەپ كۇتىلۋدە.
ءبىز سويلەسكەن شارۋا قوجالىقتارىنىڭ باسشىلارى قوردالانىپ قالعان ورتاق مالەسەلەردى تىلگە تيەك ەتتى. ايتۋلارىنشا, بيىل كۇزگى جيىن-تەرىم ناۋقانىنا ۇكىمەتتەن جەڭىلدەتىلگەن باعادا ديزەل وتىنى بولىنبەگەن. جەرگىلىكتى شارۋاشىلىقتاردىڭ كوبى مال وسىرۋمەن اينالىسادى. قىسقى مال ازىعىن دايىنداۋعا دا مەملەكەتتەن ەش كومەك بولماعانىن, بارلىعى قىمباتتاپ جاتقان ۋاقىتتا مۇنداي قولداۋعا ءزارۋ بولىپ وتىرعاندارىن جەتكىزدى. بۇعان قوسا باقشا ونىمدەرىنە سۋبسيديا بەرۋ دە ەكى جىلدان بەرى توقتاپ قالعان. باعبانداردىڭ تەحنيكالارى دا ەسكىرىپ تۇر. مىسال ءۇشىن «الاڭ» شق-دا ەسكى ت-25 تراكتورى مەن ابدەن توزعان جەر وڭدەگىشتەر مەن تۇقىم سەپكىشتەر عانا بار. جاڭاسىن ساتىپ الۋعا قاراجات جوق. ال ليزينگ بويىنشا بەرىلەدى دەگەن تەحنيكالار تۋرالى ناقتى شەشىمنىڭ دە شىقپاي تۇرعانى بەلگىلى. سونىڭ سالدارىنان ساكەن تەمىرعاليەۆ سياقتى شارۋالار ەگىس تانابىن كەڭەيتە الماي وتىر. بۇل ماسەلەنى ءتيىستى ۆەدومستۆولار ەسكەرەدى دەگەن ۇمىتتەمىز.
پاۆلودار وبلىسى
