جاسىل بەلدەۋلەر دەپ وتىرعانىمىز وندىرىستىك كاسىپورىنداردىڭ سانيتارلىق-قورعاۋ ايماعىندا وتىرعىزىلعان اعاش تالدارى. بىلتىر وڭىرلىك ەكولوگيالىق كەڭەستە وبلىس باسشىسى ابىلقايىر سقاقوۆ جەرگىلىكتى ەكولوگتەرمەن ءبىراز ماسەلەنى قاۋزاپ, زياندىلىعى جوعارى ءوندىرىس ورىندارى ماڭىندا جاسىل جەلەكتەردى كوبەيتۋگە مۇددەلى ەكەنىن بايقاتقان. بۇل بويىنشا كاسىپورىن باسشىلارىنىڭ ەسەپتەرى تىڭدالىپ, ولارعا كوكتەمدە ەگىلەتىن تال-بۇتالاردىڭ سانىن ەسەلەۋى كەرەگى ەسكەرتىلگەن. ءارى سول جيىندا «بەرەگينيا – بيو» قورىنىڭ جەتەكشىسى تاتيانا پونومارەۆا كەڭەس مۇشەلەرىنە اعاشتاردى كۇتۋ ماسەلەسى تۋرالى ەسكە سالدى. ول سوڭعى ۋاقىتتا قالا اۋماعىنداعى جاسىل جەلەكتەردى سۋارۋ جيىلىگى مەن ساپاسى بويىنشا كوپتەگەن شاعىم جينالىپ قالعانىن ايتىپ, جاسىل اۋماقتا ءۇش جىلدىق كۇتىم جاساۋ ادىسىنە قايتا كوشۋدى ۇسىنعان.
– سوڭعى جىلدارى بايقالعان جاعىمسىز ءۇردىس بار: قارجىلاندىرۋ كولەمى جاسىل اۋماقتاردىڭ سانىنا بولىنەدى دە, كوشەتتەردى سۋارۋ سانى شىعارىلادى. الايدا سۋارۋدىڭ بۇل ءتۇرى ءتىپتى ءتيىمسىز ءارى اعاشتاردى سۋارۋ وڭىردە وتە كەش باستالادى. سوندىقتان ونىڭ جۇيەسىن وزگەرتۋ كەرەك, – دەگەن بيولوگ.
سول جولى زاۋىتتارداعى ەكولوگيا ماسەلەسىنە جاۋاپتى تۇلعالار باس شۇلعىعانىمەن, ارتىنان بەرگەن ۋادەلەرىن ۇمىتىپ كەتتى مە, سانيتارلىق ايماقتارداعى سۇرىقسىز جاعداي باياعى قالپىندا قالا بەردى.
جۋىقتا وبلىس ورتالىعىنداعى ەكولوگتەر كاسىپورىنداردىڭ جاسىل بەلدەۋلەرىنە مونيتورينگ جۇرگىزىپ, تاپسىرمالاردىڭ ورىندالماعانىنا كوز جەتكىزدى. ەگىلگەن جاس اعاشتاردىڭ باسىم بولىگى ۋاقتىلى كۇتىلمەگەندىكتەن تامىر الا الماي, قۋراپ قالعان. نەگىزى زاۋىتتار مەن كەنىشتەردىڭ جىل سايىنعى ەكولوگيالىق شارالارعا بولەتىن قاراجاتتارى از ەمەس. مىڭداعان تال وتىرعىزىلادى. الايدا ولاردى كۇتۋ, سۋارۋ شارۋالارى باقىلاۋدان شىعىپ قالعان. ياعني جوسپارلى ءىس-شارالار ايتارلىقتاي ناتيجە بەرمەي وتىر. «ەكوم» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى سۆەتلانا موگيليۋكتىڭ ايتۋىنشا, كوپتەگەن كاسىپورىننىڭ سانيتارلىق قورعاۋ ايماعىندا وتىرعىزىلعان اعاشتاردىڭ كۇيى كوڭىل كونشىتپەيدى.
– وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا جانە اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا ايماقتىق ەكولوگيالىق كەڭەس ءوتتى. جيىندا ءبىز كاسىپورىنداردىڭ جاسىل بەلدەۋلەرىندە ون مىڭداعان تال-تەرەك وتىرعىزىلعانىن ەستىدىك. اعاشتاردىڭ جاعدايىن باعالاۋ ءۇشىن پاۆلودارلىق ەكولوگتەر ارنايى ادىستەمە ازىرلەدىك. ءبىزدىڭ بۇل ۇسىنىسىمىز كەڭەس مۇشەلەرى تاراپىنان ماقۇلداندى. سونداي-اق جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بارلىق كاسىپورىندارعا كومەك كورسەتەمىز دەپ مىندەت العان, –دەيدى ەكولوگ.
ماماننىڭ ايتۋىنشا, وبلىستىق ەكوكەڭەستىڭ تاپسىرماسىنا كەيبىر كاسىپورىندار مەن مەردىگەرلەر مۇرىن ءشۇيىرىپ قارايدى. ەكولوگيالىق ۇيىمدار ەڭبەك ۇيىمدارىنا بوراتىپ حات جازىپ, جاعدايدى تۇزەۋدى سۇراعان ەكەن. وڭىرگە تانىمال ءتورت كاسىپورىن قوعامدىق ۇيىمنىڭ جازباشا حاتتارىنا مۇلدە جاۋاپ بەرمەپتى. سونداي-اق ولاردىڭ قاي جەرگە جانە قانشا اعاش وتىرعىزعانى تۋرالى دا اقپارات جوق. بۇلار – «مايكۋبەن ۆەست» جشس, «مايقايىڭ التىن», «كاۋستيك» جانە «كاستينگ» كاسىپورىندارى.
«ەكوم» قوعامدىق ۇيىمىنىڭ حاتتارىنا ەكىباستۇز گرەس-1 ستانساسى مەن «پاۆلودارەنەرگو» اق دا جاۋاپ بەرمەگەن. مونوپوليستەر ەكولوگتەرمەن ىنتىماقتاستىقتان باس تارتىپ, ەگىلگەن كوشەتتەردىڭ قايدا ورنالاسقانىن دا كورسەتپەگەن.
دەگەنمەن كاسىپورىنداردىڭ كوپشىلىگى مونيتورينگ جۇرگىزۋگە كومەكتەسۋگە كەلىسىپتى.
«مونيتورينگ ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتىنداعى جاسىل جەلەكتەردىڭ بەستەن ەكى بولىگى تامىرلانعان. تەڭ جارتىسى قۋراپ قالىپتى. ال «نەفتەحيم LTD» كاسىپورنىنا تيەسىلى سانيتارلىق قورعاۋ اۋماعىندا قۋراعان اعاشتاردىڭ ۇلەسى كەم دەگەندە 20 پايىزدى قۇرايدى. ساۋ تال-تەرەكتەر جالپى وتىرعىزىلعان جەلەكتىڭ شامامەن 10 پايىزدايى عانا. گرەس-2 ستانساسىندا تامىر الماعان اعاشتار 40 پايىزداي بولدى. وسىعان ۇقساس كورىنىس اقسۋ فەرروقورىتپا زاۋىتىندا دا بايقالدى. بىرلەستىك مۇشەلەرى ول جەردە «جانسىز» اعاشتاردىڭ 73 پايىزعا دەيىن جەتكەنىن انىقتادى», دەپ قىنجىلدى «ەكوم» قب جەتەكشىسى.
سۆەتلانا موگيليۋكتىڭ پايىمىنشا, مەردىگەرلەر كوشەتتەردى وتىرعىزۋ ورنىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرمەگەن. توپىراقتىڭ قۇرامىنا الدىن الا تالداۋ جۇرگىزىلمەي, اعاشتاردى وتىرعىزۋ تەحنولوگياسى بۇزىلعان. كۇتىم جاساۋدا دا ولقىلىقتار جەتەرلىك.
قوعام بەلسەندىلەرى اتاپ وتكەندەي, ازىرگە سانيتارلىق قورعاۋ ايماعىن كوگالداندىرۋمەن اينالىساتىن مەردىگەرلەرگە قويىلاتىن ناقتى تالاپتار جوق. سوندىقتان دا ءتيىستى باقىلاۋ جۇرگىزىلمەيدى. جاقىندا زاڭ شىعارۋشى ورگاندارعا بۇل بويىنشا ارنايى تالاپتاردى بەكىتۋ تۋرالى ۇسىنىستار ەنگىزىلىپتى. بۇل ۇسىنىستار مەردىگەر كومپانيالارعا مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ كەزىندە نۇسقاۋلار بەرىپ, ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە كومەكتەسپەك.
پاۆلودار وبلىسى
