مەديتسينا • 08 تامىز، 2022

وڭالتۋ ورتالىعىنا وڭ كوزقاراس قاجەت

44 رەت كورسەتىلدى

«الەم» بالالاردى وڭالتۋ ورتا­لى­عى جەرگىلىكتى شەنەۋ­نىك­­تەر­دىڭ بيۋروكراتتىق بوگە­تى­نەن ءبىراز ۋاقىتقا جۇمىسىن توقتاتۋعا ءماجبۇر بولدى. قارجىلىق قيىن­دىقتاردى باستان كەشىرگەن ەمدەۋ مەكە­مە­سى تسەرەبرالدى سال اۋرۋىنا شالدىققان جانە تىرەك-قيمىل جۇيەسى بۇزىلعان جاسوس­پى­رىم­دەر­دى قابىلداپ، ولارعا ەم-دوم شارالارىن جاسايدى. كاسى­بي ورتالىقتا سوڭعى 23 جىل ىشىندە مىڭعا جۋىق بالا كومەك العان. الايدا سوڭعى ۋاقىتتا ۇيىم الەۋمەتتىك تاپ­سىرىس شەڭبەرىندە كەدەر­گى­لەرگە كەزدەسۋدە.

وڭالتۋ ورتالىعى 1 تامىز كۇنى اياق استىنان جابىلىپ قالدى. مە­كەمە ديرەكتورى، ايماققا قايى­رىم­دىلىق شارالارىمەن تانىمال شاتتىق ءسۇيىنىشوۆا مۇنداي قادامعا جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك مەكە­مەلەرمەن الەۋمەتتىك تاپسىرىس بويىنشا كەلىسىمگە قول جەتپەگەنى سەبەپتى ءماجبۇرلى تۇر­دە بارىپ وتىرعانىن حابارلادى. ورتالىقتا سوڭعى ۋاقىتتا قار­جى­لىق قيىندىقتار تۋىنداپ، مۇندا ەم الاتىن ءاربىر بالاعا قا­زى­نادان بولىنەتىن قاراجات وتە از كولەمدە تولەنىپ كەلگەن. ۇيىم باسشىلىعى وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنا ءت­ا­ريف­تى كوتەرۋ جونىندە بىرنەشە مارتە شىققانىمەن، ناتيجەگە قول جەتكىزە الماپتى. بۇل ماسەلە بالالارى دەرتكە شالدىققان جەرگىلىكتى اتا-انالاردىڭ نارازىلىعىن تۋدىرىپ، كەلەڭسىز جايت وبلىس بيلىگىنىڭ قۇلاعىنا جەتتى.

ماسەلەنىڭ ىزىمەن «الەمگە» حابارلاسىپ، ءمان-جايدى سۇرادىق. شاتتىق ەشمۇراتقىزى جول ءجۇرىپ كەتكەنى سەبەپتى، بولىپ جاتقان جايسىز جاعدايدىڭ سەبەپ-سالدارىن ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى حيلۋا قالىموۆا ءتۇسىندىرىپ بەردى.

– جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسى سوڭعى ەكى جىلدا الەۋ­مەتتىك تاپسىرىس شەڭبەرىندە تام-تۇمداپ قاراجات ءبولىپ، بىزگە ەم ىزدەپ كەلەتىن جەتكىنشەكتەردىڭ سانىن كوبەيتۋگە مۇمكىندىك الدىق. سىزگە شىندىعىن ايتايىن، 2000 جىلى اشىلعان مەكەمە بىلتىرعا دەيىن تەك قايىرىمدىلىق قاراجاتىنا جۇمىس ىستەپ كەلدى. شاتتىق ءسۇيىنىشوۆا ۇنەمى ۇيىمداعى الەۋمەتتىك قىزمەت­كەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن، مەكەمەنىڭ جالعا الۋ تولەمىن، تاعىسىن-تاعى شىعىنداردى كوتەردى. وسى ءۇشىن تالاي مارتە رەسپۋبليكا تاراپى­نان سىيلىققا ۇسىنىلعان. 2019 جىلى «حالىق سۇيىكتىسى» اتان­دى. دەگەنمەن ونىڭ دا ءوز وتباسى بار. سوڭعى ۋاقىتتا بارلىق شىعىندى جابۋعا قالتاسى كوتەرە بەرمەدى. وسى قيىندىق جومارت جاندى تى­عىرىققا تىرەدى. ءارى بىزگە الەۋ­مەت­تىك تاپسىرىس بەرەمىز دەگەن سوڭ بالالاردىڭ سانىن كوبەيتىپ، كەڭەيۋدى جوسپارلاعان ەدىك. جالعا العان عيمارات جانىنان ۇلكەن باسسەين سالامىز دەگەن جوبامىز دايىن تۇر. الايدا مەملەكەتتىك تاپسىرىس بالا باسىنا ءبىر ايعا 4 997 تەڭگەدەن بولىنەدى. الەۋمەتتىك تاپسىرىستى كوبەيتۋدى، ونى تىم بولماعاندا 6 600 تەڭگە ەتىپ بەلگىلەۋدى سۇرا­عانى­مىزبەن، ءوتىنىشىمىز قانا­عات­تاندىرىلمادى. الگى قارا­جات ەشتەڭەگە جەتپەيدى. ءساۋىر ايىندا ورتالىق ءۇشىن بيۋدجەتتەن 34 ملن تەڭگە ءبولىنىپ، جوعارىداعى تاريف بويىنشا ساۋىردەن شىلدە ايىنا دەيىنگى ارالىقتا اتالعان سومانىڭ نەبارى 12 ملن تەڭگەسىن يگەرە الدىق. بالالار بولسا بىزگە اعىلىپ كەلىپ جاتىر. كوبىنىڭ بيۋدجەت اقشا ءبولىپتى دەگەندى ەستىگەنى دە بار. بۇگىندە الپىسقا جۋىق جەتكىنشەكتى كۇندەلىكتى اكەلەدى. بىراق ولاردىڭ تەڭ جارتىسى الەۋ­مەتتىك تاپسىرىسقا ىلىگە المادى. سەبەبى كەيبىر جەتكىنشەكتەردە قويانشىق اۋرۋىنىڭ (سۋدوروجنىي سيندروم) بەلگىلەرى بولۋىنا بايلانىستى دارىگەرلىك رۇقسات قاعازى بەرىلمەيدى. ال بالاعا شۇعىل تۇردە ەم-دوم قابىلداۋ كەرەك. شات­تىق ەشمۇراتقىزى بىزگە بالاسىن اكەلگەن اتا-انالاردىڭ بەتىن قايتارماۋدى ۇنەمى ەسكەرتىپ وتىرادى. باسشىنىڭ ايتقانىن ەكى ەتكەن ەمەسپىز. وسىعان وراي، مەملەكەتتەن بولىنەتىن قاراجات از بولىپ شىقتى. الداعى 4 اي ىشىندە مۇنداي ەكپىنمەن قالعان 22 ملن تەڭگەنى يگەرە المايتىنىمىزدى، ءتاريفتى كوتەرۋدى سۇراعان ەدىك، باسقارما بىردەن باس تارتتى. سوسىن ديرەكتورىمىز الگىندەي شەشىمگە بارۋعا ءماجبۇر بولدى، – دەپ ءتۇسىندىردى ءمان-جايدى حيلۋا قالىموۆا.

ورتالىققا تسەرەبرالدى سال اۋرۋىنا شالدىققان جانە تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان بالالار كەلەدى. وزدىگىنەن جۇرە المايتىن جەتكىنشەكتەر ورتالىقتا ءتۇرلى جاتتىعۋلار جاساپ، ماسساج قابىلدايدى. ماماندار بۇل­شىقەتتەرىن سوزىپ، جۇرۋگە تالپىن­دىرادى. سويلەۋ جۇيەسى بۇزىل­عاندارعا لوگوپەد مامان كومەك­تەسەدى.

بۇگىندە ەكىباستۇز قالاسى بو­يىنشا الگىندەي دياگنوز قويىل­عان 247 بالا بولسا، سونىڭ 130-ى – ورتالىقتىڭ تۇراقتى ەم­دە­لۋ­­شىلەرى. «الەمگە» تەك ەرتىس-بايان وڭىرىنەن عانا ەمەس، اباي وبلى­سىنان، الماتى، تالدىقورعان قالا­لارىنان، كورشى رەسەيدەن دە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار كەلىپ ەمدەلەدى. شەتتەن ەم ىزدەپ كەلگەندەرگە مۇندا قايىرىمدىلىق اياسىندا تەگىن ەم-دوم كورسەتىلەدى.

«بىزگە كوبىنە جاعدايى جوق وتباسىلار، جالعىزباستى انالار حابارلاسىپ، اۋرۋعا شالدىققان بالالارىن اكەلەيىكشى دەپ وتىنەدى. جۋىقتا رەسەيدىڭ ۋدمۋرتيا جە­رىنەن ءبىر بالا ەم قابىلدادى. ەش­بىرىنىڭ ءوتىنىشىن جەرگە تاستاعان ەمەسپىز. بىراق سوڭعى ۋاقىتتا قىزمەتكەرلەرىمىز تۇراقتامايدى. سەبەبى ەڭبەكاقى از، قولعا الاتىن جالاقىنىڭ كولەمى 90 مىڭ تەڭگە بولدى. جۋىقتا ونى شاما-شارقىمىزشا كوتەرىپ، 105 مىڭ تەڭگەگە جەتكىزدىك. جۇمىس ىزدەپ كەلەتىندەر بۇل سومانى دا از دەيدى»، دەپ مۇڭىن شاقتى ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى.

قۋانىشىمىزعا وراي، وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا ەكىباستۇز قالا­سىنىڭ اكىمى ارداق قاڭتارباەۆ «الەمنىڭ» جابىلۋىنا جول بەر­مەي­تىنىن، بۇل ماسەلە وبلىس باس­شى­لىعىنىڭ نازارىندا ەكەنىن جەتكىزدى. الەۋمەتتىك جەلىدەگى رەسمي پاراقشاسىندا: «2021 جىلدان باستاپ العاش رەت مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس اياسىندا جارتىلاي ستاتسيونار جاعدايىندا تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان بالالارعا ارنايى-الەۋمەتتىك قىز­مەت­تەر كورسەتىلۋدە. اعىمداعى جىلى «الەم» بوو-مەن شارت جاسالدى، قارجىلاندىرۋ ورىندالعان جۇمىستاردىڭ ۇسىنىلعان اكتى­لەرىنە سايكەس ۋاقتىلى، اي سايىن جۇرگىزىلەدى. ارينە ءبىز ورتالىقتىڭ ودان ءارى جۇمىس ىستەي بەرۋىن قا­لايمىز.

وبلىس اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ وبلىستىڭ جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەس­تىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدار­لا­مالار باسقارماسى، ەكىباستۇز قالا­سىنىڭ اكىمدىگى جانە جۇرت­شىلىق وكىلدەرىنەن تۇراتىن جۇمىس توبىن قۇرۋدى تاپسىردى. جۇمىس توبى «الەم» بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ وكىلدەرىمەن بىرلەسىپ ءتيىستى تالداۋ جۇرگىزدى، ماسەلەنى وڭ شەشۋدىڭ بىرنەشە نۇسقاسىن ۇسىندى.

جينالىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، 2022 جىلدىڭ 8 تامىزىنان باستاپ «الەم» بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتى قايتا باستالاتىنى تۋرالى شەشىم قابىلداندى»، دەپ جازدى ول.

وسى جاڭالىقتىڭ ناتيجەسىن بىلمەك بولىپ حيلۋا شاكارقىزىنا تاعى حابارلاستىق. ول وڭ شەشىمنىڭ شىققانىن راستادى. ايتۋىنشا، باسقارمادان وكىلدەر كەلىپ، با­لا باسىنا اي سايىن تولەنەتىن الەۋمەتتىك تاپسىرىستىڭ كولەمىن 8 مىڭ تەڭگە ەتىپ بەلگىلەنەتىنىن جەتكىزگەن. ال كەلەسى جىلى بۇل سوما ودان ءارى وسەدى دەپ ۋادە ەتىپتى. سوندىقتان 22 ملن تەڭگەنى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن يگەرىپ شىعۋعا سەنىم زور.

وسى ۋاقىتقا دەيىن «الەمدە» 880 بالا ەم قابىلداعان. بالاسى اۋىر دەرتكە شالدىققان اتا-انالار ءبىر-بىرىنەن ەستىپ، ورتالىققا كەلۋشىلەر سانى بۇگىندە ەسەلەنە تۇسپەسە، ازايعان ەمەس. كەلەر جىلى قازىرگىدەن دە كوپ بولادى دەپ بولجانۋدا. جاۋاپتى باس­قارما وسى جاعدايدى ەسكەرىپ ءارى جوعارىداعىداي كەلەڭسىزدىك قايتالانباس ءۇشىن 2023 جىلدىڭ الەۋمەتتىك تاپسىرىسىنا قوماقتى سوما بەلگىلەگەنى ابزال بولار. بۇل – ەكىباستۇزدىق اتا-انالاردىڭ ءوتىنىشى. جىل ساناپ قارجىلىق جاعدايى قيىنداي تۇسكەن «الەمدى» ساقتاپ قالۋ كەرەك. سەبەبى مۇنداي ورتالىق ەكىباستۇزدا بىرەۋ عانا.

 

مۇرات قاپان ۇلى،

«Egemen Qazaqstan»

 

پاۆلودار وبلىسى،

ەكىباستۇز قالاسى

سوڭعى جاڭالىقتار

سەمەي قالاسىنىڭ اكىمى تاعايىندالدى

تاعايىنداۋ • بۇگىن، 10:42

مەسسي جەڭىسكە جەتەلەي المادى

فۋتبول • بۇگىن، 07:35

شيرەك فينالعا ءوتتى

تەننيس • بۇگىن، 07:33

ءتورتىنشى ورىنعا تۇراقتادى

تەننيس • بۇگىن، 07:32

جۇلدەنىڭ اۋىلى الىس ەمەس

سپورت • بۇگىن، 07:28

بارىمتاعا – «قارىمتا»

قوعام • بۇگىن، 07:25

اسىق اتۋدان الەم چەمپيونى

ۇلتتىق سپورت • بۇگىن، 07:24

ادام كاپيتالىن ارتتىرۋعا ارنالادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:20

جاڭا رەفورماعا سەنىم زور

پىكىر • بۇگىن، 07:16

ءۇمىت ءسوزى

پىكىر • بۇگىن، 07:12

بۇل – بولاشاقتىڭ تاڭداۋى

پىكىر • بۇگىن، 07:08

اشىقتىقتى ارتتىراتىن يگى ىستەر

قازاقستان • بۇگىن، 07:05

قۇقىق ۇستەمدىگى – كەلىسىم كەپىلى

قازاقستان • بۇگىن، 07:03

ەرتەڭىمىز ءۇشىن ۇتىمدى شەشىم

ساياسات • بۇگىن، 07:00

كاسىپ كوزى – ءناسىپ كوزى

ەكونوميكا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار