قازاقتىڭ ۇلتتىق ونەرىنىڭ نەگىزىن قالاعان قۇرمانبەك جانداربەكوۆ (1905-1975) – شارا جيەنقۇلوۆانىڭ ءبىرىنشى كۇيەۋى. ال ەكىنشى كۇيەۋى جايلى ء«ومىرىم مەنىڭ – ونەرىم» اتتى شارا اپامىزدىڭ مەمۋارالىق كىتابىنىڭ (الماتى, 1992 ج.) ادەبي جازباسىن جاساعان شاربانۋ قۇماروۆانىڭ ەستەلىگىنە جۇگىنسەك: «شاكەننىڭ كەيىنگى كۇيەۋى ۇشقىش بولعان. ونىمەن ءبىراز تۇرىپ, كەيىن اجىراسىپ كەتكەن. سول كىسى جايلى «قاناتتى باتىر» دەگەن تاراۋ جازىلعان. بىراق اپاي كەيىنىرەك سونى كىتاپقا ەنگىزبەي-اق قويالىقشى دەپتى. شارا اپاي ۇشقىش جولداسبەك نۇرىموۆ جايلى تاريح بەتتەرىن كەيىنگىلەردىڭ ريزاشىلىق سەزىممەن پاراقتايتىنىنا دا سەنىمدى بولعان», دەپ جازىپتى. شارا اپامىزدىڭ بولجامى شىندىققا اينالا باستادى. قوس تۇڭعىشتىڭ (بي-ۇشقىش) تاريحي تاعدىرى شىندىعىن جانىبەك يساەۆ ىنىممەن العاش كوتەرگەنىمىزدى ريزاشىلىق سەزىممەن ەسكە الامىن. ءسوزىمنىڭ دالەلى رەتىندە: «ج.يساەۆتىڭ «ۆمەستو سەردتسە پلامەننىي موتور», مەنىڭ «توعىسقان تۇڭعىشتار تاعدىرى», «ۇرپاقتارىمەن ۇلىقتالعان ۇشقىش», «يتاليادا قارىنداسىم تۇرادى» دەگەن ماقالالارىمدا سىرداريا اۋدانىنا قاراستى قازىرگى امانگەلدى اۋىلىنىڭ تۋماسى, قازاقتان شىققان تۇڭعىش ۇشقىش, بي پاديشاسى شارا جيەنقۇلوۆانىڭ كۇيەۋى بولعان جولداسبەك نۇرىموۆ تۋرالى تولىعىراق ايتىلعان-دى. بيىل قازاعىمىزدىڭ اتىن بي ونەرى ارقىلى الەمگە پاش ەتكەن سىر ەلىنىڭ كەلىنى بولعان شارا جيەنقۇلوۆانىڭ تۋعانىنا 110 جىل. سوندىقتان شارا اپامىز جايلى تولىعىراق مالىمەت بەرۋدىڭ رەتى وزىنەن-ءوزى سۇرانىپ تۇرعانداي. ەندەشە, وقىپ كورىڭىزدەر قۇرمەتتى وقىرمان.
ش.جيەنقۇلوۆا 1912 جىلى 18 شىلدەدە الماتى قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. اكەسى بايمولدا جيەنقۇل ۇلى جەتىسۋ وڭىرىنە قادىرلى, بەدەلدى ءدىندار ادام بولىپتى. ونىڭ العاشقى ايەلى ءنۇربىبى 14 قىزعا قۇرساق كوتەرگەننەن كەيىن, ۇلدىڭ كەلۋىن كۇتكەنمەن, ەكىنشى ايەلى اياش تا 15-ءشى قىز شارانى ومىرگە اكەلەدى. كەيىن قاتارىنان ءۇش ۇل تاۋىپ, اياش اپا بايمولدا اۋلەتىنىڭ گەوگرافياسىن كەڭەيتە تۇسەدى. اكەسى شارانى 7 جاسىنان باستاپ ءدىني باعىتتا تاربيەلەيدى. ءۇي-جايى الماتىدا بولعانىمەن, جازدا قىرعىزدارمەن شەكارالاس «كوكبايراق» اتالعان جايلاۋدا جاس كەزىنەن باستاپ شارا اپامىز قازاقتىڭ التىباقان, اقسۇيەك ويىندارىن, ەسكى اندەردى بويىنا ءسىڭىرىپ وسەدى. بايمولدانىڭ اعاسى سۇلتانعازى – الماتىدا العاش كومسومول ۇيىمىنا, باسپا-اعارتۋ سالالارىنا جەتەكشىلىك ەتكەن قايراتكەر. بولاشاعىن كەڭىنەن بولجاي بىلەتىن سۇلتانعازى اعاسى شارانى ورىس مەكتەبىنە بەرۋگە ىقپال ەتەدى. جاستايىنان بيگە قۇمار ءبيشى قىز اتانىپ, 1928 جىلى 16 جاسىندا ول الماتىدا «وريون» كلۋبىندا العاشقى كونتسەرتىن وتكىزەدى. سول كەزدە جەتىسۋ وڭىرىندە قازاق تىلىندە ء«تىلشى», ورىس تىلىندە «يسكرا», ۇيعىر تىلىندە «كامباعاللار اۆازي» دەپ اتالاتىن گازەتتەردىڭ باسپاحاناسىندا ۇيىمداستىرىلعان وسى كونتسەرتتەن تۇسكەن قارجى گازەتتەردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە جۇمسالىپتى.
د.ا.قوناەۆپەن ءبىر سىنىپتا وقىعان شارا اپامىز: «كلاستا ۇزىن بويلى ديماش دەگەن بالا ورىسشا جاقسى ءبىلىپ, جەتىك وقىدى, ءبىز وعان ورىسشا جازبا جۇمىستارىمىزدى تەكسەرىپ, ەسەبىمىزدى شىعارىپ بەر دەپ جالىناتىنبىز... كەيىن ول مەكتەپتى ۇزدىك اياقتاپ, موسكۆاعا وقۋعا كەتتى», دەپ ەسكە الىپتى.
سۇلتانعازى اعاسىنىڭ كومەگىمەن شارا اپامىز قازاق پەداگوگيكا ينستيتۋتىنا وقۋعا تۇسەدى. 1928 جىلى قازاقستاننىڭ استاناسى قىزىلوردادان الماتىعا كوشىرىلگەن كەزدە, شارا اپانىڭ ونەر سالاسىنداعى جاڭا ءھام جارقىن ءومىرى باستالدى. قازاقتىڭ دارىندى ۇلدارى: ق.قۋانىشباەۆ, ە.ومىرزاقوۆ, س.قوجامقۇلوۆ, ءا.قاشاۋباەۆ, ي.بايزاقوۆ, ق.جانداربەكوۆ, ق.بايسەيىتوۆ, ج.شانين, ت.ب. قىزمەت جاساعان الماتىدا اشىلعان تەاترعا شارا مەن كۇلاش اپالار دا شاقىرىلادى. وزدەرىن تالانتتارىمەن تانىتا بىلگەن شارا العاش رەت ب.ءمايليننىڭ «مايدان» پەساسىنداعى ءپ ۇلىش ءرولىن تاماشا وينايدى.
1929-1934 جىلدارى تەاترداعى قىزمەتى كەزىندە قازاق جانە شەتەل دراماتۋرگتەرىنىڭ شىعارمالارىنداعى باستى رولدەردە ويناعان شارا اپامىز اكتريسا رەتىندە دە ەلگە تانىمال بولا باستايدى. بىراق بيگە دەگەن مۇمكىندىگى مەن ىقىلاسى, قۇمارلىعى سول سالاعا جەتەلەي بەرىپتى. 1934 جىلى مۋزىكالىق دراما تەاترىنا (قازىرگى قازاق وپەرا جانە بالەت تەاترى) اۋىستى. مۇندا م.اۋەزوۆتىڭ «ايمان-شولپان» مۋزىكالىق دراماسىندا ە.گ.برۋسيلوۆسكيدىڭ «قىز جىبەك», «جالبىر», «ەر تارعىن» وپەرالارىندا ۇلتتىق بيلەردى ورىندايدى.
1933 جىلى قىركۇيەك ايىنىڭ 8-ءى كۇنى «ۇلتتىق ونەردى دامىتۋ شارالارى تۋرالى» بك (ب) پ قازاقستان ولكەلىك كوميتەتىنىڭ قاۋلىسى شىقتى. سول كەزدەگى حالىق اعارتۋ كوميسسارى ت.جۇرگەنوۆ وسى قاۋلىنى نەگىزگە الىپ, شارانى تاشكەنت شاھارىنا جىبەرىپ, بيشىلەر تامارا حانۋم, مۋككارام تۇرعانباەۆالاردان وزبەكتىڭ «قاتتا-ويىن» دەگەن ءبيىن ۇيرەنىپ كەلۋگە تاپسىرما بەرەدى. قازاقستاننىڭ 15 جىلدىق مەرەكەسىنە ارنايى كەلگەن «بۇكىل وداقتىق ستاروستا» اتانعان م.ي.كالينين باسقارعان قوناقتاردىڭ الدىندا وزبەك دابىلشىسىنىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن وسى ءبيدى تاماشا ورىندايدى. شارا اپامىز سول كەز تۋرالى: «بۇل قۋانىشتى سوزبەن ايتىپ جەتكىزە المايمىن, كوزبەن كورگەندەر وتە ريزا بولىپ, قول سوققان حالىقتىڭ قوشەمەتىنەن تەاتردىڭ ءىشى دۋىلداپ كەتتى, ءبيدى بىرنەشە رەت قايتالادىم», دەپ ەسكە الىپتى.
جوعارىدا اتالعان قاۋلىعا سايكەس الماتىدا مەملەكەتتىك مۋزىكا ستۋدياسى قۇرىلدى. سوندىقتان قازاق دراما تەاترى انگە, بيگە بەيىم ءا.قاشاۋباەۆ, ك.بايسەيىتوۆا, ي.بايزاقوۆ, ق.جانداربەكوۆ, ق.بايسەيىتوۆ جانە ك.جيەنقۇلوۆانى جاڭا اشىلعان ستۋدياعا اۋىستىرادى. 3-4 ايدىڭ ىشىندە ستۋديا تۇلەكتەرى ءبىرىنشى رەت ساحنا پەردەسىن 1934 جىلدىڭ 10 قاڭتارىندا «ايمان-شولپان» مۋزىكالىق كومەدياسىمەن اشادى. مۋزىكالىق تەاتردىڭ ەكىنشى سپەكتاكلى رەۆوليۋتسيادان بۇرىنعى قازاق اۋىلىنىڭ ومىرىنە ارناپ جازىلعان ب.ءمايليننىڭ «شۇعا» پەساسىن ساحنالاپ, وندا شارا ءارى بيلەپ, ءارى كۇلزيپانىڭ ءرولىن ورىندايدى. تەاتر كوپ ۇزاماي حالىق اراسىندا كەڭ تاراعان «قىز جىبەك», «جالبىر», «ەر تارعىن» وپەرالارىن ساحناعا شىعارادى.
قازاقتىڭ بي ونەرىنىڭ العاشقى قالىپتاسۋى كەزىندە ولشەۋسىز ەڭبەك ەتكەن, ۇلتتىق بالەت ونەرىنىڭ دامۋىنا يگى ىقپال جاساعان كەڭەس وداعى ۇلكەن تەاترىنىڭ ءبيشىسى ءارى بالەتمەيستەر-پەداگوگى ا.ا.الەكساندروۆ ەدى. ناركوم توراعاسى ت.جۇرگەنوۆ ول كىسىنى الماتىعا ارنايى شاقىرىپ, تەاترعا العىزادى. شارا اپانىڭ بي ونەرىندەگى العاشقى ۇستازى دا وسى كىسى ەدى.
1936 جىلدىڭ مامىر ايىنىڭ 17-28-ءى كۇندەرى ماسكەۋدە قازاق ادەبيەتى مەن ونەرىنىڭ ون كۇندىگى ءوتتى. وندا «قىز جىبەك», «جالبىر» سپەكتالدەرىمەن بىرگە ا.جۇبانوۆتىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن ۇيىمداستىرىلعان كازتسيك اتىنداعى حالىق اسپاپتار وركەسترى (قازىرگى قۇرمانعازى اتىنداعى اكادەميالىق ۇلت-اسپاپتار وركەسترى) جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن بىردەن اۋداردى. مامىردىڭ 26-سى كۇنى ۇلكەن تەاتردا قورىتىندى كونتسەرت ءوتىپ, وعان ي.ۆ.ستالين باستاعان ساياسي بيۋرو مۇشەلەرى تۇگەل قاتىسادى. شارا اپامىز ورىنداعان قازاق بيلەرىنە كوپشىلىك كورەرمەنمەن بىرگە ءستاليننىڭ ءوزى ريزاشىلىقپەن قول سوعادى. بۇل جايلى شارا اپامىز: «قول سوققان حالىقتىڭ قوشەمەتىنەن ۇلكەن تەاتردىڭ ءىشى تەڭسەلىپ كەتكەندەي بولدى. استانا كورەرمەندەرى قازاقستاننىڭ مادەنيەتى مەن ونىڭ جەتىستىك, تابىستارىمەن كەڭ تۇردە تانىستى. قازاقتىڭ كوپتەگەن دارىندى اكتەرلەرىنىڭ, انشىلەرىنىڭ, ورىنداۋشىلارىنىڭ جانە سۋىرىپسالما اقىندارىنىڭ ونەر شەبەرلىگى موسكۆالىقتاردى شىن مانىندە تاڭعالدىردى», دەپ ەسكە الىپتى.
1938 جىلى قازاقتىڭ تۇڭعىش كوركەم ءفيلمى «امانگەلدى» ءتۇسىرىلىپ, وندا شارا اپامىز باتىردىڭ جۇبايى ءارى سەرىگى بالىمنىڭ ءرولىن ورىندايدى. بالىم رەۆوليۋتسيا جىلدارى ەرىمەن بىرگە جورىققا اتتانىپ, بوستاندىق ءۇشىن ايقاسقا تۇسكەن قازاقتىڭ جاۋىنگەر وجەت قىزىنىڭ جيىنتىق بەينەسى بولاتىن. كوپ ۇزاماي شارا ۇلتتىق بي ءانسامبلىن ۇيىمداستىرۋعا كىرىسەدى. تەاتردا ءوز ورنىنا جاس بيشىلەر ن.تاپالوۆا مەن ك.كارابالينوۆانى, ءبيشى جىگىتتەر اراسىنان ا.بەكبوسىنوۆتى دايىندايدى. اتالعان ەسىمدەر قازاق ۇلتتىق بي ونەرىنە زور ۇلەس قوسقان تۇلعالارعا اينالدى.
شارا ۇيىمداستىرعان ءانسامبلدىڭ ءبىراز مۇشەلەرى 1959 جىلى نيۋ-يوركتە وتكەن كورمەدە امەريكانىڭ ءبىرتالاي قالالارىن ارالاپ, وندا شارا اپامىز «كوكپار» ءبيىن ناقىشىنا كەلتىرە ورىنداپ, كوپشىلىك قۇرمەتىنە بولەندى.
شارا اپانىڭ رەپەرتۋارى قازاق بيلەرىمەن عانا ەمەس, باسقا ۇلتتاردىڭ بيلەرىمەن تولىعا ءتۇستى. بي ونەرىندەگى ىزدەنىمپازدىعىمەن كوزگە تۇسكەن شارا اپامىز ءوزىنىڭ تىنىمسىز ەڭبەگى جايلى بىلايشا ەسكە الادى: «كونتسەرت جۇرگىزۋشىسى ورىندالاتىن ءبيدىڭ ماعىناسىن, ونىڭ ورىندالۋ ەرەكشەلىگىن حالىققا ايتىپ ءتۇسىندىرىپ بولعانعا دەيىن مەن سول حالىقتىڭ ۇلتتىق كيىمىن كيىپ ۇلگەرەمىن دە, ءبيدى ءانىن ايتا ءجۇرىپ بيلەيمىن. كەيىن ساناسام, ونداي بيلەردىڭ سانى 36-دان اسىپ تۇسەدى ەكەن.... ارميان, ازەربايجان, گرۋزين بيلەرىن ۇيرەتىپ, ولاردى ساحناعا قويعان بالەتمەيستەر يليا ارباتوۆ ەدى دە, ورىس بيلەرىنىڭ ەرەكشەلىگىن مەنىڭ بويىما سىڭىرگەن كسرو حالىق ءارتىسى پياتنيتسكي اتىنداعى اكادەميا-
لىق حور كوللەكتيۆىنىڭ بالەتمەيستەرى, پروفەسسور تكاچەنكو مەن تاتيانا ۋستينوۆالار بولدى. شىعىس بيلەرىنىڭ كوبىن ۇيرەتكەن كەڭەس وداعى ۇلكەن تەاترىنىڭ بالەتمەيستەرى بالەيزوۆسكيدىڭ, قىزۋقاندى سىعان بيلەرىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن تانىتقان ليليا چەرنايالاردىڭ ەسىمدەرىن كۇنى بۇگىنگە دەيىن ەرەكشە قۇرمەتپەن ەسىمە ساقتاپ كەلەمىن», دەپ تەبىرەنە جازىپتى.
1941 جىلى ماسكەۋگە وداقتىق ەسترادا ونەرىنىڭ بايقاۋ كونكۋرسىنا ج.وماروۆا مەن شارا اپامىز قاتىسۋعا كەلگەندە, سوعىس باستالىپ كەتەدى. مەملەكەتتىك قورعانىس كوميتەتىنىڭ بۇيرىعى بويىنشا ارتىستەردى بىرنەشە ۇگىت بريگادالارىنا ءبولىپ, اسكەري كيىم بەرىپ مايدان شەبىنە جىبەرەدى. شارا اپا دا ءوز انسامبلىمەن سوعىس ءجۇرىپ جاتقان ەلىمىزدىڭ باتىس اۋداندارىنا اتتانادى. انسامبل ارتىستەرىمەن بىرگە ءانشى ق.لەكەروۆ, ع.قۇرمانعاليەۆ, ن.ساشينينا, ۆ.كالتون, ءا.ابىشوۆتەر بىرگە جۇرەدى. اسكەري ساپاردان ماقتاۋ گراموتاسىن, گۆاردياشىلار كيەتىن قارا بۋركا مەن قولعا ۇستايتىن ءساندى تاياقتى سىيعا الىپ, امان-ەسەن ماسكەۋگە ورالادى. ءسويتىپ, مەملەكەتتىك قورعانىس كوميتەتىندە ەكىنشى رەت ستالينمەن جۇزدەسەدى. بۇل تاريحي ءساتى تۋرالى شارا اپامىز: «باياعىدا, ونكۇندىك كەزىندە كورگەنىمنەن كوپ وزگەرگەن, سامايىنا اق تۇسكەن, ءجۇزى سىنىق كورىندى. بىزگە ستالين راحمەت ايتىپ: «سىزدەردىڭ اندەرىڭىز, بيلەرىڭىز, كۇيلەرىڭىز قىزىل ارميانىڭ رۋحىن كوتەرىپ, كۇشىنە كۇش قوستى. سىزدەردىڭ ايتقان اندەرىڭىز جاۋعا وق بولىپ اتىلدى», دەگەنىن ەش ۋاقىتتا ۇمىتپايمىن. سول كەزدە مايدان شەبىندەگى ءبىر كونتسەرتىمىز ءوتىپ جاتقاندا «ۇرىسقا» العا دەگەن بۇيرىق بەرىلگەندە, پۋلەمەتچيك جمۋروۆ دەگەن جاۋىنگەر ورنىنان تۇرىپ, مەن ءبىرىنشى وعىمدى قازاق حالقىنىڭ ونەرى ءۇشىن جاۋعا اتامىن دەگەنى ەسىمە ءتۇستى. سول كۇنى ماعان جانە ءانسامبلدىڭ بارلىق مۇشەسىنە قورعانىس كوميتەتىنىڭ قۇرمەت گراموتاسى ەكىنشى رەت تاپسىرىلدى», دەپ ەسكە الادى. شارا اپامىز ءوز ەڭبەگىمەن تاپقان قارجىسىنا قىزىل ارمياعا كومەك رەتىندە تانك ساتىپ الىپ بەرگەن بولاتىن. سوعىس بارىسىن ءجىتى قاداعالاپ وتىرعان قولباسشى ي.ۆ.ستاليننەن شارا اپامىز تەلەگرامما دا العان. سوعىس باستالعان كەزدە مايدان شەبىندە بولعان شارا اپا كۇيەۋى ۇشقىش ج.نۇرىموۆپەن كەزدەسە المايدى. ەكىنشى رەت 1942 جىلى كسرو حالىق ءارتىسى ليۋدميلا رۋسلانوۆامەن بىرگە ەكىنشى ۋكراينا مايدانىندا بولىپ, ءۇش ايداي الدىڭعى شەپتە كونتسەرتتەر قويادى. وسى ساپارىندا جولداسبەك اعامەن كەزدەسىپ, بىرگە بولادى. مىنا سۋرەت سول كەزدەن قالعان ەكەۋىنىڭ قۋانىشتى ساتتەرىنىڭ ەسكەرتكىشى بولسا كەرەك.
سوعىستان كەيىنگى جىلدارى قىزمەتىن قازاق فيلارمونياسىندا جالعاستىرىپ, 1962-1966 جىلدارى قازاق ءان-بي ءانسامبلىنىڭ باسشىسى, 1975 جىلعا دەيىن الماتى حورەوگرافيا ۋچيليششەسىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتىن اتقاردى. ول قازاق ونەرىنىڭ دامۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ, ۇلتتىق بي ونەرىن عىلىمي تۇرعىدا تەرەڭ زەرتتەپ, قازاق حالقىنىڭ ادەت-عۇرىپ, سالت-ءداستۇر حالىق بيلەرىنە جاڭا دەم بەردى. 1938 جىلى «امانگەلدى» كينوفيلمىندە بالىم ءرولىن سومداعان شارا اپامىز ش.ايمانوۆتىڭ 1957 جىلى تۇسىرىلگەن ء«بىزدىڭ سۇيىكتى دارىگەر» فيلمىندە قازاقتىڭ مىڭ بۇرالعان ءبيشىسى رەتىندە ءوزىن ءوزى سومدادى.
بي پاديشاسى رەتىندە تۋعان حالقىنىڭ ەسىندە ماڭگىلىككە قالعان شارا اپامىز قازاق كسر ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, حالىق ءارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, «لەنين», ەكى مارتە «ەڭبەك قىزىل تۋ», «قۇرمەت بەلگىسى» وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان, بىرنەشە مەدالدىڭ يەگەرى. «قازاق ءبيى», «سىمبات», ء«ومىرىم مەنىڭ – ونەرىم», «بي قۇپياسى» كىتاپتارىنىڭ اۆتورى.
ماقالامىزدىڭ نەگىزگى ارقاۋى بولىپ وتىرعان د.قوناەۆ, ش.جيەنقۇلوۆا, ج.نۇرىموۆ اعالارىمىز بەن اپالارىمىزدىڭ ءومىر جولدارىنداعى كەيبىر ساتتەرىنىڭ ءبىر-بىرىنە بايلانىستىلىعى وقىرماندارىمىزدى بەيجاي قالدىرماس دەگەن ويدامىن. ۇشەۋى دە ءبىر جىلدىڭ تۋمالارى (1912 ج.). جوعارىدا شارا اپامىزدىڭ سىنىپتاسى بولعان د.قوناەۆ جايلى ەستەلىگىن كەلتىردىك. ەندى بۇگىنگى جاڭا قازاقستان جاعدايىندا ەسىمى قايتا ەلەنگەن د.قوناەۆ اتامىزدىڭ شارا اپامىز جايلى مىنا ەستەلىگىن كەلتىرگەننىڭ ارتىقتىعى بولماس. «مەن سونداي سيقىرلى ونەر يەسى دەپ شارا – شىن اتى گۇلشارا جيەنقۇلوۆانى ايتار ەدىم. ول دا الماتىنىڭ قىزى, تۇيەدەي قۇرداس ەدىك, ونداي مىڭ بۇرالعان ءبيشى ەندى تۋار, بىراق بۇعان دەيىن كەزدەستىرگەن ەمەسپىن. شارا باشقۇرتشا دا بيلەيتىن, گرۋزينشە دە بيلەيتىن. ول بيلەمەگەن بي جوق. (د.قوناەۆ. اقيقاتتان اتتاۋعا بولمايدى ا., 1994 ج. 371-ب).
شىعىس وركەنيەتىنىڭ ورتالىعى بولعان قاسيەتتى سىر ەلىن ەشكىم جاتسىنباعان. د.قوناەۆتىڭ سىر توپىراعىنا دەگەن قۇرمەتى جايلى ءوزى جازىپ كەتكەن كىتاپتارىنان كوپ دالەل كەلتىرۋگە بولادى. ۇشقىش ج.نۇرىموۆ اعانىڭ ءبىرىنشى جارى گۇلسىم اپادان ومىرگە كەلگەن زارەما جولداسبەكقىزى د.قوناەۆتىڭ ارنايى ۇشاعىندا 21 جىلدان اسا بورتسەرىك (ستيۋاردەسسا) قىزمەتىن اتقارعانى مەن قاراستىرىپ وتىرعان تۇلعالاردىڭ ومىرلەرىن جاقىنداستىرا تۇسەتىندەي.
36 ۇلتتىڭ ءبيىن مەڭگەرگەن بي پاديشاسى شارا اپامىز بەن 15 ءتۇرلى ۇشاقتىڭ تەحنيكالىق ءتىلىن مەڭگەرگەن قازاقتان شىققان تۇڭعىش ۇشقىش, سىر پەرزەنتى جولداسبەك نۇرىموۆتىڭ 9 جىلدىق جۇبايىلىق ومىرلەرىنىڭ بىرگە ءوتۋى – شارا اپامىزدىڭ سىر ەلىنە جاقىندىعىنىڭ بۇلتارتپاس دالەلى. بىزدەردىكى تۋعان توپىراعىنىڭ قاسيەتىن وسى ءۇش تۇلعانىڭ ونەگەلى ءومىر جولدارى ارقىلى جاستارىمىز بىلە بەرسىن دەگەن وي. شىمكەنت قالاسىنا جەرلەنگەن ۇشقىش ج.نۇرىموۆ ەسىمىنە كوشە بەرىلگەن, تاعزىم الاڭىنداعى ەسكەرتكىشكە ەسىمى ەنگىزىلگەن, تۇرعان ۇيىنە ارنايى تاقتا قويىلعان. وسىلاردى ەسكەرىپ, جاڭا قازاقستان جاعدايىندا وبلىس, قالا, اۋداننىڭ جاڭا باسشىلارى دا ولاردىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋ قاجەتتىگىن ەسكەرەر دەگەن ۇكىلى ۇمىتپەن ويىمىزدى ءتامامدايمىز.
قازىباي قۇدايبەرگەنوۆ,
پروفەسسور
