كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «EQ»
جامبىل اۋدانىنا قاراستى جاسوركەن اۋىلىندا بولعان وقيعا جان تۇرشىكتىرەدى. اعىسى قاتتى تاۋ سۋىنا تۇسكەن 7 جاسار نەمەرەسىن قۇتقارۋعا ۇمتىلعان 61 جاستاعى قاريا دا نەمەرەسىمەن بىرگە باقيعا اتتاندى. بۇل – وڭىردە كەزدەسىپ وتىرعان العاشقى كىسى ءولىمى ەمەس. مۇنداي جاعداي بۇعان دەيىن دە بولعان ەدى. ال ءدال وسى جاعدايعا قۇزىرلى مەكەمەلەر قانشالىقتى دايىن بولدى؟ وبلىس اكىمىنىڭ كەڭەسشىسى نۇرمۇحامەد مادەلى ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, وقيعا كەزىندە توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى مەن وزگە دە جاۋاپتى مەكەمەلەر مىندەتىن لايىقتى اتقارماعان.
«جاسوركەندەگى قايعىلى جاعداي ءبارىمىزدى وكىندىردى. جاعدايدان حاباردار بولعان سوڭ, وبلىس اكىمىنىڭ تاپسىرماسىمەن وقيعا ورنىنا باردىم. الدىمەن ماسەلەنىڭ مانىسىنە قانىعۋ ءۇشىن وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنە اتباسىن بۇردىم. مەكەمەگە بارماس بۇرىن كۇن جەكسەنبى بولعاندىقتان, دەپارتامەنت باسشىسىنا تەلەفون سوقتىم. ءۇش-ءتورت مارتە قوڭىراۋ شالعانىما قاراماستان, ەرمەك مومباەۆ تۇتقانى كوتەرمەدى. ال جاۋاپتى مەكەمەگە جەتكەن سوڭ, عيمارات ىشىنە كىرە الماي دال بولدىم. سىرتتا جارتى ساعاتتاي ۋاقىت جوعالتقاننان كەيىن جاۋاپتى كەزەكشىگە جاعدايدى ءتۇسىندىردىم. ول 74 ادام جۇمىلدىرىلعانىن, تەحنيكا جەتكىلىكتى ەكەنىن ايتتى.
ماماندار جاعدايدى تۇسىندىرگەنىمەن, الەۋمەتتىك جەلىدەگى حالىقتىڭ شۋى باسىلمادى. كەزەكشىدەن باسشىعا حابارلاسۋىن ءوتىنىپ ەدىم, ول مۇمكىندىگى جوق ەكەنىن العا تارتتى. وبلىس اكىمىنىڭ كەڭەسشىسى جاۋاپتى كەزەكشى باسشىعا حابارلاسا الماسا, قاراپايىم حالىق وعان قالاي مۇڭىن ايتادى؟ بۇدان كەيىن باسشىنىڭ ورىنباسارى ماقسات قوسىباەۆقا قوڭىراۋ شالدىم. ول دا تۇتقانى المادى», دەيدى ن.مادەلى ۇلى.
ونىڭ ايتۋىنشا, دەپارتامەنت باسشىسى اقپاراتتى جاۋاپتى كەزەكشىدەن الىپ وتىرعان. كەيىن ءوزى وقيعا ورنىنا جەدەل جەتىپ, جاعدايمەن تانىسقان.
«وقيعا ورنىنا جەتكەن كەزدە جۇزدەگەن ادامنىڭ ءمايىتتى ىزدەپ جاتقانىن كوردىم. توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دە جۇمىس ىستەپ جاتقانىن اڭعاردىم. قۇتقارۋشىلارعا ەشقانداي وكپەمىز جوق. ءبىر انىعى, ەكى كۇن بويى 300-400 ادام سۋ جاعالاپ, ءوز-وزىمەن ءجۇر ەكەن. ولاردى باقىلاپ جاتقان جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتى, باسقا دا جاۋاپتى ازاماتتاردى كوز شالمادى. ال مامان جىگىتتەرمەن سويلەسسەم, ولار: «سۋدىڭ دەڭگەيىن تومەندەتۋ كەرەك. وبلىس اكىمى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنداعى ازاماتتارعا حابارلاسسىن» دەپ قاراپ تۇر. بۇل ءتيىستى دەپارتامەنت تاراپىنان لايىقتى شتاب قۇرىلماعانىن, الگوريتمنىڭ جوعىن بىلدىرەدى. ءتيىستى مەكەمە باسشىلارىنىڭ بارلىعىنا قوڭىراۋ شالعاندا ولار قانداي شارا قولداناتىنىن بىلمەي دال بولدى. ال قىزدىڭ دەنەسى 18.10 شاماسىندا تابىلدى. العاش بولىپ سۋعا تۇسكەن ەرىكتى ازامات سول جەردە جاراقات الدى. اقيقاتى سول, وقيعا ورنىندا ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى اقساپ تۇرعانى ايقىن بايقالدى. جۇمىلعان جۇدىرىقتاي بىرىگە المادىق. جەدەل جاردەم قىزمەتى دە كەلمەگەن», دەيدى ءوڭىر باسشىسىنىڭ كەڭەسشىسى جاعدايدى ءتۇسىندىرىپ.
اكىم كەڭەسشىسىنىڭ سوزىنە سەنسەك, وقيعا ورنىنا ۋاقتىلى كەلگەن بىردە-ءبىر پوليتسيا قىزمەتكەرى بولماعان. ۋچاسكەلىك پوليتسيا قىزمەتكەرى مەن اۋىل اكىمىنە وقيعا ورنىندا جۇرگەن ازاماتتاردىڭ وزدەرى جاعدايدى حابارلاپ وتىرعان ەكەن.
ء«بىز كىشكەنتاي قىزدىڭ دەنەسىن تاپتىق. سىزدەر قايدا جۇرسىزدەر؟» دەپ ولارعا حابارلاستىق. جارتى ساعاتتان كەيىن اۋىل اكىمى, شامالى ۋاقىتتان سوڭ ۋچاسكەلىك پوليتسيا قىزمەتكەرى كەلدى. ءمايىت تابىلعاننان كەيىن جەدەل تەرگەۋ توبى ءبىر جارىم ساعاتتان كەيىن عانا جەتتى. ودان سوڭ اۋداندىق ىشكى ىستەر ءبولىمى باستىعىنىڭ ورىنباسارى وقيعا ورنىنان تابىلدى. وسىلايشا, اركىم ءوز بەتىنشە ءجۇردى. باسىمىز سودان كەيىن عانا بىرىكتى. ءبارىمىز بارىمىزدى سالىپ جۇمىس ىستەگەنىمىزبەن, باسىمىز تىم كەش قوسىلدى. ەرىكتىلەرگە العىسىم شەكسىز. ولار ايانعان جوق», دەيدى ول اشىنىپ.
جاعدايمەن ءجىتى تانىسقاننان كەيىن تاڭعالماسقا شارامىز قالمادى. كەيىننەن وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ماقسات قوسىباەۆتى اڭگىمەگە تارتتىق.
«بيىلعى شومىلۋ ماۋسىمىندا ءتورت ادامنىڭ ءولىمى تىركەلدى. ونىڭ ەكەۋى ەرەسەك ادام بولسا, ەكەۋى – بالا. جالپى, شومىلۋ ماۋسىمى باستالعالى بەرى توتەنشە جاعدايلار كوميسسياسىنىڭ وتىرىسىندا ماۋسىمعا دايىندىق بارىسى پىسىقتالىپ, تۋىنداعان سۇراقتار جان-جاقتى زەردەلەندى. اۋداندار مەن قالا اكىمدەرىنە ءتيىستى دەڭگەيدە تاپسىرمالار بەرىلگەن. بۇگىندە تاراز قالاسىندا «زەربۇلاق» كولىندە عانا شومىلۋعا رۇقسات ەتىلگەن. ول جەردە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقاندىقتان, رۇقسات ەتىلگەن وزگە ورىن جوق.
تىيىم سالىنعان جەرلەردىڭ بارىنە تاقتايشالار ورناتىلعان. وندا ەسكەرتۋ ءماتىنى جازىلعان. تاپسىرمانىڭ ورىندالۋىن ارنايى ۇيىمداستىرىلعان تەكسەرۋ كەزىندە قاداعالاپ وتىرامىز. بۇكىل قالانى قاداعالاۋ وڭاي ەمەس. اپتاپ ىستىققا بايلانىستى حالىق رۇقسات ەتىلمەگەن جەرلەردە شومىلۋدى باستاپ كەتتى. ءبىر ەمەس ەكى بىردەي ءموبيلدى توپ قۇتقارۋشىلارمەن بىرلەسىپ, ارنايى قۇرالدارىن, ەسكەرتۋ ماتەريالدارىن الىپ, كۇندەلىكتى الا تاڭنان قارا كەشكە دەيىن اسا جانە تالاس وزەنىنىڭ بويىندا ءجۇر.
ءبىزدىڭ عيمارات رەجىمدىك مەكەمە سانالادى. دەمالىس كۇندەرى قاقپا ق ۇلىپتاۋلى تۇرادى. ويتكەنى تالاپ سونداي. وبلىس اكىمىنىڭ كەڭەسشىسى اسىعىس بولعان شىعار, بالكىم, كەزەكشىلەر دەر كەزىندە اشا الماعان بولۋى ىقتيمال. قازىر جاعدايدى انىقتاپ, ماماندارمەن جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز. ال تۇنگى ۋاقىتتاعى ماسەلەگە كەلسەك, مينيسترلىك بەكىتكەن الگوريتمگە سايكەس, ىزدەستىرۋ جۇمىستارى كۇن جارىق ۋاقىتتا جۇرگىزىلەدى. ول جەكە قۇرامنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قابىلدانعان شارا ەكەنى راس. قاراڭعىدا سۋدىڭ استىنداعى ءمايىتتى كورۋ مۇمكىن ەمەس. ءمينيستردىڭ بۇيرىعى قالاي دا ورىندالادى. قىزمەتكەرلەردىڭ دە اتا-اناسى, وتباسى بار ەكەنىن ۇمىتپاعان ءجون. قىزدىڭ ءمايىتىن تاپقان جىگىتتى وبلىس اكىمىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس الداعى كۇندەرى ماراپاتتايمىز», دەيدى ماقسات قوسىباەۆ ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ءتۇسىندىرىپ.
جاسوركەندەگى تاۋ سۋى تاسقىنداپ اققان كانالدا وسىلايشا ەكى ادام مەرت بولدى. وقىس وقيعا جاۋاپتى مەكەمەلەردىڭ دايىندىعى تومەن ەكەنىن اڭعارتقان سياقتى. ماۋسىم باستالعالى ءتورت ادامنىڭ باقيعا اتتانعانى ويلاندىرماي قويمايدى. ال جاسوركەندەگى كانالدى جۇرت: «ادام جۇتقان ارنا» اتاپ كەتتى.
جامبىل وبلىسى
