ورتالىق ازيا ەلدەرىن الاڭداتاتىن ماسەلەلەر دە بىردەي. بەلگىلى ءبىر حالىقارالىق ماسەلەدە, ەڭ الدىمەن, ايماقتىق ۇستانىمدى قالىپتاستىرىپ الىپ شەشىم قابىلداۋ – ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ كوپ ۆەكتورلىق ساياساتىن نىعايتادى.
سامميتتە بۇدان باسقا دا ماڭىزدى شەشىمدەر قابىلدانعانى بەلگىلى. سونىڭ ءبىرى – قازاقستان, قىرعىزستان, وزبەكستان, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان دوستىق, كورشىلىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمشارتقا قول قويۋ ماسەلەسى تالقىلانىپ, وعان قاتىستى پروتسەدۋرالار باستالىپ كەتتى. سونىمەن قاتار 2022-2024 جىلدارعا اۋماقتىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ جول كارتاسى جانە ورتالىق ازياعا ارنالعان «جاسىل كۇن ءتارتىبى» ايماقتىق باعدارلاماسى ماقۇلداندى. بۇل دا كوپجاقتى ىنتىماقتاستىق تۇرعىسىنان وتە پايدالى. ەرەكشە ايتا كەتەرلىگى, قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ وزبەكستان جانە قىرعىزستان باسشىلارىمەن وتكىزگەن كەزدەسۋى دە ماڭىزدى. اسىرەسە جاقىندا عانا وزبەكستاندا ورىن العان قاراقالپاقستان وقيعاسىنا قاتىستى قازاق-وزبەك قارىم-قاتىناسى تۋرالى ساراپشىلاردىڭ ءتۇرلى پىكىرلەرى شىقتى. دەگەنمەن ءبىز بۇل سىننان تابىستى تۇردە اتتاپ وتكەنىمىزدى ايتۋعا بولادى.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شولپان-اتاداعى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ مۋزەي-ۇيىنە بارۋىنىڭ, كىتابىنا قول قويۋىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى بار. قازاق پەن قىرعىز ۇلتىنىڭ سان عاسىرلىق دوستىق پەن باۋىرلىعىن دالەلدەيتىن سونى قادام دەپ باعا بەرە الامىن.
وسىلايشا, قازىر حالىقارالىق ارەناداعى شيەلەنىسكەن جاعدايدا ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ نىعايۋى – وتە جاقسى ۇدەرىس. بۇل باعىتتا بەلگىلى تابىسقا قول جەتكىزدىك. تاعى دا ءبىر استىن سىزىپ ايتاتىن جاعداي, قازىرگى اقپاراتتىق سوعىستىڭ ءورشىپ تۇرعان شاعىندا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرىنە ورتاق تەلەارنا نەمەسە حابار تاراتاتىن ورتاق ينتەرنەت سايت اشۋ, ياعني ورتاق اقپاراتتىق ءورىستى قالىپتاستىرۋ جونىندەگى باستاماسى دا وتە ماڭىزدى.
بولاشاقتا ورتالىق ازيا باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋلەرىنە اۋماقتان تىس مەملەكەت وكىلدەرىن قاتىستىرۋ ءىسى دە قاراستىرىلدى. مىسالى, رەسەي مەن قىتاي ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. مۇنىڭ ءوز ماڭىزدىلىعى بار ورتالىق ازيا ەلدەرىنە ورتاق سۋبەكتىلىك كەرەك. بىراق بۇل اۋەلى سىرتقى ەلدەرمەن ارەكەتتەسۋ ءۇشىن كەرەك. سوندىقتان بۇل ىستە ەشقانداي قايشىلىق جوق. كەلەشەكتە ورتالىق ازيامەن كورشىلەس ەلدەردەن باسقا ستراتەگيالىق ماڭىزى بار جاپونيا, تۇركيا, ءۇندىستان, اقش سەكىلدى مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى قاتىسسا, وزىندىك پايداسى مەن ىشكى لوگيكاسى بار دەپ ويلايمىن.
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ عىلىم جانە ءبىلىم سالاسىنداعى ينتەگراتسياسى جونىندە ماڭىزدى باستامالار ۇسىندى. ونىڭ ءبىرى ورتالىق ازيادا ورتاق جوعارى ءبىلىم كەڭىستىگىن قالىپتاستىرۋ تۋرالى دەكلاراتسياعا سۇيەنە وتىرىپ قازاقستانداعى الدىڭعى قاتارلى ءبىلىم وردالارىنىڭ كورشىلەس ەلدەردە فيليالىن اشۋعا دايىن ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. مىسالى, بىشكەكتە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى اشىلعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار اۋماق ەلدەرىنىڭ عىلىم اكادەميالارى اراسىندا دا ورتاق زەرتتەۋلەر وتكىزىپ, عىلىمي ەڭبەكتەر دايىنداۋ ماقساتىندا عىلىمي بايلانىستاردى نىعايتۋ باستاماسى العا تارتىلدى. ارحيۆ قۇجاتتارىن ءوزارا الماسۋ ءۇشىن ورتاق ونلاين پلاتفورما جاساۋ باستاماسى دا كوتەرىلدى. وسىلايشا, عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ ينتەگراتسياداعى ماڭىزىنا ەرەكشە توقتالدى.
تيمۋر كوزىرەۆ,
ساياساتتانۋشى
