اتاقتى مەرگەن تولەۋعالي ابدىبەكوۆ حاقىندا

قۇرالايدى كوزگە اتاتىن قازاق مەر­گەندەرى ىقىلىم زاماننان بەلگىلى. ەكىن­شى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسىنىڭ وتتى جىلدارىندا جاۋدىڭ كوزىن جويعان مەر­گەندەر جايلى نەبىر اڭىزدار بولعان ەكەن. قازاقتىڭ قايسار ۇل­دارى مەن قىزدارى امانشا مەڭدىعاليەۆ, قاسىم احمەتوۆ, بالتابەك جەتپىسباەۆ, يساتاي سۇيەۋباەۆ, ءاليا مولداعۇلوۆا, ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆ, تولەۋعالي ابدى­بەكوۆ جانە ت.ب. ولار جايلى بۇگىنگى ۇرپاق كوپ جاعدايعا بايلانىستى بىلە بەرمەيدى. الايدا سول ءور مەرگەندەردىڭ ىشىن­دە قازىرگى تاڭدا ۇمىت بولعان شىعىس­قازاقستاندىق تولەۋعالي ابدىبەكوۆ تە بار ەكەنىن بىرەۋ بىلەر, بىرەۋ بىلمەس. اتى اتالعان مەرگەندەردىڭ ىشىندەگى سوڭعى ەكەۋى قازاقتىڭ قوس مەرگەنى – تولەۋعالي ابدىبەكوۆ پەن ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆ جاقىندا 6 مامىر كۇنى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل­­ ۇلى توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن «حا­­لىق قاھارمانى» اتاعىنا يە بولدى. ارا­­عا 78 جىل سالىپ ادىلدىك ورناپ, قازاق باتىر­­لارىنىڭ قاھارمان ەرلىگى لايىقتى باعا­لانعانى تاريحشى رەتىندە مەنى دە ەرەك­شە تولعانتىپ وتىر.

بۇكىل كالينين مايدانىنا اتى ءماش­ھۇر بولعان, نەمىستەردىڭ ءوزى «قارا ءولىم» دەپ اتاپ كەتكەن قايسار ۇلداردىڭ بىرەگەيى – تولەۋعالي ابدىبەكوۆ. ول 1916 جىلى قازىرگى اباي وبلىسىنىڭ, بۇرىنعى سەمەي وبلىسى جارما اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1920-1930 جىلدارداعى ازامات سو­عىسىنىڭ, كەڭەس ۇكىمەتىنىڭ اكىمشىل-ءامىر­شىل ساياساتىنىڭ سالدارىنان قازاق دالاسىن ىندەت پەن اشتىق شارپىعانى ءمالىم. وسىنداي زارداپتارعا ۇشىراعان وتباسىن اسىراۋ ماقساتىندا اكەسى ناسىر­حان ابدىبەك ۇلى اڭشىلىقپەن اينالىسىپ, ءوز ۇلى تولەۋعاليدى دا وسى كاسىپكە باۋلىعان. از ۋاقىت ىشىندە تولەۋعالي دا مەرگەن اتانىپ, وتباسىن عانا ەمەس, بۇكىل اۋىلداس­تارىن دا اشتىقتان قۇتقارۋعا قول­ۇشىن بەرگەن.

تۋىستارىنىڭ شاقىرۋىمەن 1932 جىلى اكەسى ناسىرحان وڭتۇستىك قازاق­ستاننىڭ ماقتارال وڭىرىنە قونىس اۋدارادى. وندا دا ەگىنشىلىكپەن اينالىسىپ, ماقتا وسىرەدى. وسى جەردەن ول اسكەر قاتارىنا شاقىرى­لىپ, الىس­تاعى رەسەيدىڭ قيىر شىعىسىن­داعى حا­باروۆسك ايماعىنا جىبەرىلەدى. اسكەر قا­تا­رىندا جۇرگەندە ول ناعىز مەرگەن دەپ تانىلىپ, ايماقتىق سايىستارعا قاتىسىپ, شەبەرلىگىن شىڭدايدى. اسكەر قاتارىندا وتاندىق بورىشىن اتقارىپ ەلگە ورالعاندا سوۆحوزدا ماقتا وسىرەتىن بريگادانى باسقارادى. اسكەر قاتارى­نا شاقىرىلىپ, 1942 جىلى گەنەرال-مايور­ پانفيلوۆ اتىنداعى 8-ءشى گۆارديالىق دي­ۆيزيانىڭ قۇرامىنا قوسىلادى. ول كەزدە ديۆيزيا كالينين مايدانىندا قور­عا­نىس ۇرىستارىن جۇرگىزىپ جاتقان. تولەۋعالي­دىڭ اڭشى ەكەنىن بىلگەن 1077-ءشى پولكتىڭ قول­باسشىلىعى ونى مەرگەندەر قاتارىنا قوسادى. تولەۋعالي العاشقى كۇندەردەن باستاپ ۇرىستارعا قاتىسىپ, مەرگەندىك ونەرى شىڭدالا تۇ­سەدى. ماڭىزدى بيىكتىك ءۇشىن ءبىر اپتاداي ۇرىس كەزىندە مەرگەن جىگىت جاۋدىڭ 19 ادامىن جويادى. بيىكتىكتى ءبىزدىڭ اسكەرلەر باسىپ السا دا, بىراق جاۋ شابۋىلعا شىعادى. تولەۋعالي جاسىرىنعان وكوپقا 25 نەمىس سولداتى مەن وفيتسەرى شابۋىل جاسايدى. ۇرىس ناتيجەسىندە جاۋدىڭ 23 ادامى قازا بولىپ, ەكەۋى عانا قاشىپ ۇلگەرەدى. تولەۋعالي جولداستارىنا كو­مەك­كە كەلىپ, تاعى دا 12 ادامدى مەرت قى­لادى. باتىردىڭ بۇل ەرلىگى تۋرالى مايداندىق گازەتكە ماقالا شىعىپ, ونىڭ ەسىمى بۇكىل كالينين مايدانىنا جايىلادى.

حولم قالاسى ءۇشىن بولعان شايقاستىڭ العاشقى كۇنىندە تولەۋعالي 17 جاۋدىڭ كوزىن جويادى. ال ەكىنشى كۇنى ىستەن شىققان تانكىگە جاسىرىنىپ, 58 جاۋدى مەرت قىلادى. ءۇشىنشى كۇنى نەمىس اسكەرلەرى شابۋىلعا شىققاندا مەرگەننىڭ ەسەبىنە تاعى دا قازا بولعان جاۋدىڭ 29 سولداتى قوسىلادى. وسى وقيعاعا بايلانىستى 3-ءشى ەكپىندى ارميانىڭ اسكەري كەڭەسى باتىرعا قۇتتىقتاۋ حاتىن جىبەرەدى. 1942 جىلدىڭ 18 قىركۇيەگىندە شىققان 8-ءشى گۆارديالىق ديۆيزياسىنىڭ «زا رودينۋ» دەپ اتالاتىن جاۋىنگەرلىك گازەتىندە باتىردىڭ ەرلىگى تۋرالى جازىلىپ, ونىڭ بەرگەن مىناداي انتى كەلتىرىلدى: «پوكا ۆيديات موي گلازا ي رۋكي كرەپكو دەرجات ۆينتوۆكۋ, نە بۋدەت جيتيا فاشيستام» تولەۋعالي لەنين, قىزىل تۋ, قىزىل جۇلدىز وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان.

تولەۋعالي مەرگەن 1942 جىلدىڭ 12 ما­مىرى مەن 1944 جىلدىڭ 22 اقپانىنىڭ ارا­لىعىندا جاۋدىڭ 395 سولداتى مەن وفي­­­تسەرىنىڭ جانە 20-دان استام مەرگەنىنىڭ كو­زىن جويدى. قاراماعىنداعى ونداعان مەر­گەندەردى دايىنداپ ۇلگەرەدى. كوپ ۇزا­ماي باتىر رەسەيدىڭ پسكوۆ وبلىسىنىڭ نوۆوسوكولنيچەۆ اۋدانىنىڭ ناسۆا ستان­ساسىنداعى ۇرىستا قازا تاۋىپ, وسى ماڭدا جەرلەنەدى. كەيىن سول اۋداننىڭ موناكوۆو دەرەۆنياسىنىڭ قاسىنداعى اسكەري بەيىت­كە قايتا جەرلەنگەن. باتىر­دى جەرلەۋ ساتىندە ونىڭ 2916 ءنومىرلى مەرگەندىك ۆينتوۆكاسى ءوزى دايىنداعان مەرگەن جەرلەسى گۆارديالىق قاتارداعى جاۋىنگەر ءاشىرالى وسماناليەۆكە تاپسىرىلادى. وسى ۆينتوۆكامەن ءاشىرالى جاۋدىڭ 128 سولداتىنىڭ كوزىن جويعان.

ايتسە دە, ەگەمەن ەل رەتىندە كەزىن­دەگى سولاقاي ساياسات ۇمىتتىرعان باتىرلار ەسىمىن جاڭعىرتۋعا ەڭ الدىمەن بۇگىنگى ۇرپاق, ءوزىمىز ۇمتىلۋىمىز كەرەك! مىنە, وسىنداي ورەلى ماسەلەنى كوپتەن بەرى پار­لامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى باقىتبەك سماعۇل كوتەرىپ كەلدى. «جاۋ وعىنان ىق­پاي, قاسقايىپ كەۋدەسىن توسقان باتىرلار­دى ءپىر تۇتۋ, كوتەرۋ كونەدەن كەلە جاتقان دالا ءداستۇرى. حالقىمىز ءوزىنىڭ ەرجۇرەك ۇلدارىن قايرات-رۋحىمىزدىڭ قاينار كوزى, ۇلتتىق ءدىلىمىزدىڭ دىڭگەگى دەپ بىلگەن. اتى اڭىز­عا اينالعان باتىرلارىمىز باۋىرجان مومىش ۇلى, تالعات بيگەلدينوۆ, راحىمجان قوشقارباەۆ, قاسىم قايسەنوۆ, باقتىوراز بەيسەك­باەۆ, ساعادات نۇرماعامبەتوۆ, مالىك عابدۋللين, تولەگەن توقتاروۆتاردىڭ ەرەن ەرلىكتەرى مەن ارمان تىلەكتەرى, ەلىم دەپ سوققان پەرزەنتتىك جۇرەكتەرى وسى كۇنگە الىپ كەلدى. بۇگىنگى تاڭدا, تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە باتىرلار داڭقىن اسقاقتاتىپ, «ماڭگىلىك ەل» بولۋ ءۇشىن, ەلدىك پەن ەرلىكتى بىرىكتىرىپ, وجەت بابالارىمىز بەن اكەلەرىمىزدى ۇلگى تۇتار, تاۋەلسىز ۇرپاق-باتىر اتالارىن ماق­تان تۇتىپ, ەڭسەسىن تىك ۇستاپ, كوك تۋى­مىزدى توبەدەن تومەن تۇسىرمەۋگە ءتيىس. رۋحاني دۇنيەمىز كەدەيلەنىپ, رۋحىمىز جالا­ڭاش­تانىپ كەتپەس ءۇشىن, ءوز ەلىمىزدە باتىر تۇلعا­لاردىڭ تاريحىن تۇگەندەپ, تاريحي ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋگە الدىمەن ءوزىمىز مۇددەلىك تانىتقانىمىز ابزال», – دەيدى باقىتبەك سماعۇل.

بۇل رەتتە دەپۋتات ب.سماعۇل ۇلى وتان سوعىسىندا ەلگە تانىلعان داڭقتى مەر­گەن تولەۋعالي ابدىبەكوۆتىڭ ەسىمى بۇگىن­دە ەلەۋسىز قالىپ بارا جاتقانىنا قىن­جى­لىس بىلدىرەدى. شىندىعىندا, بۇگىن­گى ۇرپاق داڭقتى مەرگەننىڭ ەسىمىن بىلە بەر­مەيدى؟ ويتكەنى باتىر بابامىزدىڭ سوعىس جىلدارىنداعى كوزسىز مەرگەندى­گى كەڭەس وداعىن بىلاي قويعاندا الەم­دى تاڭعالدىرعان. ءبىر عانا مىسال كەلتى­رەيىك, كەڭىنەن دارىپتەلىپ جۇرگەن كەڭەس وداعى­نىڭ باتىرلارى, اتاقتى مەرگەندەر ف.سمولياچكوۆ – 125, ۆ.زايتسەۆ – 255 جاۋ­دىڭ كوزىن جويعان ەكەن. ال, داڭقتى مەر­گەن تولەۋعالي ابدىبەكوۆ ءبىر ءوزى – 395 جاۋ­دىڭ ياعني ءبىر باتالونعا جۋىق جاۋ­دىڭ كوزىن قۇرتقان. ماقتاپ جۇرگەن ەكى ورىس­تىڭ مەرگەنى بىرىگىپ, تولەۋعاليدىڭ مەجە­سىنە جەتە الماعان. سوندىقتان بۇل تەڭدەسسىز ەرلىك. سولاي بولا تۇرا تولەۋعالي ابدىبەكوۆ كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتا­عىن الا الماعان. ال بابامىزدىڭ قايتالان­­باس ەرلىگىن, مۇراعاتتاعى دەرەكتىك قۇجاتتار دا تولىق­تاي راستايدى. ەندى مۇراعات دەرەك­تەرىن سويلەتىپ كورەيىك:

«2007 جىلى قازان ايىندا رەسەي فەدە­راتسياسى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ورتالىق اسكەري مۇراعاتىنا سۇراۋ سالىنىپ, 2008 جىلدىڭ 18 ناۋرىزىندا ودان جاۋاپ كەلگەن. سوعان سايكەس, پودولسك اسكەري ارحيۆىندە ەكى مۇراعاتتىق انىق­تاما ساقتالىپتى. ول بويىنشا گۆارديا اعا سەرجانتى, مەرگەن ت.ابدىبەكوۆتىڭ سوعىس دەرەكتەرىندە ەرەن ەرلىكتەرى تولىق راستالادى», – دەيدى باقىتبەك سماعۇل.

ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, حاتتا ارحيۆ دەرەكتەرى قولمەن كوشىرىلىپ, مارا­پاتتاردىڭ قانداي ەرلىگى ءۇشىن العانى جونىندە ءتىزىمى بەرىلگەن. اتاپ ايتقاندا, ارحيۆتىك قۇجاتتار نەگىزىندە تولەۋعالي ابدىبەكوۆتىڭ «داڭقتى ءارى, تەڭدەسى جوق مەرگەن ەكەندىگى جانە جاۋدىڭ 395-ءنىڭ كوزىن جويعاندىعى, سونىمەن قاتار 32 مەر­گەندى تاربيەلەپ شى­عارعاندىعى» تايعا تاڭبا باسقانداي انىق جازىلعان. ەڭ باستىسى قۇجاتتاردىڭ بار­لىعى زاڭدى, ولارعا قول قويىلىپ, ءمور باسىلعان, ءبارى زاڭدى تۇردە راسىمدەلگەن.

«داڭقتى جەرلەسىمىزدىڭ سوعىستاعى اسقان ەرلىگىن دالەلدەيتىن بۇدان ارتىق قان­داي قۇجات كەرەك؟ جاۋىنگەرلىك ەرلىك­تەرى ءۇشىن ول قىزىل جۇلدىز, قىزىل تۋ وردەندەرىمەن, وتان سوعىسىنىڭ I-ءشى دارە­جەلى وردەنىمەن, لەنين وردەنىمەن مارا­پاتتالعان. وتان سوعىسىندا ءبىزدىڭ قاندا­سىمىزدان اسقان, باسقا بىردە-ءبىر مەرگەن جايىندا دەرەك ەش جەردە كەزدەسپەيدى. ال مەرگەن بابامىز نەلىكتەن كەڭەس وداعى باتىرى اتاعىن المادى دەگەنگە كەلسەك, كوماندوۆانيە ونى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا ومىرباياندىق ساۋالنامادا ءوزىنىڭ نەمەرە اعاسى كەمەلباي ناسىرحانوۆتىڭ رەپرەسسيالانعانىن جاسىرماي جازعانى ءۇشىن عانا ۇسىنباعان ەكەن», – دەپ تۇيىندەي­دى ءسوزىن دەپۋتات ب.سماعۇل.

وسى ورايدا, تولەۋعالي ابدىبەكوۆ­تەي باتىر تۇلعانىڭ ەرلىك ونەگەسى, تالاي جۇ­رەك­تەردى جاۋلاپ, تۇلەكتەردى باۋلىپ قانات­تاندىرا بەرەرى ءسوزسىز. كەزىندە, ن.نا­زار­باەۆتىڭ ارالاسۋىنىڭ ارقاسىندا باۋىر­­جان مومىش ۇلى, راحىمجان قوش­قار­باەۆ, قاسىم قايسەنوۆ, باقتىوراز بەي­سەك­­باەۆ, حيۋاز دوسپانوۆا سىندى ۇلى باتىر­لارىمىزدىڭ جانقيارلىق ەرلى­گى كەش تە بولسا ەلەنىپ, تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە ولار­دىڭ دا اتاعى اسقاقتادى», – دەي كەلە, دەپۋ­تات ەل ۇكىمەتىنىڭ الدىنا بىرقاتار ماسە­لە­لەردى تارتقان بولاتىن. ولار اتاپ ايتقان­دا, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى قارۋلى كۇشتەرىندەگى مەر­گەن­دەر دايارلايتىن قۇرىلىمداردىڭ بىرىنە ت.ابدىبەكوۆتىڭ اتىن بەرۋدى, ۇلى جە­ڭىستىڭ 70 جىلدىعى قارساڭىندا داڭقتى مەر­گەن تولەۋعالي ابدىبەكوۆتى «حالىق قاھار­مانى» اتاعىنا ۇسىنۋ كەرەكتىگىن كوتەرگەن.

ء«ماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ كوتەرگەن باستامالارى سول ۋاقىتتاعى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قولداۋىمەنجەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا وراي باتىرلارىمىزدىڭ تاريحى مەن اتى تۇگەندەلىپ, الا الما­عان لايىقتى باعالارىن بەرۋ ماسەلەسى بو­يىنشا اقپارات قۇرالدارىنا كەڭىنەن كوتەرىلىپ, يگى ءىس باستالعان ەدى. بىراق, ءبىز جەڭىستىڭ 70 جانە 75 جىلدىعىن كەڭى­نەن اتاپ تويلاعانىمىزبەن, اياۋلى باتىر اعامىزدىڭ ەسىمى تاعى دا ەسكەرۋسىز قالعان ەدى. ەندى وسى قولعا العان جۇمىستى لايىقتى قورىتىندىسىنا دەيىن جەتكىزسەك, ءارى 2016 جىلى تولەۋعالي اعامىزعا مەرەي­لى 100 جىل تولعان بولاتىن. بىراق تاعى دا ەسىل ەردىڭ مەرەيتويى ەسكەرۋسىز قال­دى. سوندىقتان دا ەل بولاشاعى – جاس ۇرپاق­تى, وتانسۇيگىشتىك جانە قاھارماندىق ونەگە­سىمەن تاربيە­لەسەك, يگى ءىستى اتقارعان بولار ەدىك.

ەندى بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى مۋزە­يىنىڭ ءبىرى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەم­لەكەتتىك ورتالىق مۋزەيى ەكسپوزيتسيا­سىنا قويىلعان تولەۋعالي ابدىبەكوۆتىڭ مەرگەندىك ۆينتوۆكاسىنا (كپ 4580) توقتالۋدى ءجون كورىپ وتىرمىن (سۋرەتتە). سەبەبى, مەن 2005-2013 جىلدارى مۋزەي­دىڭ قارۋ-جاراق جانە ات ابزەلدەرى قورىن­دا جوعارى دارەجەلى مامان قىزمەتىن­دە جۇ­مىس اتقارعان ەدىم. مەرگەندىك ­ۆينتوۆكا رەسەي­دىڭ تۋلا قارۋ-جاراق زاۋىتىندا 1891 جىلعى ۇلگى نەگىزىندە, 1939 جىلى جاسال­عان. وقپانى ءتورت ءيىر قىرلى, وقپان قورا­بىنان, بەكىتپەدەن, قۇنداقتان جانە ماگازيندى قوراپتان تۇرادى. وقپان ەكى مەتالل قۇرساۋمەن بەكىتىلگەن. كوزدەگىش تەتىگى سەكتورلى تيپ­كە جاتادى. قۇنداعى قايىڭ اعاشىنان جاسالعان. وپتيكالىق كوزدەگىش تەتىگى بار. جالپى ۇز. 115 سم, وقپان. ۇز. 80 سم, كاليبرى 7,9 مم. ءدۇمىنىڭ وڭ جا­عىنداعى مەتالل پلاستينكادا قىرناپ ويۋلان­عان جازۋ بار: «مەرگەندىك ۆينتوۆكاسى №تۆ 2916 وپتيكالىق كوزدەگىش تەتىگىمەن, ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقان ابدىبەكوۆ تىلەۋعاليدىڭ ۇستانعان قارۋى جانە وسى ۆينتوۆكادان 395 نەمىس-فاشيستىك باس­قىنشىلار قازا تاپقان. 1942 جىلى 14 ما­­مىردا تابىستالعان». ي.پانفيلوۆ اتىن­­داعى 8-ءشى گۆارديالىق ديۆيزيانىڭ مەر­گەنى ابدىبەكوۆ تىلەۋعاليدىڭ جەكە اتىس قارۋى. مۋزەيگە 1944 جىلى 27 – تامىزدا تاپسىرىلعان. قاراپ وتىرساڭىز­دار بۇل جەردە ۆينتوۆكانىڭ قۇنداعىنا (پريكلاد) مەرگەننىڭ ەسىمى تىلەۋعالي دەپ, ونىڭ جاۋدىڭ 395 سولداتىنىڭ كوزىن جوي­عانى جايىندا تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ جازىلعان.

1944 جىلى 8-ءشى گۆارديالىق ديۆي­زيا­نىڭ ءۇش جىلدىعى اتاپ وتىلگەندە, مەرگەن­نىڭ قارۋى راپورتپەن بىرگە قازاقستانعا جەتكىزىلگەن. بۇگىنگى كۇنى بۇل ۆينتوۆكا قر مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيىنىڭ قو­رىن­دا ساقتاۋلى. گۆارديا اعا سەرجان­تى تولەۋعالي ابدىبەكوۆ وتان سوعىسىنىڭ I دارەجەلى وردەنىمەن عانا ماراپاتتال­دى. ادى­لەتسىزدىكتى وسىدان كورەمىز. سەبەبى, تولەۋ­عالي وتان سوعىسىنا قاتىسقان مەر­گەن­دەردىڭ قاتارىندا 19-شى ورىندا تۇر.

راس, كسرو تاريحى – ءبىزدىڭ دە ۇمى­تىلماس تاريحىمىزدىڭ ءبىر پاراسى. سول اسكەر­دىڭ قاتارىندا باۋىرجان, راحىمجان, قاسىم تولەۋعالي اعالارىمىز, كەشەگى كۇنى ءفاني دۇنيەدەن وتكەن باقيلىققا وزعان حيۋاز سياقتى ۇشقىش اپالارىمىز ەرلىك كورسەتىپ, اتتارى اڭىزعا اينالدى. سول سەبەپتەن ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – وسى تۇلعالاردىڭ ەرلىكتەرىن كەڭىنەن ناسيحاتتاپ, ءوسىپ كەلە جاتقان جاس ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋ جانە ءدال 23-ءشى اقپان كۇنى قازاعا ۇشىراعان ابدىبە­كوۆ تولەۋعالي سياقتى جەرلەستەرىمىزدى قۇرمەت­پەن ەسكە الۋ. ءدال وسى كۇنى ورىس حالقى ۆ.گ.زايتسەۆتى قۇرمەتتەگەندەي استانا نەمەسە الماتى, شىمكەنت قالا­لا­رىندا ت.ابدى­بەكوۆتىڭ قۇرمەتىنە ساليۋت بەرىلسە, باتىر­دىڭ ارۋاعى ءبىر كوتەرىلىپ قالعان بولار ەدى.

سىرىم حاسەنوۆ,

ۇلتتىق مۋزەيدىڭ «قازاقستان تاريحى» ءبولىمىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى,

مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى