قالا كۇنى قارسانىندا استانا ارحيۆىنە باس سۇققان بولاتىنبىز. زاماناۋي تسيفرلىق تەحنولوگيامەن جابدىقتالعان مۇراعات ورداسى جىلدان جىلعا جاقسى جاڭالىقتارىمەن قۋانتىپ كەلەدى. مەكەمە قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, جاڭا قۇرىلعى NSM مۇراعاتتىق وپتيكالىق جەتەگى بۇرىنعى جابدىققا قاراعاندا الدەقايدا ءتيىمدى جۇمىس اتقارۋدا. اقپاراتتى ساقتاۋدا جانە جازۋ پروتسەسىندە ءوزىن تولىق دالەلدەگەن.
ماسەلەن, قۇجاتتاردى تاسپالاپ, كەز كەلگەن ۋاقىتتا ساقتاۋعا جانە پايدالانۋعا بولادى. ءتىپتى قاۋىپسىز CD ديسكىلەرگە كوشىرە الاسىز. سونداي-اق RFID تەحنولوگياسىن پايدالانۋ تيىمدىلىگى جوعارى. اسىرەسە اۆتوماتتى تۇردە وبەكتىنى انىقتاۋ بارىسىندا كومەگى زور. راديوسيگنالدار RFID تەگتەرىندە ساقتالعان دەرەكتەردى وقيدى ءارى جازادى. بۇل تەگتەر قاعازداعى ارىپتەردى تۇگەندەپ, ەسەپكە الادى. قازىر ارحيۆتە RFID تەحنولوگيالارىنا كوشۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. قالالىق ارحيۆ ديرەكتورى مەيرام بەكتەمباەۆ ول ءۇشىن ەلار كومپانياسىنىڭ ارنايى باعدارلامالىق جاساقتاماسى ورناتىلعانىن جەتكىزدى.
ء«بىز ەنگىزگەن اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيە ەلەكتروندى قور قۇرۋ ارقىلى قاعاز تۇپنۇسقالاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل پروتسەسس توزىعى جەتكەن قاعاز قۇجاتتاردى اينالىمنان شىعارۋعا مۇمكىندىك بەردى. ءبىزدىڭ رەستاۆراتسيالىق زەرتحانا بىرەگەي جانە قازاقستاندا بالاماسى جوق لابوراتوريا. بۇگىندە ونىڭ كومەگىمەن 8 مىڭنان استام پاراقتى, ياكي اسا قۇندى توزىعى جەتكەن مۇراعاتتىق قۇجاتتاردى قالپىنا كەلتىردىك. ءاربىر ماتەريالدى ءبىزدىڭ ماماندار مۇقيات «ەمدەۋدە». اتاپ ايتقاندا, قالپىنا كەلتىرۋدىڭ سوڭعى ءادىسى بويىنشا زيانكەستەرمەن كۇرەس ينەرتتى گازبەن جۇرگىزىلەدى. بۇرىن بۇل رەتتە فورمالين, تيمول جانە باسقا دا باكتەرياعا قارسى زاتتار قولدانىلعان. ارنايى ۇتىكتىڭ كومەگىمەن جابىق پوليەتيلەن جاستىقشاسى جاسالادى, وعان زيانكەستەرمەن كۇرەسۋگە ارنالعان قۇجاتتار ورنالاستىرىلادى. وڭدەلگەن قۇجاتتار توڭكەرىلىپ, تازالاۋ ماشيناسىندا (شاڭ جيناعىش) تازارتىلادى. بۇل قۇرال وتە ماڭىزدى, اسىرەسە ەسكىرگەن قۇجاتتار ءۇشىن. تولىعىمەن تازارتىلعان قۇجات قالپىنا كەلتىرۋگە جىبەرىلەدى», دەيدى م.بەكتەمباەۆ.
ءارحيۆتىڭ نەگىزگى مىندەتى – قورلاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ. ماسەلەن, ۇرلىققا قارسى «ەلەكتروندى قاقپالاردى» ورناتۋ ارقىلى قويمالارداعى قۇندى اقپاراتتاردى قورعاۋى شارت. RFID تەحنولوگياسىنا نەگىزدەلگەن جۇيەلەر قۇجاتتى بوگدە بىرەۋ رۇقساتسىز الىپ جاتقاندا سيگنال بەرىپ قانا قويمايدى, قاندايدا ءبىر ماڭىزدى ءماتىننىڭ ۇرلانىپ جاتقانىن حابارلايدى ەكەن. وسىلايشا, RFID تەحنولوگيالارى ارحيۆ فايلدارىنىڭ قوزعالىسىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بارلىق بەلگىلەنگەن قۇجاتتى كومپيۋتەر باسقارادى.
ءبىر اتتەگەن-ايى – زاماناۋي قۇرىلعىلارمەن جۇمىس ىستەيتىن مامانداردىڭ جەتكىلىكسىزدىگى. تاجىريبەدە كورسەتكەندەي, وزىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. ارحيۆ ماماندارى زاماناۋي قالپىنا كەلتىرۋ ادىستەرىن تولىق بىلۋگە ءتيىس.
«شىنىندا, بىزدەگى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – جاڭا قۇرىلعىنىڭ ءتىلىن بىلەتىن ماماننىڭ جەتىسپەۋشىلىگى. ەلىمىزدە بىردە-ءبىر جوعارى وقۋ ورنى رەستاۆراتسيا جۇمىسىن جۇرگىزەتىن مامان دايارلامايدى, سونىڭ سالدارىنان كادر تاپشىلىعى قول بايلاۋ بولىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءارحيۆى كىتاپحاناشىلارعا, ساقتاۋشىلارعا سونداي-اق كىتاپحانا, مۋزەي جانە ارحيۆ قورلارىنىڭ ساقتالۋىنا جاۋاپتى باسقا تۇلعالارعا ارنالعان رەستاۆراتسيالاۋ جۇمىستارى بويىنشا بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرسىن وتكىزەدى. ناتيجە جامان ەمەس», دەيدى م.بەكتەمباەۆ.
ارحيۆ قۇجاتتارىنان 1915 جىلدان باستاپ ەلوردانىڭ تاريحىن كورۋگە بولادى. قازىرگى ساتتە ءارحيۆتىڭ ساقتاۋىندا 725-تەن استام قور بار, ولاردا 390 020-دان استام ساقتاۋ بىرلىگى جيناقتالعان, تۇستەپ ايتساق: تاريحي قورلار (رەۆوليۋتسياعا دەيىنگى), باسقارۋشىلىق قۇجاتتاما, جەكە قۇرام بويىنشا قۇجاتتار, جەكە تەكتىك قۇجاتتار (جەكە قورلار), فوتوقۇجاتتار. ولاردىڭ ىشىندە ابىلاي سۇلتاننىڭ جانە سۇلتان قوڭىرقۇلجا قۇدايمەنديننىڭ يمپەراتور ەكاتەرينامەن حات الماسۋى, ابىلاي حاننىڭ پاتشا وكىمەتىنە انت قابىلداعانى تۋرالى حاتى, سەناتتىڭ جارلىقتارى وقىرماننىڭ ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرادى.
ارحيۆ مەكەمەسىندە ەلەكتروندى وقۋ زالى بار, وندا زەرتتەۋشىلەر تىزىمدەمەلەرمەن تانىسىپ, قاجەتتى فايلداردى تاڭداي الادى. سودان كەيىن شەتەلدىكتەرگە ارحيۆ قۇجاتتارىنىڭ ەلەكتروندى كوشىرمەلەرى بەرىلەدى. ماسەلەن, جۋىردا ءارحيۆتىڭ وقۋ زالىندا فرانتسۋز عالىمى, ورتالىق ەۋروپا تاريحى ورتالىعىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى مارك ەلي كەلگەن. ول تسەلينوگراد وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتى جانە قازاق كسر سوۆحوزدار مينيسترلىگى جيناقتارىنىڭ ساندىق كوشىرمەلەرىنە تاپسىرىس بەرىپتى. عالىم استانالىق ءارحيۆتىڭ جاڭا تەحنولوگياسىنا تامسانىپ كەتكەن.
بيىل قالالىق ارحيۆ «ارحيۆتەر مەن كىتاپحانالار» جوباسى اياسىندا شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى داڭعىلىنان قاشىقتان وقۋ زالىن اشقان. وندا ەلوردالىقتارعا ارحيۆ قۇجاتتارىمەن جۇمىس ىستەۋگە بار جاعداي جاسالعان. ارحيۆ جەلىسى كىتاپحانا جەلىسىمەن VPN تۋننەلى ارقىلى قوسىلعان. ەندى عىلىمي قىزمەتكەرلەر كىتاپحانانىڭ وقۋ زالىندا كىتاپتارمەن دە, مۇراعات قۇجاتتارىمەن دە جۇمىس ىستەي الادى. ارحيۆ سالاسىنا تسيفرلاندىرۋ ءداۋىرى كەلدى دەگەن وسى.
