ەلوردا • 05 شىلدە، 2022

قاتتالعان تاريح قازىناسى

53 رەت كورسەتىلدى

باتىس ەلدەرى اتا تاريحىن ۇمىتپاۋ ءۇشىن ارحيۆ قويمالارىندا قوردالانىپ جاتقان قۇجاتتاردى وڭدەپ، ءتىپتى سونىمەن اينالىساتىن عىلىمي ورتالىق تا اشقان ەكەن. شەجىرەلى دەرەكتەردىڭ ينستيتۋتىنا اينالعان سونداي مەكەمەلەر ۇلتتىڭ رۋحاني يگىلىگىنە اينالىپ وتىر. ارينە، بابالار اماناتىنا ءاتۇستى قاراۋعا بولمايدى. بۇل سالادا ءبىزدىڭ اۋىزتولتىرىپ ايتار اڭگىمەمىز از ەمەس. مەملەكەت قۇندى قۇجاتتاردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن شاما-شارقىنشا قام-قارەكەت جاساۋدا. مۇنىڭ ۇشار باسىندا نۇر-سۇلتان قالاسى مەملەكەتتىك ءارحيۆى تۇر.

قالا كۇنى قارسانىندا استانا ارحيۆىنە باس سۇققان بولاتىنبىز. زاماناۋي تسيفر­لىق تەحنولوگيامەن جابدىقتالعان مۇراعات ورداسى جىلدان جىلعا جاقسى جاڭا­لىق­تارىمەن قۋانتىپ كەلەدى. مەكە­مە قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا، جاڭا قۇرىلعى NSM مۇراعاتتىق وپتيكا­لىق جەتەگى بۇرىنعى جابدىققا قاراعان­دا الدەقايدا ءتيىمدى جۇمىس اتقارۋدا. اقپا­راتتى ساقتاۋدا جانە جازۋ پروتسەسىندە ءوزىن تولىق دالەلدەگەن.

ماسەلەن، قۇجاتتاردى تاسپالاپ، كەز كەل­گەن ۋاقىتتا ساقتاۋعا جانە پايدا­لانۋعا بولادى. ءتىپتى قاۋىپسىز CD ديسكى­لەرگە كوشىرە الاسىز. سونداي-اق RFID تەحنو­­لوگياسىن پايدالانۋ تيىمدىلىگى جو­عارى. اسىرەسە اۆتوماتتى تۇردە وبەك­تىنى انىقتاۋ بارىسىندا كومەگى زور. راديوسيگنالدار RFID تەگتەرىندە ساقتال­عان دەرەكتەردى وقيدى ءارى جازادى. بۇل تەگتەر قاعازداعى ارىپتەردى تۇگەندەپ، ەسەپكە الادى. قازىر ارحيۆتە RFID تەحنولوگيا­لارىنا كوشۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇر­گىزىلۋدە. قالالىق ارحيۆ ديرەكتورى مەيرام بەكتەمباەۆ ول ءۇشىن ەلار كوم­­پانياسىنىڭ ارنايى باعدارلامالىق جاساقتاماسى ورناتىلعانىن جەتكىزدى.

ء«بىز ەنگىزگەن اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيە ەلەكتروندى قور قۇرۋ ارقىلى قاعاز تۇپنۇسقالاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل پروتسەسس توزىعى جەتكەن قاعاز قۇجاتتاردى اينالىمنان شىعارۋعا مۇمكىندىك بەردى. ءبىزدىڭ رەستاۆراتسيالىق زەرتحانا بىرەگەي جانە قازاقستاندا بالاماسى جوق لابوراتوريا. بۇگىندە ونىڭ كومەگىمەن 8 مىڭنان استام پاراقتى، ياكي اسا قۇندى توزىعى جەتكەن مۇراعاتتىق قۇجاتتاردى قالپىنا كەلتىردىك. ءاربىر ماتەريالدى ءبىزدىڭ مامان­دار مۇقيات «ەمدەۋدە». اتاپ ايتقان­دا، قالپىنا كەلتىرۋدىڭ سوڭعى ءادىسى بو­يىن­شا زيانكەستەرمەن كۇرەس ينەرت­تى گازبەن جۇرگىزىلەدى. بۇرىن بۇل رەتتە فور­مالين، تيمول جانە باسقا دا باك­تە­ريا­عا قارسى زاتتار قولدانىلعان. ارنايى ۇتىكتىڭ كومەگىمەن جابىق پوليەتيلەن جاستىقشاسى جاسالادى، وعان زيانكەس­تەرمەن كۇرەسۋگە ارنالعان قۇجاتتار ورنا­لاس­تىرىلادى. وڭدەلگەن قۇجاتتار توڭكەرى­لىپ، تازالاۋ ماشيناسىندا (شاڭ جيناعىش) تازارتىلادى. بۇل قۇرال وتە ماڭىزدى، اسىرەسە ەسكىرگەن قۇجاتتار ءۇشىن. تولىعىمەن تازارتىلعان قۇجات قالپىنا كەلتىرۋگە جىبەرىلەدى»، دەيدى م.بەكتەمباەۆ.

ءارحيۆتىڭ نەگىزگى مىندەتى – قورلاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ. ماسەلەن، ۇر­لىققا قارسى «ەلەكتروندى قاقپالاردى» ورناتۋ ارقىلى قويمالارداعى قۇندى اقپاراتتاردى قورعاۋى شارت. RFID تەحنولوگياسىنا نەگىزدەلگەن جۇيەلەر قۇجاتتى بوگدە بىرەۋ رۇقساتسىز الىپ جاتقاندا سيگنال بەرىپ قانا قويمايدى، قاندايدا ءبىر ماڭىزدى ءماتىننىڭ ۇرلانىپ جاتقانىن حابار­­لايدى ەكەن. وسىلايشا، RFID تەحنو­لو­­گيالارى ارحيۆ فايلدارىنىڭ قوزعا­لى­سىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بارلىق بەلگىلەنگەن قۇجاتتى كومپيۋتەر باسقارادى.

ءبىر اتتەگەن-ايى – زاماناۋي قۇرىل­عىلارمەن جۇمىس ىستەيتىن مامانداردىڭ جەتكىلىكسىزدىگى. تاجىريبەدە كورسەتكەندەي، وزىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. ارحيۆ ماماندارى زاماناۋي قال­پى­نا كەلتىرۋ ادىستەرىن تولىق بىلۋگە ءتيىس.

«شىنىندا، بىزدەگى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – جاڭا قۇرىلعىنىڭ ءتىلىن بىلەتىن ماماننىڭ جەتىسپەۋشىلىگى. ەلىمىزدە بىردە-ءبىر جوعارى وقۋ ورنى رەستاۆراتسيا جۇمىسىن جۇرگىزەتىن مامان دايارلامايدى، سونىڭ سالدارىنان كادر تاپشىلىعى قول بايلاۋ بولىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءارحيۆى كىتاپحاناشىلارعا، ساقتاۋشىلارعا سونداي-اق كىتاپحانا، مۋزەي جانە ارحيۆ قورلارىنىڭ ساقتالۋىنا جاۋاپتى باسقا تۇلعالارعا ارنالعان رەستاۆراتسيالاۋ جۇمىستارى بويىنشا بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرسىن وتكىزەدى. ناتيجە جامان ەمەس»، دەيدى م.بەكتەمباەۆ.

ارحيۆ قۇجاتتارىنان 1915 جىلدان باستاپ ەلوردانىڭ تاريحىن كورۋگە بولادى. قازىرگى ساتتە ءارحيۆتىڭ ساقتاۋىندا 725-تەن استام قور بار، ولاردا 390 020-دان استام ساقتاۋ بىرلىگى جيناقتالعان، تۇستەپ ايتساق: تاريحي قورلار (رەۆوليۋتسياعا دەيىنگى)، باسقارۋشىلىق قۇجاتتاما، جەكە قۇرام بويىنشا قۇجاتتار، جەكە تەكتىك قۇجاتتار (جەكە قورلار)، فوتوقۇجاتتار. ولاردىڭ ىشىندە ابىلاي سۇلتاننىڭ جانە سۇلتان قوڭىرقۇلجا قۇدايمەندين­نىڭ يمپەراتور ەكاتەرينامەن حات الماسۋى، ابىلاي حاننىڭ پاتشا وكىمەتىنە انت قابىلداعانى تۋرالى حاتى، سەناتتىڭ جار­لىقتارى وقىرماننىڭ ەرەكشە قىزى­عۋ­شىلىعىن تۋدىرادى.

ارحيۆ مەكەمەسىندە ەلەكتروندى وقۋ زالى بار، وندا زەرتتەۋشىلەر تىزىم­دەمە­لەرمەن تانىسىپ، قاجەتتى فايلداردى تاڭداي الادى. سودان كەيىن شەتەلدىكتەرگە ارحيۆ قۇجاتتارىنىڭ ەلەكتروندى كوشىر­مەلەرى بەرىلەدى. ماسەلەن، جۋىردا ءارحيۆ­­تىڭ وقۋ زالىندا فرانتسۋز عالىمى، ورتا­لىق ەۋروپا تاريحى ورتالىعىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى مارك ەلي كەلگەن. ول تسەلينوگراد وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتى جانە قازاق كسر سوۆحوزدار مينيسترلىگى جي­ناق­تارىنىڭ ساندىق كوشىرمەلەرىنە تاپ­سى­رىس بەرىپتى. عالىم استانالىق ءارحيۆتىڭ جاڭا تەحنولوگياسىنا تامسانىپ كەتكەن.

بيىل قالالىق ارحيۆ «ارحيۆتەر مەن كىتاپحانالار» جوباسى اياسىندا شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى داڭعىلىنان قاشىقتان وقۋ زالىن اشقان. وندا ەلوردالىقتارعا ار­حيۆ قۇجاتتارىمەن جۇمىس ىستەۋگە بار جاع­داي جاسالعان. ارحيۆ جەلىسى كىتاپحانا جەلى­سىمەن VPN تۋننەلى ارقىلى قوسىلعان. ەندى عى­لىمي قىزمەتكەرلەر كىتاپحانانىڭ وقۋ زالىندا كىتاپتارمەن دە، مۇراعات قۇجات­تارى­مەن دە جۇمىس ىستەي الادى. ارحيۆ سالاسىنا تسيفرلاندىرۋ ءداۋىرى كەلدى دەگەن وسى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەكىنشى اينالىمعا شىقتى

تەننيس • بۇگىن، 08:39

يسلاميادانى ءساتتى باستادى

سپورت • بۇگىن، 08:37

الۋان اۋرۋدى انىقتايتىن اپپارات

مەديتسينا • بۇگىن، 08:30

ۇلى شايىر ۇلىقتالعان كۇن

اباي • بۇگىن، 08:20

«جاس ورەن» بايقاۋى شاقىرادى

وقيعا • بۇگىن، 08:15

اباي مۇراسى اسقاقتادى

اباي • بۇگىن، 00:04

ۇلتتىق مەرەكە

اباي • بۇگىن، 00:02

ەت ماسەلەسىنە ەپ كەرەك

ەكونوميكا • بۇگىن، 00:01

ۇلت ۇستازى جانە باتپاقتى مەكتەبى

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • كەشە

جاۋىنگەر جىر

تانىم • كەشە

تالانت پەن تاعدىر

ونەر • كەشە

شيپالى سۋلار شەجىرەسى

ايماقتار • كەشە

تاڭبالى تانىمى

تانىم • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار