ونەر • 04 شىلدە، 2022

«قىزدار، قىزدار... » ءانى قالاي ومىرگە كەلدى؟

50 رەت كورسەتىلدى

ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باس كەزىندە «قىزدار، قىزدار…» ءانى جارق ەتە قالعاندا سازى مەن ءسوزى ۇيلەسە كەتكەن عاجاپ شىعارمانى ونەرسۇيەر قاۋىم جىلى قابىلداعانى ءالى ەستە. بۇل ءاننىڭ شىققانى كەشە عانا سياقتى ەدى. قازىر قاراپ وتىرساق، ليريكالىق تۋىندى دا رەتروعا اينالىپ ۇلگەرىپتى…

البەتتە، مۋزىكا الەمىندە انشىلەر­دىڭ داۋسى ءتۇر-تۇرگە، ءار الۋان ساناتتارعا ءبولىنىپ جاتادى. ماسەلەن، ليريكا-كولو­راتۋرالىق سوپرانو تۋرالى ءسوز بولا قالسا، بارشانىڭ ويىنا كۇلاش بايسەيىتوۆا ورالاتىنى ءسوزسىز. ايگىلى انشىدەن بولەك، تالاي وپەرالارداعى باستى پارتيالاردى ورىن­داعان ەل ماقتانىشى نۇرجامال ۇسەنباەۆانىڭ دا داۋسى – ليريكا-كو­لو­راتۋرالىق سوپرانو. نازىك ءۇن ءانشى بو­يىن­­داعى نازبەن ۇيلەسكەندە جاراسىم تابا كەتپەي مە؟ جوعارىدا اتالعان داۋىس يەلە­رى­نىڭ ساحنادا ءوز-ءوزىن ۇستاۋىنان، ءاندى جۇرەك­پەن سەزىنىپ ورىنداۋىنان سونى بايقاي تۇسەتىندەيمىز.

«قىزدار، قىزدار…» ءانىنىڭ اۆتورى ءارى ورىنداۋشىسى، ءانشى-كومپوزيتور گۇلنۇر ومىرباەۆا اتى اتالعان تالانت يەلەرىنىڭ زاڭدى جالعاسى ما دەرسىڭ...

«ارۋلاردىڭ ماحابباتى، ىزگى ارى،

شەشىلمەگەن جۇمباقتاي عوي بىزگە ءالى.

قىز جىبەكتەي جانى سۇلۋ، تىم نازىك،

شىركىن، قانداي قازاعىمنىڭ قىزدارى.

قىزدار، قىزدار، سۇلۋ قىزدار،

نەتكەن عاجاپ سۇلۋسىڭدار.

دارقان كوڭىل، ءدارۋ قىزدار،

قىزدار، قىزدار، سۇلۋ قىزدار»،

دەپ گۇلنۇر ومىرباەۆا سىزىلتىپ، شىر­قاعاندا تىڭداۋشى دا ءاننىڭ تۇڭعيىعىنا باتىپ كەتەرى ءسوزسىز. ءاننىڭ ءسوزىن جازعان سايلاۋباي تويلىباەۆتىڭ دا قازاق قىزدا­رىنىڭ تابيعاتىن اشۋعا زور تالپىنىس جاساعانى تالاس تۋدىرمايدى.

تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانىنداعى كوك­دو­نەن اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن گۇل­نۇر ومىرباەۆا – «جاڭا عاسىرعا جاڭا ءان»، «ازيا داۋىسى» فەستيۆالى اياسىندا ۇيىم­­داستىرىلعان «قازاق ءانى» بايقاۋى­نىڭ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى تاعايىنداعان «التىن دومبىرا» جۇلدە­سىنىڭ، باۋىرجان مو­مىش­ ۇلىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي وتكىزىل­گەن «ەلىم مەنىڭ» سەكىلدى كوپتەگەن رەسپۋب­ليكالىق، حالىقارالىق ءان الامان­دارىنىڭ لاۋرەاتى، جەڭىمپازى.

گۇلنۇر كوپتەگەن عاجاپ اندەر جازدى، ءالى دە جازىپ كەلەدى. اسىرەسە بوكستان سيدنەي وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى، جيىرما جاسىندا باقيلىق بولعان ۇلت ماقتانىشى بەكزات ساتتارحانوۆتىڭ رۋحىنا، ەرلىگىنە ارناپ جازعان «بەكزات» ءانى جوعارىدا ايتقانىمىزداي «التىن دومبىرا» جۇلدەسىن يەلەندى. ءار ءانىنىڭ مەلودياسى جۇرەكتەردى شىمىرلاتاتىن گۇلنۇر ومىرباەۆانىڭ تۇتاستاي شىعارماشىلى­عى قانداي قۇرمەتكە دە لايىق. ايتكەن­مەن، ەل ءسۇيىپ تىڭداعان «قىزدار، قىزدار…» ءانى قالاي دۇنيەگە كەلدى؟ سول تۋرالى وي ساباقتاساق...

«جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ونەر جانە پەدا­گوگيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن سوڭ اسپي­­رانتۋراعا قابىلدانعان بولاتىنمىن. سول كەزدە ۋنيۆەرسيتەتتە «توميريس» انسام­بلىندە ەڭبەك ەتەتىنمىن. بىردە ۇستا­زىم گالينا قارامولداەۆا «قازاق قىزدارى­نىڭ تابيعاتىن تانىتاتىن، بولمىسىن ايشىق­تايتىن ادەمى ءان جازشى. ول سەنىڭ قولىڭ­نان كەلەدى» دەدى. وسى ءبىر عانا ءسوز مەنى قاناتتاندىرىپ جىبەردى. ۇستازىمنىڭ بۇل ۇسىنىسى ماعان وي سالدى. ون ويلانىپ، مىڭ تولعاندىم. ءان جازۋ دەگەن وڭاي شارۋا ەمەس. تانىمىڭ از، تالعامىڭ تومەن بولسا، جەڭىل دۇنيە جازا سالۋعا بولادى. بىراق ارزانقول دۇنيە كىمگە كەرەك؟ سوندىقتان ابدەن ىزدەندىم. ءتىپتى قازاق قىزدارىنىڭ كەلبەتى، مىنەز-قۇلقى، سۇلۋلىعى تۋرالى ويلاپ ءجۇرىپ، وبرازعا ەنگەندەي كۇي كەشتىم. بۇل ءان وسىلايشا دۇنيەگە كەلىپ، حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى»، دەيدى كومپوزيتور.

ويدى ويدىڭ ۇستەيتىنى راس. ەگەر سول ۋاقىتتا ۇستازى ۇسىنىس ايتپاعاندا گۇل­نۇر­­دىڭ بۇل ءاندى جازباۋى دا مۇمكىن ەدى عوي. قىس­قاسى، تانىمال ءاننىڭ دۇنيەگە كەلۋ تاريحى وسىنداي.

 

جامبىل وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلوردا «جاسىل» ايماققا ءوتتى

كوروناۆيرۋس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار