قازاقستان • 09 ماۋسىم, 2022

جانىنان بەزگەن جاۋىنگەر: اسكەردەگى سۋيتسيدتەردىڭ ساياسىندا نە تۇر؟

1350 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

وتان الدىنداعى بورىشىن وتەپ جاتقان ساربازداردىڭ وزىنە قول جۇمساۋى, جوعالىپ كەتۋى كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە تىم جيىلەپ كەتتى. سەبەبى نەدە, سىرى قانداي؟ ناقتى جاۋاپ جوق. قۇزىرلى ورگاندار جاعدايعا دەن قويىپ كىرىسە مە, جوق پا, ايتەۋىر رەسمي جاۋاپ بەرۋمەن شەكتەلىپ ءجۇر. 

دەسە دە, وسىدان بىرنەشە كۇن بۇرىن ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ورىن العان قايعىلى وقيعادان سوڭ سەڭ قوزعالا ما دەگەن ءۇمىت تە جوق ەمەس.

ويتكەنى, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اسكەردەگى ءولىم سەبەپتەرىن تەرگەۋ جونىندەگى ارنايى كوميسسيا قۇرۋدى جانە بولاشاقتا مۇنداي جاعدايدىڭ الدىن الۋدى تاپسىردى. 

ال, قورعانىس مينيسترلىگى وكىلدەرى «اسكەردەگى ولىمگە جول بەرمەۋ» بويىنشا باعدارلاما ازىرلەۋگە كىرىستى. 

قورعانىس ءمينيسترى رۋسلان جاقسىلىقوۆ سوڭعى كەزدەرى جيىلەپ كەتكەن ساربازداردىڭ ولىمىنە سەبەپ اسكەري سالا عانا ەمەس, جەكە باسىنداعى قيىندىقتار دا بولۋى مۇمكىندىگىن ايتتى. وسىنداي جاۋاپپەن جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارعىسى كەلە مە, الدە شىندىعى سول ما, ايتەۋىر بۇل سالانى تۇبەگەيلى زەرتتەۋ كەرەكتىگىنە توقتالىپ ءوتتى. ماڭعىستاۋداعى قايعىلى وقيعا العاش رەت ورىن العان جاعداي ەمەس. دەمەك, وسىعان دەيىن اسكەري سالاعا سالعىرت قاراعانى ما؟

مينيستر قانداي مالىمدەمە جاساسا دا, كوپشىلىكتىڭ سۇراعى بىرەۋ: نەگە اسكەرگە كەتكەن جاس ساربازداردىڭ  وتباسىنا ورالماي, و دۇنيەگە اتتانۋى جيىلەپ كەتتى؟

وتكەنگە كوز جىبەرىپ قاراساق 2020 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ءىىم اكادەمياسىندا كۋرسانت سالامات وتەگەنوۆ ءوز-وزىنە قول جۇمساعان. «ەگەر قازىر ماعان اقشا اۋدارماساڭدار, وندا مەن قولسىز قالۋىم مۇمكىن. نەمەسە اياعىمنان ايىرىلامىن», دەپ جاقىندارىنا سوڭعى حاتىن جازىپتى. جىگىتتىڭ جاقىندارى اكادەميادا الىمجەتتىك جاسالاتىنىنا, پەرزەنتىنىڭ ولىمىنە قاتىستى كۇماندى جايتتار بارىن ايتىپ شىرىلداعان. تىڭدار قۇلاق بولدى ما؟

2021 جىلدىڭ 21 مامىرىندا جامبىل وبلىسى قورداي اۋدانىنداعى اسكەري بولىمدە مەرزىمدى اسكەري بورىشىن اتقارىپ جۇرگەن جاس جىگىت كازارمانىڭ ءتورتىنشى قاباتىنان سەكىرىپ, مەرت بولعان. وقيعانىڭ نە سەبەپتى بۇلاي وربىگەنىن تۇسىندىرەتىن جان بولمادى.  قىرشىننان قيىلعان جاستىڭ نە ءۇشىن ومىرگە وكپەلەگەنى بەلگىسىز. قۇزىرلى ورگاندار جالعىز رەسمي مالىمدەمەمەن شەكتەلىپ ەدى.

2021 جىلعى ماۋسىم. ورالدا سارباز وزىنە وق اتقان. اسكەرگە اقتوبە وبلىسىنان شاقىرىلعان ول وسىلايشا ومىرمەن قوش ايتىسقان. سارباز سول ءتۇنى كۇزەتۋ مەكەمەسىندە قاراۋىلدا تۇرىپتى. وعان تەز ارادا جەدەل جاردەم شاقىرىپ, وبلىستىق كوپبەيىندى اۋرۋحاناعا جەتكىزگەنمەن, اۋىر جاعدايدا بولعان اسكەري قىزمەتشى كوپ ۇزاماي كوز جۇمعان. ءىستىڭ سوڭى نە بولعانى تاعى بەلگىسىز.

ءدال وسىنداي جاعداي 2021 جىلدىڭ 29 مامىردا قاتارداعى جاۋىنگەر ايدوسوۆ ءىلياس مۇرات ۇلىنىڭ باسىندا بولعان. وزىنە بەكىتىلگەن قارۋمەن ءوز-ءوزىن ولتىرگەن. اسكەرگە ءوز ەركىمەن كەلگەن بورىشىن وتەۋشىنىڭ قاس-قاعىم ساتتە جانىن قيىپ كەتە سالعانىندا ءبىر شيكىلىك جوق پا؟

2021 جىلدىڭ 22 قازانىندا قارالى جاعداي قاراعاندى وبلىسىندا قايتالاندى. تەمىرتاۋ قالاسىنداعى N5516 اسكەري بولىمدە «وزىنە-ءوزى وق اتىپ» كوز جۇمدى دەلىنگەن اسكەري قىزمەتشى سەرجان وڭعاروۆتىڭ دەنەسى تۋعان جەرى تۇركىستان وبلىسى, ماقتاارال اۋدانى ماقتاجان اۋىلىنا جەتكىزىلدى. مارقۇمنىڭ تۋىستارى وق جاۋىنگەردىڭ تاماعىنىڭ استىنان اتىلعانىن ايتادى. 

ساربازدار قاسىرەتى وتكەن جىلمەن تىيىلعان جوق. وسى, 2022 جىلعى 4 ناۋرىزدا جامبىل وبلىسىندا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى شەكارا قىزمەتىنىڭ «انداس باتىر» بولىمىندە اسكەري بورىشىن وتەپ جاتقان سارباز جوعالىپ كەتكەن. اياق استىنان ءىز-ءتۇزسىز كەتكەن ۇلىقبەك بەردىشەۆ بىرنەشە كۇننەن سوڭ ءولى تابىلدى. ساربازدى نە ءۇشىن تاۋ اسىپ كەتكەنىن, اسكەري بورىشىن وتەپ جۇرگەن ورنىنان نەگە ءىزىم-عايىم جوعالعانى دا جۇمباق كۇيىندە قالدى.

2022 جىلدىڭ 22 ساۋىرىندە جامبىل وبلىسىندا بورىشىن وتەپ جۇرگەن گۆاردەيسك اسكەري قالاشىعىنداعى گوسپيتالدە قاتارداعى جاۋىنگەر قالباي الىبەك سالامات ۇلى قايتىس بولدى. تاڭەرتەڭ ساپتا تۇرعان جاۋىنگەر كەنەتتەن ەسىنەن تانىپ قالعان. اسكەري قىزمەتشىگە قاجەتتى مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلگەنمەن, ول ەسىن جيماعان كۇيى قايتىس بولدى. جاس جىگىت بيىل كوكتەمدە ماڭعىستاۋ وبلىسىنان مەرزىمدى اسكەري قىزمەتكە شاقىرىلىپتى. اسكەري-مەديتسينالىق تەكسەرىستەن تۇگەل ءوتىپ بارىپ اسكەرگە اتتانعان ساربازدىڭ مەنينگيتپەن اۋرۋىنا نە سەبەپ بولدى ەكەن؟

2022 جىلدىڭ 24 ساۋىرىندە ساپ-ساۋ اسكەرگە كەتكەن قىزىلوردالىق جىگىت شىمكەنتتەگى 35 748 اسكەري بولىمىنە بورىشىن وتەۋگە كەلىپ, ءتورت كۇننەن سوڭ پسيحيكالىق ورتالىققا جاتقىزىلعان. اناسى بالاعا الىمجەتتىك جاسالدى دەپ سانايدى. ال ءبولىم باسشىلارى ونى «اسكەري بورىشىن وتەۋدەن جالتارىپ, سۋيتسيد جاساماق بولدى» دەپ, ايىپتى ەتىپ وتىر. اينالاسى 4 كۇندە پسيحيكاسىنا زاقىم كەلەردەي نە كۇن تۋدى؟

ال كۇنى كەشە عانا ماڭعىستاۋ وبلىسىنا اسكەرگە كەتىپ, 4 ماۋسىمدا اسكەري بولىمدە ءولى تابىلعان مەرزىمدى قىزمەتتەگى سارباز ەدىل تەشەباەۆتىڭ قايعىلى قادامى ەلدى تاعى الاڭداتتى. رەسمي نۇسقادا, سارباز وزىنە قول سالعان. الايدا تۋىستارى بۇعان سەنبەي وتىر. ءمايىتتى كورگەن ولار دەنەسىندە جاراقاتتار بار ەكەنىن ايتادى. ەدىل ءولىمى الدىندا بىرنەشە رەت تۋىستارىنان اقشا سۇراپ, پروبلەماعا ۇرىنعانىن دا ايتقان ەكەن.

اسكەر - ەلدىڭ تىنىشتىعىن كۇزەتۋشى. وتان الدىنداعى بورىشىن وتەۋشى. ەندەشە ەلى ءۇشىن ءار ساربازدىڭ اماندىعى قىمبات. ءبىر ساربازدىڭ قازاسى - تۇگەل ەلدىڭ ازاسى. تولاسسىز بولىپ جاتقان جۇمباق ولىمدەردىڭ اق-قاراسى انىقتالىپ, ءتيىستى ادامدار جاۋاپ بەرمەيىنشە بۇل ماسەلەگە نۇكتە قويۋ مۇمكىن ەمەس سەكىلدى...

سوڭعى جاڭالىقتار