جەمقورلىق – جاۋىمىز, ونىمەن بىرىگىپ كۇرەسۋ قاجەت

وسكەمەندە “سىبايلاس جەمقورلىققا قار­سى دۇنيەتانىمدى قالىپتاستىرۋ – “نۇر وتان” حدپ جۇمىسىنىڭ باستى باعىتى” دە­گەن تاقىرىپتا حالىقارالىق كونفەرەنتسيا بولىپ ءوتتى. ونىڭ جۇمىسىنا  پارلامەنت سە­ناتىنىڭ دەپۋتاتى, “نۇر وتان” حدپ جا­نىن­داعى Cىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كە­ڭەستىڭ توراعاسى ورالباي ابدىكارىموۆ, سەنات, وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى, قا­لا, اۋدان اكىمدەرى مەن ورىنباسارلارى, قۇ­قىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارى, ەلى­مىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەك­تور­لا­رى, اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى قا­تىس­تى. كونفەرەنتسيانى وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ اشىپ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى وڭىردە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالا كەتتى.  “بۇگىنگى كۇنى وبلىستىڭ ات­قا­رۋشى بيلىگى قۇقىق قورعاۋ ور­گان­دا­رىمەن, “نۇر وتان” حدپ ءبولىم­شەلەرىمەن بىرگە, جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جولىندا بىرقاتار شارالار اتقارۋدا. نەگىزگى باعىتتار – ا­ق­پا­رات­تىق-ناسيحاتتىق جۇمىس, قۇقىقتىق سا­نانى قالىپتاستىرۋ, ءىس-قىزمەتتىڭ ءمول­دىرل­ى­گىن قامتاماسىز ەتۋ جانە حالىقپەن جۇ­مىستى كەڭەيۋ, كادرلىق ساياساتتى جەتىلدىرۋ, اكىم­شىلىك كەدەرگىلەردى ازايتۋ, سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى جاپپاي قوزعالىسقا ازا­ماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىن جۇمىلدىرۋ ءوز ناتيجەسىن بەرۋدە. قازىر وبلىستا قۇ­قىقتىق ءبىلىم بەرەتىن 752 مەكتەپ جۇمىس ىستەپ تۇر. ولاردىڭ 176-سى بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدىكتەردە, 576-سى مەملەكەتتىك ورگانداردا قىزمەت ەتىپ, ولاردا 26 مىڭ ادام قۇقىقتىق ءبىلىم الادى. ال قۇقىقتىق ءبىلىمدى جەتىلدىرۋ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى تاپتىر­ماي­تىن كۇش”, – دەدى ءوڭىر باسشىسى ءوز سوزىندە. كەندى التايدا جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى 20 قوعامدىق كەڭەس بار. ولاردىڭ قۇرامىندا پارتيا مۇشەلەرى, ءماسليحات دەپۋتاتتارى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, ساياسي پارتيالاردىڭ, باق-تاردىڭ باس­شى­لارى بار. وبلىس اكىمى سىبايلاس جەم­قور­لىققا قارسى اتقارىلىپ جاتقان ىستەر ءجو­نىندە مىناداي ءبىر ورىندى پىكىر ايتتى. ءما­سەلەن, ءوڭىر باسشىسىنىڭ ءوزى قاسىنا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارىن ەرتىپ الىپ اۋدانداردا جۇرتشىلىقپەن كەزدەسۋلەر وتكىزگەن كەزىندە سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ شارالارى جايلى ايتىپ, پايدالى كەڭەستەر بەرەدى ەكەن. وزدەرىن  تولعاندىرعان ماسەلەلەرگە تۇرعىندار كەلەلى كەڭەس الىپ قانا قويماي, بۇل باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان شارالارمەن كەڭىنەن تانىساتىن كورىنەدى. مىسالى, جاقىندا جارما اۋدانىنىڭ بىرنەشە ەلدى مەكەندەرىندە وسىنداي ماز­مۇن­دى كەزدەسۋلەر وتكەن. ەندى بۇل ۇدەرىس ۇلان اۋدانىندا جالعاسپاق. ەكونوميكالىق جانە سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ور­ىنباسارى سامات اشىمباەۆ, ۇلتتىق قاۋىپ­سىزدىك كوميتەتى تەرگەۋ دەپارتامەنتى باس­تى­عىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان جول­داسوۆ جەمقورلىقپەن كۇرەستىڭ ماڭىزدى ەكە­نىنە توقتالىپ, وزدەرى اتقارىپ جاتقان ىستەرى جايلى كەڭىنەن ماعلۇمات بەردى. ب.ءاشىم­باەۆ­ت­ىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى 1486 سى­بايلاس جەمقورلىق وقيعاسى ورىن السا, بيىلعى جىل­­­دىڭ ءبىرىنشى توقساندا 468 وقيعا تىركەلگەن. قازاقستان گۋمانيتارلىق-ساياسي كون­يۋنك­تۋراسى ورتالىعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى, بەلگىلى ساياساتتانۋشى, “ايتپارك” پىكىرتالاس كلۋبىنىڭ جەتەكشىسى ن.ەرىمبەتوۆتىڭ اڭگىمەسىن جۇرتشىلىق ىنتا قويا تىڭدادى. ول قازاقى مەنتاليتەتتىڭ كوپ رەتتە قىل­مىس­قا يتەرمەلەيتىنىن تىلگە تيەك ەتىپ, ادام­دار­دىڭ بايقاۋسىزدا پارا الىپ قويۋى جونىنەن  قىزىقتى دەرەكتەر كەلتىردى. د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شقمتۋ رەكتورى ع.ءمۇتانوۆ, “جاس وتان” جق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ا.گو­روبەتس, وبلىس پروكۋرورى ق.تولەگەنوۆ, تاعى باسقالاردىڭ بايانداماسىن دا كوپشىلىك ىنتا قويا تىڭدادى. ورالباي ابدىكارىموۆتىڭ بايانداماسى مازمۇندى بولدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆتىڭ ءوزى ۇنەمى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى اياۋسىز كۇرەس جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن ايتىپ وتىرادى. جەمقورلىق – ءبىزدىڭ نەگىزگى جاۋىمىز, ونى ءبارىمىز بىرىگىپ كۇرەسكەندە عانا جەڭە الامىز دەگەن ءسوزدى ۇمىتپاۋ كەرەك. “نۇر وتان” حدپ-نىڭ بەلسەندىلەرى بۇل با­عىتتا ۇلكەن ىستەر اتقارىپ جاتىر. وسى جولى وبلىستا بولعاندا تۇرعىنداردى قابىلدادىق, ارىز-مۇڭدارىن جازىپ الدىق, ونىڭ ورىندالۋىن قاداعالايمىز. سارسەنبى كۇنى سەمەي قالاسىندا دا ۇلكەن جيىن وتكىزۋ ويدا بار. كەندى التايدا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جات­قانىنا كوز جەتكىزدىك. وسى وڭ باعىتتان ايرىلىپ قالماڭىزدار,  دەدى و.ابدىكارىموۆ. بۇدان كەيىن ءوڭىر باسشىسى ب.ساپارباەۆ قو­رىتىندى ءسوز الىپ, جيىندى تۇيىندەدى. وڭداسىن ەلۋباي, وسكەمەن.