قازاقستان • 24 مامىر، 2022

Data جۋرناليستيكا: كوممۋنيكاتسيانىڭ جاڭا بەلەسى

84 رەت كورسەتىلدى

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە وتكەن «Data Journalism & Social Media Camp 2022» حالىقارالىق لاگەرى ەلىمىزدىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا مۇشە بولۋىنا 30 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلىپ، تسيفرلاندىرۋ جانە الەۋمەتتىك جەلىلەر جونىندەگى باعدارلامانى قولداۋ ماقساتىندا ءوتتى.

سالتاناتتى ءىس-شارا بۇۇ-نىڭ بەيبىت­شى­لىك ۇندەۋىنە قولداۋ بىلدىرە وتىرىپ، AlfaSat كومانداسىنىڭ Voice of the peace – «بەيبىتشىلىك داۋىسى» حابارلاماسىن تاسىمالدايتىن شاردى اۋەگە ۇشىرۋمەن باستالدى.

ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتە 2014 جىلدان بەرى بۇۇ اكادەميالىق ىقپال ەتۋ باع­دار­لاماسىنىڭ تۇراقتى دامۋ جو­نىن­دە­گى جاھاندىق ورتالىعى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. وتاندىق جۋرناليستيكانىڭ زاماناۋي كەڭىستىكتەگى باسەكەلەستىگىن ارتتىرۋدى ماقسات ەتكەن بۇل پلاتفورما جاس ءارى تاجىريبەلى جۋرناليستەر ءۇشىن مەديا الاڭعا اينالدى. جيىنعا فرانتسيا، اقش، رەسەي، وزبەكستان، اۋعانستان، قىرعىزستان ەلدەرىنەن قاتىسقان سا­راپ­­شىلار جاھاندىق وزگەرىستەر جاع­دايىن­دا كاسىبي كەڭىستىكتە پىكىر الما­سۋ­دىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، Data جۋرناليستيكا مەن تسيفرلاندىرۋ مۇم­كىن­دىك­تەرىنىڭ عالامدىق ۇردىستەرگە ىقپالى تۋرالى زەرتتەۋلەرىمەن ءبولىستى.

حالىقارالىق پلاتفورمانىڭ اشىلۋىندا ءسوز سويلەگەن جۋرناليستيكا فا­كۋل­­تەتىنىڭ دەكانى سانسىزباي ماديەۆ قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ الەم­دىك كوم­مۋنيكاتسياداعى ءرولى مەن الدىندا تۇرعان مىندەتتەرىنە توقتالدى. «قا­­زىرگى كەزدە عالامدىق ۇدەرىستەر جۋر­نا­­ليس­تي­كا­عا جاڭا مىندەتتەر جۇكتەپ وتىر. ءجۋرناليستىڭ مىندەتى اقپارات تاراتۋشى عانا ەمەس، اعارتۋشىلىق قىزمەتتى دە قاتار الىپ جۇرۋىمەن ماڭىزدى. وسى تۇس­تا «جاڭا تەحنولوگيالار قارقىندى دامىپ بارا جاتقان كەزەڭدە جۋرناليستەر اعارتۋشىلىق مىندەتىن اتقارا الا ما؟»، «وعان تسيفرلاندىرۋ، Big Data ونىمدەرى قانشالىقتى مۇمكىندىك بەرەدى؟»، دەگەن ساۋالدار تۋىندايدى. كۇردەلى ماسەلەلەرمەن بەتپە-بەت كەلە وتىرىپ، كاسىبيلىك ۇدەسىنەن شىعۋ كوممۋنيكاتسيا وكىلدەرىنە زاماناۋي ترەندتەردى مەڭگەرۋدى تالاپ ەتەدى. اقپاراتتىڭ دۇ­رىس­تىعىن تەكسەرۋ، دەرەككوزدى انىق­تاۋ، جالعان مالىمەتتەردىڭ جاريا بولۋىنا جول بەرمەۋ ارقىلى مەديا كەڭىس­تىك­تە ساۋاتتى رەسۋرستاردى قولدانۋ جو­عارى ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتكە باي­لا­نىستى»، دەدى ول. الەۋمەتتىك مەديا­نىڭ جاھاندىق قاۋىپ-قاتەرلەر كەزە­ڭىن­دە­گى رولىنە توقتالعان ساراپشى بۇۇ باعدارلاماسى اياسىندا ءوتىپ جاتقان مەديا پلاتفورمانىڭ بولاشاق مامان يەلەرى ءۇشىن ماڭىزىن دا اتاپ ءوتتى. «بۇگىندە وتاندىق جۋرناليستيكانىڭ الدىندا الەمدىك مەديانىڭ بيىك بەلەستەرى تۇر­عاندىعىن ەسكەرگەندە، تسيفرلى كەڭىس­تىك ماماندارىن قالىپتاستىرۋ ۋاقىت كۇت­تىرمەيدى»، دەدى ويىن تۇيىندەگەن س.ماديەۆ.

بۇۇ جاھاندىق كوممۋنيكاتسيالار دەپارتامەنتىنىڭ وكىلى، قازاقستانداعى بۇۇ اقپاراتتىق بيۋروسىنىڭ باسشىسى ۆلاستيميل سامەك وتىز جىل ىشىندە تسيفر­لان­دىرۋ سالاسىنداعى بىرلەسكەن جوبالار بارىسىنا توقتالدى. «تسيفرلى تەحنولوگيالار ادامزاتتىڭ ىقپالداستىعىن دامىتا وتىرىپ، كوممۋنيكاتسيانىڭ جاڭا باعىتتارىنا جول اشادى. كەز كەلگەن مەملەكەت، قالا، ايماقتاردىڭ دامۋىندا زاماناۋي تەحنولوگيالار جوعارى ءرول اتقارادى. اۋقىمدى حاب رەتىندە تۇراقتى دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قازاقستان اۋما­عىن­دا جىلدان-جىلعا تيىمدىلىگى ارتىپ كەلەدى. بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى جانە يۋنەسكو جوبالارى اياسىندا مادەنيەت، عىلىم جانە ءبىلىم سالاسىندا مازمۇندى، ناتيجەلى ىقپالداستىققا جول اشۋدا»، دەپ اتاپ ءوتتى ۆ.سامەك.

جيىن مودەراتورى، جۋرناليستيكا فا­كۋلتەتى ءباسپاسوز جانە ەلەكتروندى باق كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گۇلميرا سۇلتانباەۆا بۇۇ تسيفرلان­دى­رۋ باعدارلاماسىن قولداي وتىرىپ، ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ حالىقارالىق تالاپتارعا سايكەستىگىن، سونىمەن بىرگە سوڭعى ءۇش جىلدا Data جۋرناليستيكا بويىن­شا ماگيسترلىك تولىققاندى باعدار­لا­ما­سىنىڭ جۇزەگە اسىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. «نارىق تالاپتارىنا ساي ماماندار دايارلانىپ جاتىر. بيىل ماسەلەن دەرەكتەر جيناقتاۋ، وڭدەۋ، ۆيزۋالداۋ فورماتىندا مەديا تاراتۋعا ۇيرەتەتىن سالادا ىستانبۇل ۋنيۆەرسيتەتىمەن قوس ديپلومدى جۇيە ىسكە اسادى»، دەپ اتاپ ءوتتى ول. ال قازاق، وزبەك، قىرعىز، تاجىك تىلدەرىندە قول­جەتىمدى بولاتىن وقۋ-ادىستەمەلىك قۇ­رال­دارى يۋنەسكو ساراپتاماسىنان وتەتىن بولادى.

جيىن بارىسىندا Ufuq News حالىقارالىق جاڭالىقتار اگەنتتىگىنىڭ جەتەك­شىسى موحامماد ماحدي نۋري قازاق­س­تاندا ءبىلىم الىپ جاتقان اۋعان­ستان­­­دىق ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىم ساپاسى­نا، ­حا­لىق­ارالىق ىقپالداستىق كەلىسىم­دە­رىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ، مىڭنان استام تۇلەكتىڭ بولاشاققا جولداما ال­عا­نىن جەتكىزدى. «بۇگىندە 700-دەن استام اۋعانستاندىق ستۋدەنت ۇلتتىق ۋنيۆەر­سيتەتتە، سونداي-اق مەديتسينا، حالىق­ارالىق قاتىناستار، ەكونوميكا سالاسىندا جوعارى ءبىلىم الۋدا. ولار كەلەشەكتە ءوز ەلىنىڭ عانا ەمەس، الەمدىك دامۋ ۇدەرىستەرىنە ۇلەسىن قوساتىن بولادى»، دەدى ول.

زاماناۋي جۋرناليستيكادا دەرەك­تەر­دىڭ ماعىناسىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ «ينفورماتسيوننايا كۋلتۋرا» ۇەۇ بىرلەسكەن قۇرىلتايشىسى ۆاسيلي بۋروۆ Data ءجۋرناليستىڭ مىندەتى تۋرالى ايتىپ، دايىن ءونىم ۇسىنۋعا دەيىنگى كەزەڭدەرگە توقتالدى. ال YouTube Central Asia ساراپشىسى الەكساندر مەلەنتەۆ YouTube Qazaqstan پلاتفورماسىنداعى سوڭعى دەرەكتەرمەن ءبولىستى. مۇمكىندىگى مەن ەرەكشەلىكتەرىنە، ستاتيستيكاسىنا شولۋ جاسادى. سپيكەر اتاپ وتكەندەي، پايدالانۋشىلار سانى ايىنا 13 ملن-نان اساتىن پلاتفورمادا تابىس تاۋىپ، زاماناۋي كونتەنتتى ءتيىمدى قولدانۋعا بولادى. الايدا اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان ءمان بەرەتىن تۇستارى بار ەكەنىن دە ەسكەرتتى.

بۇۇ كۇزەت جانە قاۋىپسىزدىك دەپار­تا­مەن­تىنىڭ قاۋىپسىزدىك بو­يىنشا كە­ڭەسشىسى د.راشيد، ءسىم الماتى قا­لاسىنداعى وكىل­دىگىنىڭ ساياسي ىنتى­ماق­تاستىق باس­قار­ماسىنىڭ باسشىسى ا.ارەنوۆا، «بولاشاق» باع­دار­لا­ما­سىنىڭ ستيپەندياتى،­ نيۋ-يورك فيلم اكادەمياسىنىڭ تالىمگەرى ج.مامەجانقىزى، ليون ۋنيۆەر­سي­تە­تىنەن (فرانتسيا) PhD ە.ءپىرمانوۆا، سلوۆاكيا عىلىم اكادەمياسىنىڭ بولجاۋ ينستيتۋتىنان PhD ۆ.باچيشين، تاعى دا باسقا ساراپشىلار حالىقارالىق ىقپالداستىقتاعى تسيفرلاندىرۋدىڭ ءرولى، زاماناۋي كوممۋنيكاتسيادا Big Data ونىمدەرىن ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالدى. وسى ورايدا Data جۋرناليستيكا، ماماندىققا سۇرانىس جانە قاجەتتىلىك، جاھاندىق ساناتتاعى جوبالار، Data – شەجىرە جاساۋ قۇرالدارى، ەسەپتەۋ ادىستەرى، data-driven – ماركەتينگ، CRM جانە اناليتيكا، دەرەكتەر جۋرناليستيكاسىنداعى ستارتاپتار، سونىمەن بىرگە الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى شىنايىلىق تاقىرىپتارى تالقىلانىپ، ساراپشىلار ستۋدەنتتەر قويعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى.

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

شابىت شاقىراتىن شاھار

ەلوردا • بۇگىن، 08:23

اقجايناق استانا

ەلوردا • بۇگىن، 08:22

وزىق ءوندىرىس ورنىندا بولدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:20

باعدارىڭ قالاي، باس قالا؟

ەلوردا • بۇگىن، 08:17

ديماش پەن دجەكسون

ونەر • بۇگىن، 08:10

ۇتقانىمىز شامالى بولىپ تۇر

قوعام • بۇگىن، 08:05

ەگىزدەر فەستيۆالى

قوعام • بۇگىن، 08:00

ۇقساس جاڭالىقتار