قازاقستان • 23 مامىر, 2022

ەسىڭدە بولار ءار كۇنىڭ

492 رەت
كورسەتىلدى
17 مين
وقۋ ءۇشىن

1961 جىلى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فا­كۋل­تەتىنە 50 بالا وقۋعا تۇستىك. قازاقستاننىڭ ءار تۇكپىرىنەن كەلگەن ەلۋ قىز-جىگىت. ەلۋ ءومىربايان, ەلۋ تاعدىر, ەلۋ مىنەز. قازىرگىدەي مەكتەپ پارتاسىنان سەكىرىپ ءتۇسىپ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ پارتاسىنا اۋىسىپ وتىرا سالعان ءۇي وسىم­دىگىندەي بالاۋسا بالالار ەمەس, سول كەزدەگى ابيتۋريەنتتەرگە قويى­لاتىن تالاپ بويىنشا ەكى جىل ون­دىرىستە جۇمىس ىستەپ كەلگەن «قاتايعان» جاستار ەدىك.

ەسىڭدە بولار ءار كۇنىڭ

ءومىردىڭ ءمانىن, ماعىناسىن, دوستىق پەن جول­داستىقتىڭ اراقاتىناسىن, نان­نىڭ, اقشانىڭ قادىرىن ءتۇسىنىپ قال­عان, بىلىمگە تالپىنعان قىز-جىگىت­تەر بولاتىنبىز. كۇنى كەشە ءبىرى پاداشى, ءبىرى قويشى, ءبىرى شاح­تەر, ءبىرى مونتەر, ءبىرى مورياك, ءبىرى سولدات, ءبىرى ساۋىنشى, ءبىرى ەگىن­شى, ءبىرى دۇكەنشى, ءبىرى شوفەر, ءبىرى تراكتوريست, ءبىرى كومسومول قىز­مەتكەرى, ءبىرى قۇرىلىسشى بولىپ ءار سالادا جۇمىس اتقارىپ كەلگەن 50 بالا تۇڭعىش رەت 1 قىركۇيەكتە ۇل­كەن اۋديتوريادا باس قوستىق. «اۋديتوريا» دەگەن ءسوزدى ءبىرىنشى رەت وسىندا كەلگەندە ەستىگەندەر دە بار. ءبىز ءۇشىن ءبارى تاڭسىق, ءبارى جۇمباق, ءبارى عاجاپ, ءبارى سەستى. ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىلارىن كورە باستادىق. مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, حانعالي سۇيىنشاليەۆ, تەمىرعالي نۇرتازين, بەيسەنباي كەنجەباەۆ, زەينوللا قابدولوۆ, ورىنباسار تولەگەنوۆ...

اكادەميك دەگەندى (ىسمەت كەڭەس­باەۆ) ەستۋىمىز بولماسا كورمە­گەن­بىز. اۋديتورياعا اكادەميك كىرىپ كەل­گەندە ءبارىمىز تاڭعاجايىپ قۇ­بىلىس كورگەندەي ورىندارىمىزدان اتىپ تۇرىپ, جانسىز ادامداي قاتتىق تا قالدىق. سويتسەك, ونىڭ دا ەكى قول, ەكى اياعى بار, بىز­گە ۇقساعان دەنە مۇشەلەرى دە تۇ­گەل, كادىمگى ادام ەكەن. ءتىپتى «سا­لەمەتسىزدەر مە؟» دەپ قازاق تىلىن­دە سويلەي دە الاتىن بولىپ شىقتى.

ول سويلەپ كەتتى. سالدەن سوڭ بارىپ: «نەگە تۇرەگەپ تۇرسىڭدار؟! وتىرىڭدار!» دەگەنشە تۇرەگەپ تۇرا بەرىپپىز.

ءبىرى شوفەر, ءبىرى مونتەر, ءبىرى پاداشى, ءبىرى ساۋىنشى بولىپ كەل­گەن 50 قىز-جىگىت ساتىرلاپ وتىرا كەت­تىك تە, اكادەميكتىڭ اۋزىنا ۇڭىلدىك.

ستۋدەنتتىك ءومىرىمىز وسىلاي باس­تالىپ ەدى-اۋ!

ءبىر-بىرىمىزبەن تانىسا باستا­دىق. «نە زات», «قۇيتتاي», «مەن قاس­قا» دەپ سويلەيتىن, ادەمى دە­گەندى ء«ايبات» دەيتىن, «تۇرا تۇر­چاڭچى, چاي ءىچىپ بولايىن», «وي, ساباز!», «پىسقان دىڭكە» (پىسكەن قاۋىن), ء«جۇدا جاقسى بولدى» دەپ سويلەيتىن ءارتۇرلى تاقىلەتتەگى جاستاردىڭ جاپپاي تانىسۋ پروتسەسى باستالىپ كەتتى. قۇدانىڭ قۇدىرەتى, ادامدار دوستىقتى تاڭدامايدى ەكەن, «دوستىق» دەگەننىڭ ءوزى ادامداردى ىرىكتەپ, سىپايى دوستىق, كوڭىل دوستىق, شىن دوستىق دەگەن ۇعىمدار دا بىرتە-بىرتە انىقتالا باستايدى ەكەن.

باسقالارمەن دە ارالاستىق, بىراق وزگەلەردەن گورى شاعىن توپ كوبىرەك بىرگە جۇرە باستادىق. ولار: بۇرىنعى گۋرەۆ, قازىرگى اتىراۋ وبلى­سىنىڭ, تايسويعان اۋدانىنان كەل­گەن, بىزدەن بەس جاس ۇلكەن, اقىن رەتىندە اتى شىعا باستاعان مارات وتاراليەۆ, ماڭعىستاۋلىق لەبەن سادۋاقاسوۆ, شىمكەنتتىك تو­لەن ابدىقانيەۆ (شاشى قويۋ بول­عان سوڭ جالدى تولەن دەپ اتاپ كەتكەنبىز). تولەن اقمۇراتوۆ (شا­شى سۇيىقتاۋ بولعان سوڭ جالسىز تولەن دەپ كەتكەنبىز), جامبىل وبلى­سىنىڭ «جاس وركەن» اۋىلى­نان ءادىل دۇيسەنبەكوۆ, ەلەن ءالىمجانوۆ اۋىلدا 5 جىل ءارتۇرلى جۇمىس ىستەپ كەلىپ وقۋعا تۇسكەن, ال جالدى تولەن بولسا اششىساي كەن ورنىندا 7 جىل شاحتەر بولىپ ىستەگەن. جالسىز تولەن ەكى جىل مەكتەپتە جۇمىس ىستەپتى, ءادىل دۇيسەنبەكوۆ «ترۋدوۆوي پاحار» كولحوزىنىڭ كەڭسەسىندە جۇمىس اتقارعان, مەن بولسام مونتەرمىن.

جاس جاعىنان دا, كاسىپ جاعىنان دا, مىنەز جاعىنان دا ارقيلى وسىنداي ستۋدەنتتەر ۋنيۆەرسيتەتتەگى وقۋ باستالعان كۇننەن باستاپ, ءبىتىرىپ شىققانشا جۇبىمىز جازىلمادى. جاس جاعىنان دا, مىنەز جاعىنان دا ءارتۇرلى بولا تۇرا ءبىزدى بىرىكتىرگەن نە ەدى؟ ۋاقىت بيىگىنەن قاراپ تۇرسام, ءبىزدى بىرىكتىرگەن كۇش – ءبىر-بىرىمىزگە دەگەن ادالدىق ەكەن. سودان سوڭ – يۋمور. ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ كەمشىلىگىمىزدى كورە قالساق ونى ازىلگە اينالدىرۋ, بىلمەستىككە كە­شىرىممەن قاراي ءبىلۋ, بار كەزدە دە, جوق كەزدە دە قالپىڭنان وزگەرمەۋ, قاجەت كەزىندە ءبىر-ءبىرىنىڭ قاسىنان تابىلۋ.

سونداي دوستاردىڭ ءبىرى – سەن ەدىڭ, ءادىل! «قۇداي اجىراتپاسا, ادام اجىراتپاس دوس» دەگەن راس بولسا, ءبىز ءدال سولاي ءومىر ءسۇرىپ, ەكەۋ­مىزدى قۇداي اجىراتقانشا ارا­مىزدان قىل وتپەدى. تاۋەلسىزدىك العان سوڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى جاڭا استانا – استانا قالا­سىنا اۋىس­­تى دا, سەن دە ءوزىڭ قىزمەت ىستەپ جۇرگەن ۇجىمىڭمەن بىرگە جاڭا جەرگە قونىس اۋداردىڭ.

ارامىز الىستادى, كوڭىلىمىز الىستاعان جوق, سەن سۋىق جاققا كەتتىڭ, كوڭىلىمىز سۋىعان جوق, وڭتۇستىك استانا مەن سولتۇستىك استانانىڭ اراسى مىڭ شاقىرىمنان استام, جۇرەگىمىز اداسقان جوق. استا­ناعا كەلگەن سايىن ساعىنى­شى­مىزدى سايابىرسىتىپ, قۇشاقتاسىپ جات­قانىمىز. بىرگە وتىرعاندا نە تۋ­رالى سويلەسۋشى ەدىك؟ ارينە, جاس­تىق شاق, ستۋدەنتتىك كەز, ءى-كۋرس­تا ماقتا تەرۋگە اپارعان كەزدەگى قىزىق وقيعالار, جىل سايىن اس­تىق جيناۋعا تىڭ وبلىسىنا اپار­عان كەزدەگى باستان كەشكەن قىزىق­تارىمىز... ورىس مەحانيزاتورلارىمەن كونفليكت. توبەلەس. بوكس سەكتسياسىنا قاتىسىپ جۇرگەن اقىن جۇماتاي جاقىپباەۆتىڭ وزى­نەن ەكى ەسەدەي ۇزىن, ەڭگەزەردەي كومباينەردى ءبىر-اق ۇرىپ سەرەيتىپ سالعانى, وسكەن (31 جاستا) مەن ەسكەن ەلۋباەۆتىڭ اسحانادا ورىس مەحانيزاتورلارىمەن بورشش تاسىپ جۇرگەندە توبەلەسىپ, وسكەننىڭ الا­سا بويلى, شەگىر كوز, مىعىم جى­­گىت­تىڭ توبەسىنەن ىستىق بورشش­تى­ ساۋ ەتكىزىپ توگە سالعانى, ونىڭ ءارى قاراي ەشتەڭەگە شاماسى­ كەل­­مەي دالاعا «مامالاپ» تۇرا قاش­قا­نى, سول ەكى ارادا ۇزىن بويلى اقى­نىمىز ەسكەن ەلۋباەۆتىڭ ەكى تراكتوريسى ەكى ۇرىپ, قولىنداعى بورششتارىمەن سىلەيتىپ سالعانى... تاياق جەگەن تىڭ يگەرۋشىلەر جي­نالىپ جاتقان جەرىمىزگە كە­لىپ, ۇلكەن مايدان, – «ك ۇلىك شاي­قا­سىن» اشار دەپ, تۇنىمەن ۇيىق­تا­­ماي, جىگىتتەرمەن قاتار قىز­دارى­­مىز دا قورعانۋعا دايىن بولىپ وتىر­عاندارى... جەرگىلىكتى قازاق­تاردىڭ ريزا بولعاندارى... «با­سىنىپ بارا جاتىر ەدى, جۇندەرى جى­عىلىپ, جۋاسىپ قالىپتى» دەپ كوڭىلدەرىنىڭ كوتەرىلىپ قالعانىن ايتىپ قۋانۋلارى...

وسىلاردى ەسكە تۇسىرسەك – ءبارى ەرتەگى سياقتى.

ماقتا تەرۋگە بارعان كەزىمىزدەگى ءبىر مارات وتاراليەۆتىڭ ءوزى تۇنىپ تۇرعان انەكدوت ەدى عوي. بريگادير ارقايسىمىزعا ەكى جۇيەكتەن بەرە­دى. اپپاق بولىپ اشىلىپ تۇرعان ماقتانى تەرىپ, اياعىنا دەيىن شى­عۋىڭ كەرەك. مارات بولسا ماق­تانىڭ تەرىلگەنىنە قاراماي, اڭگى­مەسىن سوعىپ, ءبىزدىڭ قا­تارىمىز­دان قالماي كەلە جاتادى. ال ارتىن­داعى ماقتا سول كۇيىنشە اپپاق بولىپ سامالاداي ساي­راپ تۇر. وقىتۋشى مىرزاتاي سەرعاليەۆ:

– وتاراليەۆ! بەرى قايت! ءوزىڭ ­زۋلاپ باراسىڭ, ال مىنا ماق­تالارىڭ سول كۇيى اپپاق بولىپ قا­لىپ جاتىر! – دەيدى زەكىپ. مارات بولسا اسپاي-ساسپاي:

– اعاي مەن تەرىپ كەتكەم. مەن كەتكەن سوڭ اشىلىپ قالعان بولار! – دەپ جاۋاپ بەرەدى عوي.

مارات كەشكە قاراي ابدەن شار­شاپ, قارا تورى ءجۇزى مەن كىرپى­گىنە شاڭ قونىپ, ەرنى كەزەرىپ, جۇرت­تىڭ ەڭ سوڭىندا كەلە جاتادى. مىر­زاتاي سەرعاليەۆ ونىڭ يىعىنا قولىن سالىپ:

– قال قالاي, مارات؟ – دەسە, سويلەۋگە ارەڭ شاماسى كەلىپ, ءىلبىپ كەلە جاتقان مارات «...كەرەمەت» دەپ جاۋاپ بەرەدى. ال جۇمىسقا كەلە جاتقاندا ول تاعى دا جۇرتتىڭ ەڭ سوڭىندا امالسىز ءىلبىپ كەلە جاتقانىن كورگەن مىرزاتاي:

– مارات, وسى سەن نەگە ىلعي جۇرت­تىڭ سوڭىندا جۇرەسىڭ؟ – دەگەن­دە ول:

– كوپ ادام جولعا شىققاندا, ايتەۋىر بىرەۋ سوڭىندا كەلە جاتۋ كەرەك قوي, – دەپ قينالماي جاۋاپ بەرە سالۋشى ەدى.

ايتا بەرسەڭ مۇنداي ساتتەر بىتپەيتىن ەپوپەياداي كورىنەدى.

ءۇشىنشى كۋرستا سەن اسكەرگە كەت­تىڭ. ءبىر قورا ستۋدەنت بولىپ شىعارىپ سالدىق.

ۇزبەي حات جازىسىپ تۇردىق.

سەن اۋە دەسانتى باتالونىندا اسكەري بورىشىڭدى 1967 جىلى ءبىتىرىپ كەلدىڭ دە وقۋىڭدى جال­عاس­تىردىڭ. ءبىز بولساق 1966 جىلى ۋنيۆەرسيتەتتى ءبىتىرىپ, ارقايسىمىز ءار سالادا قىزمەت ىستەي باستادىق. كوپشىلىگى تۋعان ەلدەرىنە كەتتى. الم­اتىدا قالعاندارىمىز ساناۋ­لى عانا. ەسكەن ەلۋباەۆ, ديكتور ساۋىق جاقانوۆا, باۋىرجان جالميەۆ, ءامىروللا ساريەۆ, سابىر وتەپبەرگەنوۆ جانە مەن.

1969 جىلى سەن ۋنيۆەرسيتەتتى ءبىتىردىڭ.

ءبىزدىڭ دوستىق قارىم-قاتى­نا­سى­مىز قايتا جالعاستى. سەن كەلگەنشە مەن 1966 جىلى 5-كۋرستا جۇر­گەندە «بەكەت» اتتى تۇڭعىش كىتا­بىمدى شىعارىپ, ۇيلەنىپ تە قويعان ەدىم. كىتاپتى, ۇيلەنۋ تويى­نا دەگەن شاقىرۋ بيلەتتى سا­عان سالىپ جىبەرگەن بولاتىنمىن. كى­تاپتى وقىپ قۋانىپ, ۇيلەنۋ تويىندا بولا المايتىنىڭا قاتتى وكىنىپ حات جازعانىڭ ءالى ەسىمدە.

ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سوڭعى كۋرسىندا وقىپ جۇرگەن كەزىڭدە سەن ەلىمىزدىڭ باس گازەتى – «سوتسياليستىك قازاقستان» («ەگەمەن قازاقستان») گازەتىنە قىزمەتكە تۇردىڭ. رەس­پۋب­­­لي­كانىڭ بەدەلدى با­سىلى­مىن­دا ستۋدەنت كەزدەن-اق قىزمەت ىستەۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ ماڭ­دايىنا جازىلماعان ساتتىلىك ەدى. سول گازەتتە ءجۇرىپ, گيننەستىڭ رە­كوردتىق كىتابىنا ەنەتىندەي ۇزاق ۋاقىت قىزمەت اتقاردىڭ. ەڭ­بەك كىتاپشاڭدا ەكى-اق جول جازۋ تۇر­دى: «قابىلداندى», «زەينەتكە شى­عۋىنا بايلانىستى قىزمەتىنەن بوساتىلدى» دەگەن. وسى ەكى جولدىڭ اراسىندا سەنىڭ بۇكىل عۇمىرىڭ جاتىر ەدى. وسى ەكى جولدىڭ اراسىندا سەن ەلىمىزگە ايگىلى جۋرناليست اتاندىڭ, وسى ەكى جولدىڭ اراسىندا سەن ءبولىمنىڭ كىشى قىزمەتكەرىنەن ءبولىم مەڭگەرۋشىلىگىنە, رەدكول­لە­گيا مۇشەلىگىنە دەيىن ادال ەڭ­بەگىڭمەن جەتتىڭ. ەشكىمگە جارام­ساق­تانبادىڭ, لاۋازىم يەلەرىنە جالتاقتاپ جاقىندامادىڭ, تۋرا دا تازا جولمەن ءجۇردىڭ.

وسى ەكى جولدىڭ اراسىندا سەن جازۋشى رەتىندە دە ءيسى قازاققا تا­نى­مال قالامگەر اتاندىڭ. وزگە جازۋشىلار سياقتى ءار كىتابىڭ شىق­قان سايىن ونى قالىڭ جۇرتقا جار­نامالاپ, تۇساۋكەسەر وتكىزىپ, دابىرا قىلۋدى قاجەت ەتپەدىڭ. بۇل دا سەنىڭ ەجەلدەن قالىپتاسقان ىشكى مادەنيەتتىلىگىڭ مەن سىپايىلىعىڭ, قاناعاتشىلدىعىڭ مەن دابىرا سۇيمەس قاراپايىمدىلىعىڭنان ەدى.

جاڭاعى ايتقان ەكى جولدىڭ اراسىندا سەن وننان استام كىتاپتىڭ اۆتورى بولدىڭ. ول كىتاپتارىڭ جايلى اسپانداتىپ ماداقتاعان ماقالالار اعىل-تەگىل جاريالانىپ جاتپاسا دا, ادەبي ورتانىڭ نازارىنان تىس قالماي, سىنشىلار مەن زامانداس جۋرناليستەرىڭنىڭ جىلى لەبىزدەرىنەن قۇرالاقان قالعان جوق. اسىرەسە «مەنىڭ شەراعام» دەگەن شەرحان مۇرتازا جايلى جازعان پۋبليتسيستيكالىق ەسسەڭ كوپشىلىك نازارىنا بىردەن ىلىگىپ, دۋالى اۋىزداردىڭ ىستىق لەبىزىنە يە بولدى. ول كوپ ۇزاماي ورىس تىلىنە دە اۋدارىلىپ, «پروستور» جۋرنالىندا جاريالاندى. ۋاقىت پەن كۇش-جىگەردى جەپ قوياتىن جۋرناليستىك قىزمەتپەن قاتارلاستىرا ءجۇرىپ تالاي كىتاپتىڭ اۆتورى بولدىڭ. وقىرمان قاۋىمنىڭ ەسىنە سالۋ ءۇشىن ولاردى اتاپ وتسەم ارتىق بولماس. «اق كۇمبەز», «كوكجيەك», «جۇرەك جىلۋى», «تەرگەۋ ءالى بىتكەن جوق», «قارا شاڭىراق», «شەراعاڭنىڭ شەرۋى», «مەنىڭ شەراعام», ت.ب. بۇل كىتاپتار سەنى قازاقتىڭ بەلگىلى جازۋشىسى بولىپ قالىپتاسۋىڭا, قازاقستان جا­زۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى بولىپ تا­نىلۋىڭا مول اسەر ەتتى. بۇل ەڭ­بەكتەرىڭنىڭ ءبارى مەملەكەت تاراپىنان ەلەنبەي قالعان جوق. 1987 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن, 2002 جىلى «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالدىڭ.

«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنەن زەينەتكە شىققان سوڭ دا ەلىڭە قىز­مەت ەتۋىڭدى توقتاتقان جوقسىڭ. قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسى پرەزي­دەنتى­نىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىندە رەداكتور بولىپ قىزمەت اتقاردىڭ.

قايدان بىلەيىك, بۇل سەنىڭ سوڭعى قىزمەت ورنىڭ ەكەن. سوڭعى كەزدەسكەنىمىزدە دەنساۋلىعىڭ دا, كوڭىل كۇيىڭ دە جاقسى ەدى. كەزدەسۋ قۇرمەتىنە ءبىر-ەكى ريۋمكانى ويلانباستان تارتىپ جىبەرە دە سالۋشى ەدىڭ.

سەن تۇڭعىش پەرزەنتىڭ, پولكوۆنيك ايدارىڭنىڭ تابان استىندا جۇرەككە جاساعان وپەراتسيا ۇستىندە قايتىس بولعانىن كوتەرە المادىڭ. ورنى تولماس قايعى ىشىڭە كۇيىك بولىپ ءتۇستى. سول كۇيىك سەنى ىشتەي ءمۇجىپ تىندى. داريعانىڭ ايتۋى بويىنشا, سەن ەش جەرىڭ اۋىرماسا دا تاماق ىشپەي, «ايدار جالعىز جاتىر» دەپ ايتا بەرىپسىڭ.

اقىرى قاسىنا بارىپ تىنىش تاپتىڭ.

سەن ەكەۋىڭدى قاتار جەرلەيمىز دە­گەن كىمنىڭ ويىنا كىرىپ-شى­عىپتى.

كوكتوبەنىڭ باۋىرىندا, كوكتو­بەگە اپارار اسپالى جولدىڭ استىن­داعى جەكە پاتەر جالداپ تۇرىپ جاتقانىمىزدا ەكەۋىمىز دە ۇلدى بو­لىپ ەدىك. الدىمەن مەنىڭ ۇلىم – ەستيار, سودان سوڭ سەنىڭ ۇلىڭ­ اي­دار دۇنيەگە كەلىپ ەدى. ەكەۋى دە تەل ءوستى. ودان سوڭ مەنىڭ ەگىز قىزىم – ايمان, شولپان دۇ­نيە­­گە كەلدى. ەكەۋىنىڭ دە اتىن سەن­ قويىپ ەدىڭ. ايداردان سوڭ سەن­دەر­دىڭ وتباسىلارىڭا ەكى قىز كەلىپ قوسىلدى. ونىڭ اتىن ەليگاي, جا­زيرا دەپ مەن قويىپ ەدىم. ءار مەرەكە, ءار دەمالىس سايىن ءبىر-ءبىرىمىزسىز اس باتپاۋشى ەدى. ەكى-ءۇش كۇنگە ءبىر جاققا كەتە قالساق, بالالارىمىزدى ءبىر-بىرىمىزگە تاس­تاپ, الاڭسىز جۇرە بەرۋشى ەدىك.

سول بالالارىمىز دا ءوستى, جە­تىلدى, ارقايسىسى ءوز ءومىر جولدارىن تاۋىپ, الدى ەلۋدەن اسا باستادى.

دوستارىمىزدىڭ دا قاتارى جىل سايىن سيرەپ بارادى. ساعدي اقىن ايتقانداي, «ينىح ۋجە نەت, ا تە دالەچە». سول «ينىح ۋجە نەت­تىڭ» ىشىنە ويدا جوقتا سەن دە ەنىپ كەتتىڭ.

ەسىڭدە مە, 2016 جىلى ۋني­ۆەر­سي­تەتتى بىتىرگەنىمىزگە 50 جىل تو­لۋىنا بايلانىستى الما­تىدا كەزدەسۋ وتكىزبەك بولىپ, گا­زەتتەرگە حابارلاندىرۋ بەر­گە­نى­مىز. كەزدەسۋدىڭ ۇيىتقىسى بول­عاندىقتان, حابارلاندىرۋدىڭ سوڭعى جولىن بىلاي اياقتاپ ەدىم عوي: «قۇرمەتتى دوستار! كىم قايدا جۇرسە دە كەلۋگە تىرىسىڭدار. قاراجات جاعىن ويلاماڭىزدار, ءبارىن ءوزىم كوتەرەمىن, تەك الماتىعا جەتسەڭىزدەر بولدى. بۇل بالكىم بىزدەردىڭ سوڭعى كەزدەسۋىمىز بولۋى مۇمكىن». ءار جەردەن جيىلىپ, ون شاقتى عانا ادام كەلدى. بۇرىنعى ءبىز وقىعان عيماراتتا, قازىرگى جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىنىڭ زالىندا باس قو­سىپ, وعان ەڭ العاشقى ۇستازىمىز – مىرزاتاي جولداسبەكوۆتى شا­قى­رىپ ەدىك. ول كىسى جەڭگەمىز ەكەۋى قۋانا-قۋانا ۇشاققا وزدەرى بيلەت الىپ, باسقوسۋىمىزدىڭ ءمانىن كوتەرىپ تاستاپ ەدى عوي. ءبارى­مىز ستۋدەنتتەر سياقتى اۋديتوريادا وتىردىق. ەسىمىزدە قالعان باياعى ستۋدەنتتەردىڭ فاميليالارىن ءتىزىپ بەرىپ, قولىنا جۋرنال ۇستاتىپ ەدىك. ول كىسى دە باياعى كەزىن ساعىنىشپەن ەسكە الىپ, جۋرنال بويىنشا فاميليالاردى جەكە-جەكە اتاپ تەكسەرىپ ءوتىپ, جاستىق شاعى ەسىنە ءتۇسىپ, ءوزى دە تولقىپ كەتىپ ەدى عوي.

ەمتيحان تاپسىرعان بولىپ, ءار «ستۋدەنتتىڭ» الدىنا ءبىر-ءبىر سۇراق قويدىق. ارينە, بۇگىنگى ومىرگە باي­لانىستى وزەكتى سۇراقتار. باس­قا كۋرستان لەكتسيا تىڭداماق بولىپ,­ بەكسۇلتان نۇرجەكەەۆ, قادىر­بەك سەگىزباەۆ, قۋانىشباي قۇرمان­عا­ليەۆتار رۇقسات سۇراپ كىرىپ, ولار دا «ەمتيحان تاپسىرىپ ەدى».

«ساباق» سوڭىنان اكادەميانىڭ عىلىمي كەڭەس وتەتىن ۇلكەن زالىن­دا قوناقاسى ۇيىمداستىرىپ ەدىم. سول قوناقتاردىڭ قاتارىندا ۋنيۆەرسيتەتتى بىزدەن كەيىن بىتىر­سەڭ دە, داريعا ەكەۋىڭ ەسكى دوس­تار رەتىندە قاتىسىپ ەدىڭدەر. سول كەزدەسۋگە كەلگەندەر كوپ بول­ما­­دى. ەسكەن ەلۋباەۆ, ساۋىق جاقا­نوۆا, ماڭعىستاۋدان ابزەل­حان ما­حام­بەكوۆا, تورەحان تاسبو­لا­توۆ, اسىلتاي مۇقاجانوۆ, ەلەن ءالىمجانوۆ.

ەكى-ءۇش كۇننەن سوڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى وسىنداي قىزىق كەزدەسۋ جايلى «ەلۋ جىلدان سوڭ­عى ەمتيحان» دەگەن جاراسىمدى ماقالا جاريالاپ, كوپتىڭ قۇلاعىن ەلەڭ ەتكىزىپ ەدى.

ەسىڭدە بولسا ءار كۇنىڭ, ءبىزدىڭ ءومىرىمىز بىتپەيتىن داستان سەكىلدى ەكەن. قازىرگى جازعانىم كولدىڭ جاعاسىندا وتىرىپ ءبىر شەلەك سۋ العانىم سياقتى عانا ەكەن.

بۇرىن دا وتكەن ءومىرىمىزدى ساعىنىپ ەسكە الۋدان جالىقپاۋشى ەدىك. ارامىزدان سەن دە كەتتىڭ, ءادىل! ساعىنىشىمىز بەن وپىنىسىمىزدى ەسەلەپ كوبەيتىپ كەتتىڭ.

ەندى ولار ازايمايتىن شىعار.

 

دۋلات يسابەكوۆ

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە