«احمەت وقۋلارى» اياسىندا وتكەن عىلىمي جيىندى ينستيتۋت ديرەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى انار فازىلجان جۇرگىزىپ, يۋنەسكو دەڭگەيىندە اتالىپ وتكەلى وتىرعان ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 150 جىلدىعىنا دايىندىق, وتاندىق عالىمدار اتقارعان جۇمىستار تۋرالى اتاپ ءوتتى. جيىن مىنبەرىنە ۇلت ۇستازىنىڭ جيەنى ايمان بايسالوۆا شاقىرىلىپ, قۇرمەت كورسەتىلدى.
ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ا.ايماعامبەتوۆتىڭ القالى جيىنعا ارنايى جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتىمەن ينستيتۋت ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, PhD ەرماحامبەت مارالبەك تانىستىردى. «احمەت بايتۇرسىن ۇلى ۇلتىنىڭ ساۋاتىن اشىپ, قىر بالاسىن وركەنيەتتىڭ ورىنە سۇيرەپ, قوعامدىق ءومىردىڭ سان سالاسىندا ۇلت ءۇشىن قىزمەت ەتىپ, رۋحىن وياتقان قايراتكەر. تاريح تولقىنىندا قانشاما ادىلەتسىزدىككە ۇشىراسا دا ۇلتىمىزدىڭ الەم مەملەكەتتەرىمەن تەرەزەسى تەڭ تاۋەلسىز ەل بولۋىنا قوسقان ۇلەسىن جاڭا ۇرپاق ءتۇسىنۋى كەرەك. مينيسترلىك ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ پرينتسيپتەرى مەن ادىستەمەسى بويىنشا قازاق بالاسىنىڭ ساۋاتىن اشاتىن العاشقى كىتابى «الىپپەنى» قايتارىپ, مەكتەپ باعدارلاماسىنا قايتا جاڭعىرتىپ ەنگىزدى. بۇل ءبىزدىڭ اتقارعان ءبىر ءىسىمىز عانا. سان قىرلى ەڭبەگى زاماناۋي ىلىمدەر تۇرعىسىنان زەرتتەلىپ, قولدانىسقا ەنۋى – جاھاندانۋ زامانىندا ۇلتىمىزدىڭ بەت بەينەسىن, رۋحىن ساقتاپ قالۋدىڭ, ءبىلىمىن دامىتۋدىڭ بىردەن ءبىر جولى», دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر.
ارداقتى تۇلعانىڭ ەل مۇددەسى جولىنداعى ەڭبەگىن جاس ۇرپاق ساناسىندا جاڭعىرتۋدى ماقسات ەتە وتىرىپ, ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى مۋزەيدىڭ قالا مەنشىگىنە ءوتۋى مەن ەڭبەكتەرىن ناسيحاتتاۋدا جۇزەگە اساتىن ءىس-شارالار بارىسىنا توقتالعان قالالىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى عاني مايلىباەۆ بۇگىندە قايراتكەر مۇراسىن ۇلىقتاۋداعى تسيفرلىق مۇمكىندىكتەر تۋرالى اتاپ ءوتتى.
الاشتىڭ رۋحاني كوسەمى, قازاق ءتىل ءبىلىمى مەن عىلىمىنىڭ نەگىزىن سالۋشى, ۇلتتىق جازۋدىڭ رەفورماتورى ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ مەرەيتويىن يۋنەسكو دەڭگەيىندە اتاپ ءوتۋ, ۇلت كەلەشەگىنە ارنالعان قۇرمەت, دەپ اتاپ ءوتتى ءوز سوزىندە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ عىلىم, كوممەرتسيالاندىرۋ جانە ينتەرناتسيونالداندىرۋ جونىندەگى پرورەكتورى جاننا قۇرمانعاليەۆا.
جيىن بارىسىندا سونىمەن قاتار قايراتكەردىڭ نەمەرە ءىنىسى يبراگيم اعىتاي «احمەتتى قۋدالاۋ باباسىنان باستالعان» زەرتتەۋىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىندى. احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ءومىرىن زەرتتەۋدى جالعاستىرىپ جۇرگەن ي.اعىتاي قايراتكەردىڭ بالا كەزىندە تۇرعان ءۇيىن قالپىنا كەلتىرىپ, ء«بادريسافا» تاريحي-تانىمدىق ەكسپەديتسياسى اياسىندا ورىنبور, ومبى, توم, اۋليەكول, ت.ب. ولكەلەردەن ۇلت ۇستازى تۋرالى مالىمەتتەردى تولىقتىرعانى بەلگىلى. ۇلت قايراتكەرىنىڭ باسىنان كەشكەن قيلى تاعدىر, ۇرپاقتارىن قۋدالاۋ ءىسى ءالى دە عىلىمي قاۋىمداستىق تاراپىنان زەرتتەۋدى قاجەت ەتەدى.
«احمەت بايتۇرسىن ۇلى ەڭبەكتەرىندەگى عىلىمي ءبىلىم, پاراديگمالارعا» قاتىستى زەرتتەۋىندە احمەتتانۋشى, وزبەكستان مەملەكەتتىك الەم تىلدەرى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ماحانبەت ءجۇسىپوۆ بايتۇرسىن ۇلى گرافيكاسىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى رولىنە قاتىستى باياندادى. عالىم ەڭبەكتەرىنە ارنالعان ءتورت مونوگرافيانى جارىققا شىعارىپ, جاڭا باسىلىمنىڭ ازىرلەنىپ جاتقاندىعىنان حاباردار ەتكەن م.ءجۇسىپوۆ عالىمنىڭ الفاۆيت جازۋداعى ۇستانىمدارى حاقىندا وي ءوربىتتى.
پەتەربور مۇراجايىندا ا.بايتۇرسىن ۇلى ەڭبەكتەرىنە ارنالعان كورمە ۇيىمداستىرىپ, قايراتكەر ەڭبەكتەرىن زەردەلەپ جۇرگەن رەسەي ۇلتتىق كىتاپحاناسىنىڭ قىزمەتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى الەكسەي اندرونوۆ, ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى ءتىل-قازىنا عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ە.تىلەشوۆ, ۇعا مۇشەلەرى ز.بازارباەۆا, ب.مومىنوۆا, ك.قۇرماناليەۆ, ە.قاجىبەك, تاعى باسقا عالىمدار بايانداما جاساپ, عالىمنىڭ تىلتانىمدىق باعىتتاعى ەڭبەكتەرىنىڭ ماڭىزىن اشا ءتۇستى. وسى ورايدا اكادەميك ك.قۇرماناليەۆ ۇلت ۇستازى نەگىزىن قالاعان قازاق ءتىلى تۋرالى ورىس جانە وزگە شەت تىلدەرىندە اقپاراتتىق-تانىمدىق جۇمىستاردى جۇيەلەۋ, ورىس تىلىندەگى كونتەنتتەردى قاپەرگە الۋ تۋرالى ۇسىنىسىن ءبىلدىردى.
القالى جيىنعا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى قاتىسىپ, ۇلت ۇستازىنىڭ سان قىرلى ەڭبەكتەرى جايلى مازمۇندى زەرتتەۋلەرمەن تانىستى.
الماتى
