رۇقسات بەرۋ جۇيەسىن رەتتەۋ – ۋاقىت تالابى

ءماجىلىس توراعاسى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا رۇقساتتار مەن حابارلامالار, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى زاڭ جوبالارى قارالدى. سونداي-اق, دەپۋتاتتار كۇن تارتىبىندە قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ زاڭناماسىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى زاڭدىق قۇجاتتاردى دا تالقىعا سالدى. الدىمەن پرەزيدەنت شۇعىل دەپ جاريالاعان «رۇقساتتار جانە حابارلامالار تۋرالى» زاڭ جوباسى جانە وعان ىلەسپە زاڭدىق قۇجات ەكى وقىلىمدا قارالىپ, ماقۇلداندى. نەگىزىنەن, بۇل زاڭدىق قۇجات رۇقسات بەرۋ جۇيەسىن بىرىڭعاي قاعيداتتار مەن تاسىلدەردى پايدالانا وتىرىپ رەتتەۋگە باعىتتالعان. اتاپ ايتقاندا, زاڭ ەلىمىزدەگى كاسىپكەرلىكتى ودان ءارى دامىتۋعا, ونىڭ قىزمەت اياسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بولادى. بۇل رەتتە تۇتىنۋشىلار, كاسىپكەرلەر جانە مەملەكەت مۇددەلەرى ناقتى ايقىندالىپ, مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ اشىقتىعى مەن اقپاراتتىڭ قولجەتىمدىلىگى قامتاماسىز ەتىلەدى. زاڭ جوباسى بويىنشا بايان­داما جاساعان وڭىرلىك دامۋ ءمينيسترى بولات جامىشەۆ زاڭ جوباسىنىڭ ەلىمىزدەگى رۇقسات بەرۋ جۇيەسى پروبلەمالارىن شەشۋگە باعىتتالاتىنىن اتاپ كورسەتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, قولدانىستاعى رۇقساتتامالاردىڭ تولىق تىزبەسى جاسالادى. جاڭا رۇقساتتار بەرۋدى ەنگىزۋدە رەتتەۋشى اسەرلەردى تالداۋ قولدانىلادى جانە رۇقساتتار قاۋىپتىلىك دارە­جەسى بويىنشا ساناتتارعا بولىنەدى. مينيستر, سونداي-اق, بارلىق رۇقسات بەرۋ راسىمدەرىن جۇزەگە اسىرۋداعى بىرىڭعاي ستاندارتتالعان ءتا­سىل­دەردى بەكىتۋ جانە «ءبىر تەرەزە» قا­عيداتتارىن نەعۇرلىم كەڭىنەن قولدانۋ كوزدەلگەندىگىن دە ورتاعا سالدى. زاڭ جوباسىنا قاتىستى پىكىر بىلدىرگەن ءماجىلىس توراعاسى شاعىن بيزنەستى قولداۋعا باعىتتالعان جۇمىستار ءالى دە جەتكىلىكسىز ەكەنىنە ەرەكشە توقتالدى. ق.جاقىپوۆ ەلى­مىز ەكونوميكاسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس ۇلەسى 17 پايىزدان اسپايتىندىعىن ايتا كەلىپ, ونىڭ كولەمىن كەمىندە 50 پايىزعا جەت­كىزۋ جاعىن ويلاستىرۋعا شا­قىردى. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە, رۇقساتتار مەن حابارلامالار تۋرالى زاڭنىڭ ماڭىزى زور, الاي­دا بۇل قۇجاتتىڭ ءوزى دە ەكونو­مي­كانىڭ اۋقىمدى ۇلەسىن, سونىڭ ىشىندە بانك سالاسىن, رۇقسات بەرۋلەردى, جۇمىس ورىندارىن اشۋدى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ماسەلەلەردى تۇگەلدەي شەشە المايدى. ۇكىمەتتىڭ وسى باعىتتا جۇمىسىن جالعاستىراتىنىنا سەنىم بىلدىرگەن توراعا بۇگىنگى كۇنى رۇقسات بەرۋ جۇيەلەرى ءالى دە ءتيىستى دەڭگەيدە رەتتەلىپ وتىرماعانىنا نازار اۋدارتتى. زاڭ جوباسىندا رۇقسات پەن حابارلامانىڭ 54 پۋنكتىن جويۋ تەتىكتەرى كورىنىس تاپقانىمەن, ءالى دە 737-ءسى قالىپ وتىر. «بىزدە كوپتەگەن ورگان وزىنە بيزنەستىڭ قانداي دا ءبىر دەڭگەيدە تاۋەلدى بولعانىن قالايدى. وسىمەن كۇرەسۋگە ءتيىسپىز. بۇعان بارىنشا سالماقتىلىقپەن قاراپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە مۇمكىندىگىنشە جاعداي جاساۋىمىز كەرەك», دەدى قابيبوللا قابەن ۇلى. پالاتا «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋ­رالى» كودەكسكە وزگەرىستەر مەن تو­لىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداما جاساعان دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ساليدات قايىر­بە­كوۆا قازىرگى ۋاقىتتا دەنساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسىندا جاڭا ءتا­سىل­دەر ايقىندالىپ, قوعامدىق قاتىناستاردى دامىتۋدىڭ جاڭا دەڭگەيى بەلگىلەنىپ وتىرعاندىعىن ەرەكشە اتادى. ال زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتى – قولدانىستاعى زاڭنا­مالىق ولقىلىقتاردى جويۋ, دەن­ساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن جەتىل­دىرۋ جانە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ. زاڭ جوباسىندا تىندەردى ء(تىننىڭ بولىگىن) جانە اعزالاردى (اعزالاردىڭ بولىگىن) ترانسپلانتتاۋعا قاتىستى نورمالار ەداۋىر جەتىلدىرىلىپ وتىر. مينيستر ترانسپلانتاتسيا ۇدە­رى­سىن جەتىلدىرۋ جانە دونورلار مەن ولاردىڭ كليەنتتەرىنىڭ قۇقى­عىن قورعاۋ ماقساتىندا گەمو­پوەتيكالىق ءتىن جاسۋشالارىن ترانسپلانتتاۋدى رەتتەۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ وتىرعاندىعىن اتاپ ءوتتى. ءتىرى دونوردان ۇلپا نەمەسە ور­گاندى الۋ تەك قانا ونىڭ جازباشا نوتاريالدىق كۋالاندىرىلعان كەلىسىمىمەن جۇزەگە اساتىن بولادى. ال گەموپوەتيكالىق ءتىن جاسۋشالارىن الۋعا ونداي نوتاريالدىق كۋالاندىرىلعان كەلىسىم تالاپ ەتىلمەيدى. قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كو­دەك­سىنىڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. قۇجات جوباسى سوت تورەلىگىن جۇرگىزۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا كونستيتۋتسيالىق قۇ­قىقتى ساقتاۋ مەن قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋدى جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان. اسىرەسە, قىلمىستىق قۋدالاۋدى باستاۋ ءراسىمىن وڭايلاتۋ كوزدەلەدى. ادۆوكاتتاردىڭ سوتقا دەيىنگى ءىس جۇرگىزۋدەن باستاپ قا­تىسۋى كەڭەيتىلەدى جانە سوت ءىسىن جۇرگىزۋ دە جەڭىلدەتىلەدى. ويتكەنى, ۇلكەن كولەمدى تەرگەۋ جانە سوت ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋدىڭ قاجەتى بولماي قالادى. بۇدان باسقا, جەدەل ىزدەستىرۋ شارالارىن جۇرگىزۋ ءتارتىبى رەتتەلگەن. پروكۋروردىڭ سانكتسيا بەرۋى ازاماتتاردى ولاردىڭ جەكە ومىرىنە قولسۇعىلماۋشىلىق كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىنىڭ بۇ­زىلۋىنان قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. سوتتىڭ سوتقا دەيىنگى ءىس جۇرگىزۋدى باقىلاۋىن كە­ڭەيتۋ ماقساتىندا قىلمىستىق پروتسەسكە تەرگەۋ سۋدياسى ينستيتۋتى ەنگىزىلەتىن بولادى. وعان جەكەلەگەن تەرگەۋ ارەكەتتەرىنە سانكتسيا بەرۋ, سوتقا دەيىنگى ءىس جۇرگىزۋ ساتىسىندا تاراپتاردىڭ شاعىمدارى مەن ءوتىنىشحاتتارىن قاراۋ وكىلەتتىگى بەكىتىلىپ بەرىلمەك. ازا­­ماتتاردىڭ قىلمىستىق پروتسەس­تەگى قۇقىقتارىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا كۋانىڭ, جابىرلە­نۋشىنىڭ ايعاق­تارىن ساقتاۋعا بەرۋ كەزىندە تاراپ­تاردىڭ بىردەي قاتىسۋ جاعداي­لارىنا كەپىلدىك بەرەتىن نورما دا نازاردان تىس قالماعان. جانە دە كودەكس جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا بۇلتارتپاۋ شاراسىن قولدانۋ كەزىندەگى كەپىلدىڭ مولشەرى ەلەۋلى تۇردە (ەكى ەسەگە دەيىن) ازايتىلعان. ايرىقشا جاعدايلاردا, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان ءالسىز توپتارىنا قاتىستى كەپىلدىڭ مولشەرى ەڭ تومەنگى مولشەردەن دە از قول­دانىلۋى مۇمكىن. پالاتا, سونىمەن بىرگە, «قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەي­بىر كونستيتۋتسيالىق زاڭدارىنا وزگە­رىستەر ەنگىزۋ تۋرالى» كونستي­تۋتسيالىق زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقى­لىمدا قولدادى. ءماجىلىس دەپۋتاتى رامازان سارپەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, وزگەرىستەر اتالعان كون­ستيتۋتسيالىق زاڭداردى قولدانۋدا قۇقىقتىق قايشى­لىقتار مەن ولقىلىقتاردىڭ ورىن الماۋىن قامتاماسىز ەتە­تىن بولادى. جالپى, زاڭ جوباسى قابىل­دانسا, ازاماتتاردىڭ قۇ­قىق­تارى مەن بوستاندىقتارىن, قوعام مەن مەم­لەكەتتىڭ مۇددەلەرىن قىلمىستىق قولسۇعۋشىلىقتان ءتيىمدى قورعاۋ قام­تاماسىز ەتىلەدى. كۇن ءتارتىبىنىڭ سوڭعى ماسەلەسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قىل­مىستىق ءىس جۇرگىزۋ زاڭناما­سىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەن­گىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. مۇنداعى نەگىزگى ماقسات – قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ نورمالارىن قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ جوباسىنا سايكەس كەل­تىرۋ. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».