جاستار اراسىندا پاتريوتتىق سەزىمدى ارتتىرۋعا باعىتتالعان تۋرنير ەلىمىزدە بولىپ جاتقان ساياسي ءارى كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر تۇرعىسىندا اشىق پىكىرلەسۋ فورماتىندا ۇيىمداستىرىلدى. قارسى تاراپتىڭ ۋاجدەرىنە دالەلدى ۇسىنىستارىن بىلدىرگەن كەلەسى تاراپ دەباتتىق ويىندار اياسىندا ەل كەلەشەگى جولىندا اتقارىلاتىن يگى ىستەردىڭ بارىسىنا شولۋ جاسادى. پىكىرلەرىن اشىق ايتىپ, جاڭا قازاقستاندى قۇرۋعا جاستاردىڭ دا ءازىر ەكەنىن ءبىلدىردى.
بۇل ءىس-شاراعا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ الەۋمەتتىك دامۋ جونىندەگى پرورەكتورى نۇرجان ايدوسوۆ جانە جاستار كوميتەتى جەتەكشىسى ابزال ءارىپوۆ, سونىمەن قاتار اباي اتىنداعى قازۇۋ پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «اتامەكەن» ينتەللەكتۋالدى پىكىرسايىس كلۋبى, الماتى ەنەرگەتيكا جانە بايلانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «ەنەرگو» دەبات كلۋبى, قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «پاراساتتى ناعىز ليدەرلەر وداعى» دەبات كلۋبى, UIB ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ UIB DC جانە قازاق-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دەبات كلۋبتارىنىڭ مۇشەلەرى, قالالىق, ايماقتىق جانە رەسپۋبليكالىق پىكىرسايىس تۋرنيرلەرىنىڭ جەڭىمپازدارى قاتىستى.
بەيبىزەينەپ تىنىشتىقباي,
قازاق-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى دەبات كلۋبىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى:
– كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ زاڭناما جۇيەسىندەگى وڭ رەفورمالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا جول اشادى. سونىڭ ارقاسىندا فۋندامەنتالدى بازاسى بار زاڭنامالار جۇيەسى ورنىعادى دەپ سەنەمىن. ءاربىر ازامات ادىلەتتى قوعامدا, ساياسي ساۋاتتى ورتادا وسكەندى قالايدى. بۇگىندە جاستار ەلدىڭ ەرتەڭىنە ۇلكەن سەنىممەن قاراي وتىرىپ, ءبىلىم, عىلىم سالاسىنداعى اشىقتىققا ءۇمىت ارتادى. ساپالى ءبىلىم, داۋلەتتى قوعاممەن عانا العا دامۋ بار ەكەنىن ۇعىنعان جاستار قازىرگى كەزدە پىكىرسايىس الاڭدارىندا ويىن اشىق ايتىپ, كەمشىلىكتەردى بۇكپەسىز جەتكىزە الاتىن دارەجەدە. بۇگىندە شەتەلدەردەن ءبىلىم الىپ كەلىپ, ەل ەرتەڭى ءۇشىن الاڭدايتىن جاستاردىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. ءبىلىم الۋعا قولايلى جاعداي جاسالعان قوعامدا تەك ءىس-ارەكەتتەردىڭ ناتيجەلى بولعانى ابزال.
بەكزات تۇراروۆ,
الماتى ەنەرگەتيكا جانە بايلانىس
ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «ەنەرگو» دەبات كلۋبىنىڭ ەكس-كوورديناتورى:
– جاستاردىڭ بويىندا پاتريوتتىق سەزىمدى تاربيەلەۋ ول بالا كەزدەن باستاۋ الاتىنى شىندىق. ول ءبىزدىڭ قوعامنىڭ دامۋىمەن بىرگە داميتىن, ءاربىر ازاماتتان بولە جارمايتىن قاسيەتتى سەزىم. ءار ازاماتتىڭ بويىندا تۋعان ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى زور بولعاندا ءارى ءوز جاۋاپكەرشىلىگىن دۇرىس تۇسىنە بىلگەندە قورشاعان ورتامىز جاقسى باعىتقا قاراي وزگەرە الادى. سوندىقتان دا پرەزيدەنت قولعا العان رەفورمالار ءاربىر ازاماتتى بەيجاي قالدىرماۋ كەرەك. رەفورمالار ءار ازاماتتىڭ وزىنەن باستاۋ الىپ, ءوز ومىرىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعاندا عانا ەلىمىز دە العا جىلجي بەرمەك. سوندىقتان دا اتا زاڭىمىزعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر كەلەشەك ۇرپاقتىڭ جارقىن ءارى ادىلەتتى ءومىر سۇرۋىنە باعىتتالىپ وتىر دەپ سەنەمىن.
ارۋجان ەرجانوۆا,
UIB ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «UIB DC» دەبات كلۋبىنىڭ وكىلى:
– بۇگىندە بالاعا قازاقشا تاربيە بەرۋ, ول ءۇشىن اتا-انالاردى تاربيەلەۋ تۇرعىسىندا پىكىرلەردى ءجيى ەستيمىز. بىرقاتار ساراپشى قازاق تىلىندە بالالار كورەتىن مۋلتفيلمدەردىڭ ازدىعىن العا تارتادى. مەنىڭشە, ماسەلە مامانداردىڭ تاپشىلىعىندا. ويتكەنى ساپاسى ناشار قازاق ءتىلدى ءونىمدى بالالار كورمەيدى. ولارعا زاماناۋي تىلدە, ساۋاتتى تۇسىرىلگەن فيلمدەر قاجەت. ال كەڭەستىك تاربيەمەن, ورىس تىلىندە وسكەن كوپتەگەن اتا-انالار قالايشا بالاسىن قازاقشا تاربيەلەي الادى. تىپتەن, ورتا مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن بالالارىن شەتەلدە وقىتىپ, سول ەلدە قالدىرعىسى كەلەتىن دە اتا-انالار بار. ەگەر ول ءوز ەلىنىڭ پاتريوتى بولسا, نەگە وزگە ەلدىڭ دامۋى ءۇشىن جۇمىس ىستەۋى كەرەك. وسى ورايدا پاتريوتتىق دەگەن ۇعىم وتباسى ەمەس, مەملەكەتتىك دارەجەدە قولعا الىنعانى ابزال. بيلىك وكىلدەرى ەلدىڭ ەرتەڭىنە الاڭداپ, جان-جاعىمىزدا قازاق ءتىلى ءوز دەڭگەيىندە داميتىن بولسا, ءتىلى قازاقشا شىققان بالا ءۇشىن دارا جولدىڭ اشىلاتىنى انىق. اۋىلدا ءوسىپ, قالاعا كەلگەننەن كەيىن انا تىلىندە سويلەۋگە قىسىلىپ جۇرگەن جاستاردىڭ كەلەشەگى قانداي بولادى. ماسەلە قاراجاتقا دا, قۇجاتقا دا قاتىستى ەمەس. پاتريوتتىق دەگەنىمىز زاڭداردىڭ قازاقشا سويلەۋى مەن بالا جاستان انا تىلىمەن سۋسىنداپ وسۋىمەن تىعىز بايلانىستى.
ايدانا مۇحامەت,
قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «پاراساتتى ناعىز ليدەرلەر وداعى» دەبات كلۋبىنىڭ وكىلى:
– كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەردى قۇپتاي وتىرىپ, ەل كەلەشەگىن جارقىن ومىرگە وزگەرتۋگە باعىتتالعان قادامداردى قولدايمىن. ويتكەنى الەم دامىعان سايىن قوعامعا دا وزگەرىستەر قاجەت. ارينە, كەز كەلگەن ەلدىڭ ءوز ىشىندە كۇردەلى ماسەلەلەرى بولاتىنى حاق. ال ونى ۋاقىتىندا ءتيىمدى جولمەن شەشۋ قوعامنىڭ مىندەتى. وسى ورايدا زاڭدارعا دا وزگەرىستىڭ قاجەت ەكەنىن ۋاقىتتىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر. كونستيتۋتسياعا وزگەرىس ەنگىزۋ الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسىندە بار. الايدا الەمنىڭ بىرقاتار ەلى الەۋمەتتىك قايشىلىقتان ارىلماي وتىرعانى بەلگىلى. بۇل ەلدەردە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى تومەن, قىلمىس دەڭگەيى وتە جوعارى. ويتكەنى قوعام ءوز ماسەلەسىن ءوزى شەشە المايدى. ال ءبىز ءوز ءومىرىمىزدى جاڭاشىلدىقتاردى ەنگىزۋ ارقىلى عانا وزگەرتە الامىز.
اياجان راكيشەۆا,
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ
«التىن ساپا» ينتەللەكتۋالدى پىكىرسايىس كلۋبىنىڭ كوورديناتورى:
– جاقىندا وتكىزىلەتىن رەفەرەندۋمعا بايلانىستى ساياسي تاقىرىپتاردا جاستاردىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا «التىن ساپا» ينتەللەكتۋالدى پىكىرسايىس كلۋبى ۇيىمداستىرىپ وتىرعان دەبات ويىندارى وتە ماڭىزدى ماسەلەردى قوزعادى. كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر مەن پاتريوتيزم تاقىرىپتارىندا پىكىرسايىسشىلار ەلىمىزدە وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى ارتتىرۋدىڭ مەحانيزمىن ۇسىنىپ, جولدارىن تۇسىندىرۋگە تىرىستى. جاستاردىڭ بويىندا پاتريوتتىق سەزىمدى ارتتىرۋ ءۇشىن اتا-انالارعا ارنالعان كۋرستار, ارنايى كىتاپتاردى جارىققا شىعارۋ تۋرالى ۇسىنىستار ايتىلدى. كوپتەگەن جاڭا باستاما كوتەرىلدى. ەڭ ماڭىزدىسى ستۋدەنت جاستار قوعامدا بولىپ جاتقان وزگەرىستەرگە بەيجاي قارامايتىنىن ءبىلدىردى.
ابزال ءارىپوۆ,
قازۇۋ جاستار كوميتەتىنىڭ جەتەكشىسى:
– كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ كەرەك پە, الدە قارسىلىق بار ما؟ قوعامداعى پاتريوتتىق كوڭىل كۇي قانداي؟ وسى تاقىرىپتار اياسىندا پىكىر بىلدىرگەن جاستار ەلىمىزدەگى جاڭا باستامالاردى, جاستار ومىرىنە تىڭ سەرپىلىس اكەلەتىن جوبالاردى قولدايتىنىن جەتكىزدى. اسىرەسە, قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ, اۋىل بالاسى مەن قالا جاستارىنىڭ ءومىرى سالىستىرا باياندالدى. وسى تۇرعىدان العاندا, ءبىر وكىنىشتىسى, اۋىل جاستارى قالاعا كەلگەندە ءوز انا تىلىندە سويلەۋگە قىسىلاتىنى قىنجىلتادى. جاستار ءپاتريوتيزمنىڭ قورشاعان ورتاعا جاناشىرلىقپەن تىعىز بايلانىستى ەكەندىگىنە ءمان بەرىپ, ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى. ەل كادەسىنە ىسكە اساتىن وزگەرىستەرگە جاستار دا دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى. اسىرەسە ستۋدەنت جاستار ءۇشىن اقپاراتتىق تەحنولوگيالار عاسىرىندا قوعامدا جاڭا وزگەرىستەردىڭ ورىن العانى ءتيىمدى. ويتكەنى ءىت عاسىرى – الەۋەتى جوعارى جاستاردىڭ كەزەڭى. ولاردىڭ تىڭ جوبالارىنا قارجىلىق قولداۋ كورسەتۋ, وندىرىسكە ەنگىزۋ ارقىلى جاڭا تەحنولوگيالار نارىعىندا قازاق جاستارىنىڭ ءوز ورنىن تابۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. سوندىقتان دا جاستار ءتىلىن زاماناۋي تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ارقىلى تاۋىپ, جاستار كوپ شوعىرلاناتىن پلاتفورمالاردا ولاردىڭ ءومىرىن وزگەرتۋگە, مىسالى, باسپانا باعدارلامالارى, تەگىن كۋرستار, شەتەل باعدارلامالارىنا قاتىسۋ تۋرالى اقپاراتتاردى ورنالاستىرۋدىڭ ماڭىزى جوعارى. تىپتەن, قازىرگى كەزدە كورپوراتيۆتى پوشتا اشۋ ارقىلى جاستاردى جاڭالىقتاردان جىلدام حابارلاندىرۋعا بولادى.
ءسوز سوڭى. تۋرنير بارىسىندا تۋعان ءتىلدىڭ تاعدىرىنا قاتىستى وتكىر ويلار, ناقتى ۇسىنىستار دا ايتىلدى. اتاپ ايتقاندا, دەباتشىلار قازاق ءتىلىن دامىتۋ, قازاق تىلىندەگى اقپاراتتى كوبەيتۋ جانە الەۋمەتتىك جەلى جانە مەدياكونتەنتتى مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزۋ, ادەبي كىتاپتاردى, الەمدىك ادەبيەتتەردى انا تىلىمىزگە كوبىرەك اۋدارۋ, جاس وتباسىلاردى جانە بولاشاق اتا-انالاردى قازاقشا كىتاپتار وقۋ ارقىلى تاربيەلەۋگە ۇندەۋگە قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى. جاستار اتا زاڭعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر, رەفەرەندۋمعا بايلانىستى سۇراقتارعا قاتىستى جاۋاپتارىن ادىلەتتى قوعام, جارقىن ءومىر سۇرۋمەن بايلانىستىردى. قىزىقتى ءارى تارتىستى وتكەن پىكىرسايىس بارىسىندا جەڭىمپازدارعا ماقتاۋ قاعازى جانە ءال-ءفارابيدىڭ 7 تومدىق تراكتاتى تابىس ەتىلدى.
