فورۋمدا ءسوز سويلەگەن ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ ورتالىق ازيانىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى بايلانىستى نىعايتا وتىرىپ, ساپالى زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ, يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. مينيستر اتاپ وتكەندەي, ەلىمىزدەگى 14 جوعارى وقۋ ورنى الەمدىك رەيتينگتەن ورىن العان. بۇگىندە قازاقستان – بولون پروتسەسىنىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى.
فورۋمدى وتكەن جىلى قول قويىلعان تۇركىستان دەكلاراتسياسىندا كورسەتىلگەن جوسپارلاردى جۇزەگە اسىرۋعا ىقپال ەتەدى دەپ باعالاعان ا.ايماعامبەتوۆ: «نەگىزگى ماقسات – وڭىرلىك دەڭگەيدە ىنتىماقتاستىقتى نىعايتىپ, ايماقتا ءبىرتۇتاس كەڭىستىك قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ورتالىق ازيا جوعارى ءبىلىم ايماعىن قۇرۋ», دەپ اتاپ ءوتتى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بيىل قازاقستان چەحيامەن بىرگە بولون پروتسەسىن باسقارۋ توبىنا (BFUG) تەڭ توراعالىق ەتۋدە. فورۋم بارىسىندا قازاقستاندا BFUG وكىلدىگىن اشۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى. بۇل ەۋروپا مەن ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنداعى جوعارى ءبىلىم سالاسىنداعى ارىپتەستىكتى كۇشەيتۋگە جانە بولون پروتسەسى قاعيداتتارىن وڭىردە تاراتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ء«بىز اۋقىمدى رەفورما جۇرگىزىپ, جوعارى وقۋ ورىندارىنا اكادەميالىق, باسقارۋشىلىق جانە قارجىلىق دەربەستىك بەردىك. كورپوراتيۆتىك باسقارۋ جۇيەسى ءساتتى ەنگىزىلدى. جوعارى وقۋ ورىندارى كوممەرتسيالىق ەمەس اكتسيونەرلىك قوعامدارعا اۋىستى. ديرەكتورلار كەڭەسى قۇرىلدى. وسى جانە باسقا دا كوپتەگەن رەفورما قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جاقسارتۋدا شەشۋشى ءرول اتقاردى», دەپ اتاپ ءوتتى ا.ايماعامبەتوۆ. سونداي-اق ول ورتالىق ازيا ءوڭىرى ەلدەرىنىڭ 150 ستۋدەنتى ءۇشىن ء«ال-فارابي» ماماندىعى مەن باعدارلاماسىن دايارلاپ, سونداي-اق PhD باعدارلامالارى بويىنشا گرانتتار ءبولۋ ماسەلەسىنە توقتالدى. ويتكەنى ورتالىق ازيا ستۋدەنتتەرىنىڭ بىرىككەن وداعىن قۇرۋ ماسەلەسى اسا وزەكتى.
ورتالىق ازيا ۋنيۆەرسيتەتتەرى رەكتورلارىنىڭ ءى فورۋمى ۋنيۆەرسيتەتارالىق بايلانىس ورناتىپ, تاجىريبە الماسۋ الاڭى رەتىندە سۇرانىسقا يە بولاتىنىنا سەنىم بىلدىرگەن وزبەكستان جوعارى جانە ورتا ارناۋلى ءبىلىم ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى كوميلجون كاريموۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ءىس-شارالار, حالىقارالىق, وڭىرارالىق جانە ۋنيۆەرسيتەتارالىق بايلانىستى جانداندىرۋعا سەرپىن بەرەدى. قازىرگى تاڭدا وزبەكستاننىڭ دا جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا اۋقىمدى رەفورمالار جۇزەگە اسىپ جاتىر.
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتورى جانسەيىت تۇيمەباەۆ ورتالىق ازياداعى عىلىمي ۇيىمدار مەن ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ مەن وزىق تاجىريبە الماسۋ, سونداي-اق فورۋم اياسىنداعى ىقپالداستىقتىڭ بولاشاق ۇرپاقتىڭ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا قوساتىن ۇلەسى قوماقتى ەكەنىنە توقتالدى. وسى ورايدا ج.تۇيمەباەۆ: «جۋىردا تۇركيانىڭ ىستانبۇل قالاسىندا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ فيليالى اشىلدى. قازۇۋ ورتالىق ازيا ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ, ىنتىماقتاستىق تۋرالى 30-عا جۋىق كەلىسىمگە قول قويدى. وسى مامىر ايىنىڭ سوڭىنا قاراي بىشكەك قالاسىندا ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ كەزەكتى فيليالىن اشۋ جوسپارلانۋدا», دەپ اتاپ ءوتتى.
بۇگىندە ۇلتتىق جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ الەمدىك دەڭگەيدەگى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە اينالۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. وسى باعىتتا جەتىلدىرىلگەن عىلىمي زەرتحانالار قۇرىلماق. ۋنيۆەرسيتەت كامپۋسىن كەشەندى جاڭعىرتۋ جانە Smart تەحنولوگيالاردى قولدانۋ جۇمىستارى ىسكە اسۋدا. QS By Subject جاھاندىق پاندىك رەيتينگىندە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ودان ءارى ىلگەرىلەتۋ ستۋدەنتتەر سانىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
مەملەكەتتەر اراسىندا ءبىلىم, عىلىم ىقپالداستىعى تۇرعىسىندا قىرعىز رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى راسۋل ابازبەك ۋلۋ, تاجىك ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى كوبيلدجون حۋشۆاحتزودا جانە باسقا دا دەلەگاتتار بايانداما جاساپ, ونىڭ كەلەشەگىنە زور سەنىم ارتتى.
ورتالىق ازيا جوعارى وقۋ ورىندارى اليانسىن قۇرۋ تۋرالى مەموراندۋم قابىلدانىپ, ەكىجاقتى ماڭىزدى كەلىسىمدەرگە قول قويۋ قاتىسۋشى مەملەكەتتەر وكىلدەرى ءۇشىن ماڭىزدى قادامداردىڭ بىرىنە اينالدى. سونىمەن قاتار ورتالىق ازيا ەلدەرىندە قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارىن اشۋ مۇمكىندىگى تالقىلانىپ, باسىم باعىتتار بويىنشا بىرلەسكەن عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ جوبالارى جوسپارىن ازىرلەۋ, وقىتۋشىلار جانە ستۋدەنتتەرمەن الماسۋ بارىسى دا تاراپتار ءۇشىن ءتيىمدى ىقپالداستىق.
حالىقارالىق شارا اياسىندا «جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك, جوو ۇجىمى مەن ستۋدەنتتەرىنىڭ ۇتقىرلىعى» جانە «جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تسيفرلى ترانسفورماتسياسى جانە ورتالىق ازيا ەلدەرى زەرتتەۋ كەڭىستىگىنىڭ ينتەگراتسياسى» تاقىرىبىندا سەسسيالار ءوتىپ, ايماق وكىلدەرى ءوز تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى.
الماتى
