كەلەلى ءىس باستاۋىندا – كەدەنشىلەر

قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا كەدەندىك باقىلاۋ دەپارتامەنتىندە كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەستىڭ كەزەكتى ءماجىلىسى ءوتتى. ماجىلىستە جاڭا ەرەجەلەردىڭ ءبىرى – كەدەن وداعىنىڭ اۋماعىنا تەمىرجولمەن اكەلىنەتىن تاۋارلار تۋرالى مىندەتتى الدىن الا اقپاراتتاندىرۋ ماسەلەسى تالقىلاندى. الداعى قازان ايىنان باستاپ كۇشىنە ەنەتىن بۇل ەرەجەنىڭ بىرنەشە ارتىقشىلىقتارى بار. مىسالى, الدىن الا اقپاراتتاندىرۋدى ترانزيت دەكلاراتسياسىنىڭ ەلەكتروندى كوشىرمەسى ەسەبىندە پايدالانۋعا بولادى. سونداي-اق, جۇكتىڭ ءوتۋ ۋا­قىتى ەداۋىر قىسقارادى. مىسالى, ءوت­كىزۋ پۋنكتىندە تۇرعان كەدەن وكى­لىمەن بايلانىسۋدىڭ قاجەتى جوق جانە تاۋاردى بوساتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋعا از عانا ۋاقىت جۇمسالادى. ودان سوڭ «تاۋارلارعا ارنالعان دەكلاراتسيادا كورسەتىلگەن ءمالى­مەتتەرگە وزگەرىستەر مەن قوسىم­شالار ەنگىزۋدىڭ  ءتارتىبى تۋرالى»  ەۋرازيا ەكونوميكالىق كوميس­سياسىنىڭ شەشىمى تۋرالى ءسوز بولدى.  وڭىرگە كەلەتىن تاۋارلاردىڭ نە­گىزگى تاسقىنى «قىزىلوردا-كەدەندىك رەسىمدەۋ ورتالىعىنان» وتەدى. كەدەن بەكەتىنىڭ باسشىسى ا.قارلىحانوۆ تاۋار دەكلاراتسياسىن تولتىرۋ بارىسىندا قاي جەردە قانداي مالىمەتتى ورنالاستىرۋداعى جاڭا تالاپتاردى ءتۇسىندىردى. سونىمەن قاتار, كەدەنشىلەر ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 22-23 مامىرىنا جوسپارلانىپ وتىرعان VII استانا ەكونوميكالىق فورۋمى جانە II داعدارىسقا قارسى بۇكىلالەمدىك كونفەرەنتسيا تۋرالى حابارلاما جاسادى. الەم حالىقتارىنىڭ بىرىڭعاي جانە تەڭ قۇقىلى ۇنقاتىسۋى, زەرتتەۋ­لەر جۇرگىزۋ, مەملەكەتتىك, قو­عامدىق, اقپاراتتىق جانە بيزنەس قۇرىلىمدارىن كەڭىنەن تار­تۋ ارقىلى ۇلتتىق ەكونومي­كالاردى جانە عالامدىق قاۋىمداستىقتى دامىتۋدىڭ وزەكتى پروبلەمالارى جونىندە ۇسىنىستار مەن باع­دار­لامالار ازىرلەۋ ءۇشىن قۇرىلعان G-Global سايتىندا ينتەراكتيۆتى, اشىق جانە بۇقارالىق پىكىرتا­لاس­تارعا قاتىسۋ مۇمكىندىگى ءتۇسىن­دىرىلدى. قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا كەدەندىك باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ مالىمەتتەرىنە كوز جۇگىرتسەك, قى­زىلوردالىق كەدەنشىلەر ءى توقسان قورىتىندىسى بويىنشا بيۋدجەتكە 3 ميلليارد 63 ميلليون 210 مىڭ تەڭگە كەدەندىك تولەمدەر مەن سالىقتار تۇسىرگەن ەكەن. بۇل الدىن الا جاسالعان بولجامدى تاپسىرما 100,1 پايىزعا ورىندالدى دەگەن ءسوز. 2014 جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا وبلىستىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى 366 ميلليون 291 مىڭ اقش دوللارىن قۇرادى. مۇنى وتكەن جىلدىڭ ەسەپتى كەزەڭىمەن سالىستىرا قاراساق, سىرتقى ساۋدا اينالىمى  7 ميلليون 396 مىڭ دوللارعا كەمىگەنىن كورەمىز. كەدەندىك اۋديت بويىنشا, سىرتقى ەكونوميكالىق قىز­مەت­كە قاتىسۋشىلاردىڭ قىزمە­تىنە 3 جوسپارلى جانە 9 كامەرال­دىق تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى, ناتيجە­سىن­دە بيۋدجەتكە 104 ميلليون تەڭگە كەدەن تولەمدەرى مەن سالىق­تا­رى قوسىمشا ەسەپتەلىندى. دەپار­تا­مەنتتىڭ كونترابانداعا قارسى كۇرەس باسقارماسى بارلىعى 6 قىل­مىس­تىق ءىس قوزعاپ, 24 ميلليون 475 مىڭ تەڭگە  مەملەكەت پايداسىنا شىعىن وندىرگەن. قىسقاسى, كەدەننەن كەلەر شىعىننان پايدا زور. ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان». قىزىلوردا.