پارلامەنت ءماجىلىسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى داريعا نازارباەۆا باستاعان پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ ءبىر توپ دەپۋتاتتارى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ەكى كۇندىك جۇمىس ساپارىمەن بولىپ, ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بارىسىمەن تانىستى.
حالىق قالاۋلىلارى الدىمەن وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنا اتباسىن تىرەدى. مەديتسينالىق مەكەمەنىڭ باس دارىگەرى ولەگ زاۆيالوۆ مارتەبەلى مەيمانداردى اتقارىلىپ جاتقان شارالارمەن تانىستىردى. مۇندا 1986 جىلدان مۇگەدەك بالالاردى وڭالتۋ بولىمشەسى جۇمىس ىستەيدى. بىلتىر ەكى مىڭعا جۋىق بالدىرعان وسىندا ەم-دوم الىپ, ساۋىعىپ شىققان. كۇندىزگى ستاتسيونار اشىلىپ, اۋرۋ بەلگىلەرىن ەرتە انىقتاۋدىڭ ارقاسىندا كەسەلدى اسقىندىرماي ەمدەۋدىڭ جولعا قويىلعانى بايقالادى. ۆيتسە-سپيكەردىڭ مۇگەدەك بالالاردى ساۋىقتىرۋ قانداي دارەجەدە دەگەن ساۋالىنا 97 پايىز دەپ جاۋاپ بەرىلدى. ءتۋابىتتى مۇگەدەكتىككە ۇشىراعان سابيلەر پەريناتالدىق ورتالىقتان جەتكىزىلىسىمەن ارنايى جابدىقتالعان ءتورت زالدا ەم-دوم الىپ, 15 جاسقا دەيىن ءدارىگەرلەردىڭ قاتاڭ باقىلاۋىندا بولادى.
سەنات جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى سەنسورلىق, تۇزدى شاحتا, دەنەشىنىقتىرۋ بولمەلەرىن, ماسساج, ينەمەن ەمدەۋ كابينەتتەرىن ارالاپ كورىپ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ جاقسى جابدىقتالعانىنا كوزدەرىن جەتكىزدى. ايماق باسشىسى سامات ەسكەندىروۆ اۋرۋحانانى قارجىلاندىرۋعا بيىل 840 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلعانىن, اقشا بىلتىرعى جىلعا قاراعاندا 1,5 ەسە كوپ بولىنگەنىن جەتكىزدى. ءۇستىمىزدەگى جىلى وسى زامانعى ءتورت مەديتسينالىق قۇرال-جابدىق ساتىپ الىنعان. سۇراق-جاۋاپ ءتۇرىندەگى پىكىر الىسۋ بارىسىندا اۋرۋحانا جۇمىسىنىڭ ساپالىق كورسەتكىشتەرىن ايعاقتايتىن باسقا دا دەرەكتەر كەلتىرىلدى.
وڭالتۋ بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى يرينا تيششەنكو «سالاماتتى قازاقستان» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلعان جۇمىستاردى ورتاعا سالدى. بالالار اراسىندا جۇيكە, ءتۋابىتتى اۋرۋلار, پسيحيكالىق اۋىتقۋشىلىق كەڭ تارالىپ وتىر. داريعا نۇرسۇلتانقىزى ءوز سوزىندە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ءمۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردى قوعامدىق ومىرگە, بەلسەندى ەڭبەككە تارتۋدىڭ جولدارى جان-جاقتى قاراستىرىلعانىن ايتا كەلىپ, جاس انالار كۇتىمىنە, سكرينينگتىك تەكسەرىستەردىڭ جۇيەلى جۇرگىزىلۋىنە, دياگنوستيكالىق زەرتتەۋلەردىڭ دالدىگىنە, دياگنوزدىڭ ناقتى قويىلۋىنا وزگەلەردىڭ نازارىن اۋداردى.
بۇدان كەيىن حالىق قالاۋلىلارى ەستۋ قابىلەتى ناشار بالالارعا ارنالعان وبلىستىق ارنايى مەكتەپ-ينتەرناتقا كەلىپ, مەكەمەنىڭ ديرەكتورى جانكەلدى ءتاجيننىڭ حابارلاماسىن ۇلكەن ىجداعاتپەن تىڭدادى. 120 ورىنعا شاقتالعان ينتەرناتتا ەستۋ قابىلەتى ءتۋابىتتى بولماسا جۇرە كەلە زاقىمدانعان 151 تاربيەلەنۋشى ءبىلىم الادى. ولاردىڭ 14-ىنە كوحلەارلىق يمپلانتاتسيالىق وتا جاسالعان. 2009-2013 جىلدار ارالىعىندا 32 تۇلەك جوعارى, ارناۋلى وقۋ ورىندارىنا تۇسسە, 18-ءى تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاسقان. قولدانىلعان ناقتى شارالارعا قاراماستان, ەستۋ كەمىستىگى بار بالالاردىڭ جىل وتكەن سايىن كوبەيىپ كەلە جاتقانى الاڭداتپاي قويمايدى. وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسى جانىنداعى سۋردولوگيالىق كابينەتتە 244 بالا ەسەپتە تۇر. 4500 نارەستەنىڭ 12-15-ءسى ءتۋابىتتى قۇلاق مۇكىسىمەن اۋىرادى. وسىندا تۇمەن وبلىسىنا قاراستى ششادرينسك ارنايى مەكتەپ-ينتەرناتپەن on-line كونفەرەنتسياسى ۇيىمداستىرىلىپ, كوپتەن بەرى ىنتىماقتاسا جۇمىس جاساپ كەلە جاتقان مەكەمەلەر ءوزارا تاجىريبە الماستى. شەكارالاس وڭىردە قۇلاق قوندىرعىلارىن اۋىستىرۋ, جوندەۋ, جاڭالاۋ ءىسى مەملەكەت تاراپىنان وڭ شەشىم تاپقان. حالىق قالاۋلىلارىنىڭ تاعى ءبىر ايالداعان جەرى بالالاردىڭ پسيحونەۆرولوگيالىق ينتەرنات ءۇيى بولدى. مەكەمە ديرەكتورى اياگوز ەرماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, الەۋمەتتىك وڭالتۋدىڭ جاڭا ستاندارتتارى سەگىز باعىت بويىنشا اتقارىلادى. 3-18 جاس ارالىعىنداعى 106 تاربيەلەنۋشىنىڭ بيىلعى كۇتىمىنە 224 ميلليون تەڭگە بولىنگەن. پروتەز-ورتوپەديالىق ورتالىعىنىڭ پەتروپاۆل قالاسىنداعى فيليال جۇمىسى دا قوناقتاردىڭ ريزاشىلىعىن تۋدىردى. ءوز ونىمدەرىن قوستاناي, اقمولا, قاراعاندى وبلىستارىنا, استانا قالاسىنا جونەلتۋمەن اينالىساتىن كاسىپورىندا 82 ادام جۇمىسقا تارتىلعان. ورتاشا ايلىق جالاقى 98 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.
قىزىلجار اۋدانىندا دەپۋتاتتار جۇرتشىلىقپەن جۇزدەسىپ, جەرگىلىكتى ماسەلەلەر بويىنشا ءوز ويلارىمەن ءبولىستى.
حالىق قالاۋلىلارىنىڭ قىزىلجار وڭىرىنە جۇمىس ساپارى كەشە ودان ءارى جالعاستى. س.مۇقانوۆ اتىنداعى كىتاپحانادا د.نازارباەۆانىڭ ءتورايىمدىق ەتۋىمەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كوميتەتىنىڭ كوشپەلى ءماجىلىسى ءوتىپ, 2012-2018 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق ءىس-قيمىل جوسپارى تالقىلاندى. وندا مۇگەدەك جانداردىڭ, بالالاردىڭ قۇقىعى مەن ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋدىڭ كەشەندى شارالارى جونىندە ۇتىمدى ۇسىنىستار ايتىلدى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
حالىق قالاۋلىلارى الدىمەن وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنا اتباسىن تىرەدى. مەديتسينالىق مەكەمەنىڭ باس دارىگەرى ولەگ زاۆيالوۆ مارتەبەلى مەيمانداردى اتقارىلىپ جاتقان شارالارمەن تانىستىردى. مۇندا 1986 جىلدان مۇگەدەك بالالاردى وڭالتۋ بولىمشەسى جۇمىس ىستەيدى. بىلتىر ەكى مىڭعا جۋىق بالدىرعان وسىندا ەم-دوم الىپ, ساۋىعىپ شىققان. كۇندىزگى ستاتسيونار اشىلىپ, اۋرۋ بەلگىلەرىن ەرتە انىقتاۋدىڭ ارقاسىندا كەسەلدى اسقىندىرماي ەمدەۋدىڭ جولعا قويىلعانى بايقالادى. ۆيتسە-سپيكەردىڭ مۇگەدەك بالالاردى ساۋىقتىرۋ قانداي دارەجەدە دەگەن ساۋالىنا 97 پايىز دەپ جاۋاپ بەرىلدى. ءتۋابىتتى مۇگەدەكتىككە ۇشىراعان سابيلەر پەريناتالدىق ورتالىقتان جەتكىزىلىسىمەن ارنايى جابدىقتالعان ءتورت زالدا ەم-دوم الىپ, 15 جاسقا دەيىن ءدارىگەرلەردىڭ قاتاڭ باقىلاۋىندا بولادى.
سەنات جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى سەنسورلىق, تۇزدى شاحتا, دەنەشىنىقتىرۋ بولمەلەرىن, ماسساج, ينەمەن ەمدەۋ كابينەتتەرىن ارالاپ كورىپ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ جاقسى جابدىقتالعانىنا كوزدەرىن جەتكىزدى. ايماق باسشىسى سامات ەسكەندىروۆ اۋرۋحانانى قارجىلاندىرۋعا بيىل 840 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلعانىن, اقشا بىلتىرعى جىلعا قاراعاندا 1,5 ەسە كوپ بولىنگەنىن جەتكىزدى. ءۇستىمىزدەگى جىلى وسى زامانعى ءتورت مەديتسينالىق قۇرال-جابدىق ساتىپ الىنعان. سۇراق-جاۋاپ ءتۇرىندەگى پىكىر الىسۋ بارىسىندا اۋرۋحانا جۇمىسىنىڭ ساپالىق كورسەتكىشتەرىن ايعاقتايتىن باسقا دا دەرەكتەر كەلتىرىلدى.
وڭالتۋ بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى يرينا تيششەنكو «سالاماتتى قازاقستان» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلعان جۇمىستاردى ورتاعا سالدى. بالالار اراسىندا جۇيكە, ءتۋابىتتى اۋرۋلار, پسيحيكالىق اۋىتقۋشىلىق كەڭ تارالىپ وتىر. داريعا نۇرسۇلتانقىزى ءوز سوزىندە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ءمۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردى قوعامدىق ومىرگە, بەلسەندى ەڭبەككە تارتۋدىڭ جولدارى جان-جاقتى قاراستىرىلعانىن ايتا كەلىپ, جاس انالار كۇتىمىنە, سكرينينگتىك تەكسەرىستەردىڭ جۇيەلى جۇرگىزىلۋىنە, دياگنوستيكالىق زەرتتەۋلەردىڭ دالدىگىنە, دياگنوزدىڭ ناقتى قويىلۋىنا وزگەلەردىڭ نازارىن اۋداردى.
بۇدان كەيىن حالىق قالاۋلىلارى ەستۋ قابىلەتى ناشار بالالارعا ارنالعان وبلىستىق ارنايى مەكتەپ-ينتەرناتقا كەلىپ, مەكەمەنىڭ ديرەكتورى جانكەلدى ءتاجيننىڭ حابارلاماسىن ۇلكەن ىجداعاتپەن تىڭدادى. 120 ورىنعا شاقتالعان ينتەرناتتا ەستۋ قابىلەتى ءتۋابىتتى بولماسا جۇرە كەلە زاقىمدانعان 151 تاربيەلەنۋشى ءبىلىم الادى. ولاردىڭ 14-ىنە كوحلەارلىق يمپلانتاتسيالىق وتا جاسالعان. 2009-2013 جىلدار ارالىعىندا 32 تۇلەك جوعارى, ارناۋلى وقۋ ورىندارىنا تۇسسە, 18-ءى تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاسقان. قولدانىلعان ناقتى شارالارعا قاراماستان, ەستۋ كەمىستىگى بار بالالاردىڭ جىل وتكەن سايىن كوبەيىپ كەلە جاتقانى الاڭداتپاي قويمايدى. وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسى جانىنداعى سۋردولوگيالىق كابينەتتە 244 بالا ەسەپتە تۇر. 4500 نارەستەنىڭ 12-15-ءسى ءتۋابىتتى قۇلاق مۇكىسىمەن اۋىرادى. وسىندا تۇمەن وبلىسىنا قاراستى ششادرينسك ارنايى مەكتەپ-ينتەرناتپەن on-line كونفەرەنتسياسى ۇيىمداستىرىلىپ, كوپتەن بەرى ىنتىماقتاسا جۇمىس جاساپ كەلە جاتقان مەكەمەلەر ءوزارا تاجىريبە الماستى. شەكارالاس وڭىردە قۇلاق قوندىرعىلارىن اۋىستىرۋ, جوندەۋ, جاڭالاۋ ءىسى مەملەكەت تاراپىنان وڭ شەشىم تاپقان. حالىق قالاۋلىلارىنىڭ تاعى ءبىر ايالداعان جەرى بالالاردىڭ پسيحونەۆرولوگيالىق ينتەرنات ءۇيى بولدى. مەكەمە ديرەكتورى اياگوز ەرماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, الەۋمەتتىك وڭالتۋدىڭ جاڭا ستاندارتتارى سەگىز باعىت بويىنشا اتقارىلادى. 3-18 جاس ارالىعىنداعى 106 تاربيەلەنۋشىنىڭ بيىلعى كۇتىمىنە 224 ميلليون تەڭگە بولىنگەن. پروتەز-ورتوپەديالىق ورتالىعىنىڭ پەتروپاۆل قالاسىنداعى فيليال جۇمىسى دا قوناقتاردىڭ ريزاشىلىعىن تۋدىردى. ءوز ونىمدەرىن قوستاناي, اقمولا, قاراعاندى وبلىستارىنا, استانا قالاسىنا جونەلتۋمەن اينالىساتىن كاسىپورىندا 82 ادام جۇمىسقا تارتىلعان. ورتاشا ايلىق جالاقى 98 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.
قىزىلجار اۋدانىندا دەپۋتاتتار جۇرتشىلىقپەن جۇزدەسىپ, جەرگىلىكتى ماسەلەلەر بويىنشا ءوز ويلارىمەن ءبولىستى.
حالىق قالاۋلىلارىنىڭ قىزىلجار وڭىرىنە جۇمىس ساپارى كەشە ودان ءارى جالعاستى. س.مۇقانوۆ اتىنداعى كىتاپحانادا د.نازارباەۆانىڭ ءتورايىمدىق ەتۋىمەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كوميتەتىنىڭ كوشپەلى ءماجىلىسى ءوتىپ, 2012-2018 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق ءىس-قيمىل جوسپارى تالقىلاندى. وندا مۇگەدەك جانداردىڭ, بالالاردىڭ قۇقىعى مەن ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋدىڭ كەشەندى شارالارى جونىندە ۇتىمدى ۇسىنىستار ايتىلدى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
