– 2021 جىلى وتاندىق اۆتوموبيل ءوندىرىسى 93 مىڭ بىرلىكتى قۇرادى. بۇل 2020 جىلعا قاراعاندا 20%-عا جوعارى. بيىلعى ءبىرىنشى توقساندا قازاقستان اۋماعىندا 22 239 بىرلىك تەحنيكا ءوندىرىلدى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 12,4%-عا ارتىق. رەسمي ديلەرلەردىڭ جاڭا اۆتوموبيلدەردى ساتۋداعى وتاندىق ءوندىرىستىڭ ۇلەسى 2021 جىلى 65%-دى قۇرادى. بۇل رەتتە, B جانە C سىندى ەڭ تانىمال ساناتتارداعى وتاندىق جەڭىل اۆتوموبيلدەردىڭ ۇلەسى 75%-دى قۇرادى, – دەدى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ يندۋستريالىق دامۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ولجاس ساپاربەكوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىق اۆتوونەركاسىپتىڭ ءونىمى شەت مەملەكەتتەردە دە سۇرانىسقا يە. ماسەلەن, 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, قازاقستاندىق اۆتوموبيلدەردىڭ ەكسپورتتى 49%-عا ءوسىپ, 12 103 بىرلىكتى قۇرادى. ال 2020 جىلى نەبارى 8 122 بىرلىك اۆتوكولىك ەكسپورتتالعان بولاتىن. وتاندىق ونىمدەر نەگىزىنەن رەسەي فەدەراتسياسى, وزبەكستان, بەلارۋس سىندى مەملەكەتتەرگە ەكسپورتتالدى.
– بۇگىندە الەمدە ميكروچيپتەردىڭ (جارتىلاي وتكىزگىشتەردىڭ) جەتىسپەۋشىلىگىنەن اۆتوكولىك تاپشىلىعى, سونداي-اق اۆتوموبيلدەر مەن كومپونەنتتەردى جەتكىزۋ بويىنشا لوگيستيكالىق تىزبەكتەردىڭ بۇزىلۋى بايقالادى. بۇل رەتتە اۆتووندىرۋشىلەر وتاندىق اۆتوكاسىپورىندار ءۇشىن قۇرامداس بولشەكتەردى جەتكىزۋ كۆوتالارىن ۇلعايتۋ جونىندە تۇراقتى تۇردە كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ كەلەدى. سوعان قاراماستان وتاندىق وندىرۋشىلەر 2022 جىلى شامامەن 109 مىڭ دانا جەڭىل اۆتوكولىك قۇراستىرۋدى جوسپارلاپ وتىر, – دەدى سپيكەر.
و.ساپاربەكوۆ ەلىمىزدەگى جەڭىلدەتىلگەن اۆتونەسيەلەۋ ماسەلەسىنە دە توقتالدى. 2015 جىلدان باستاپ قازاقستاندا جەڭىلدەتىلگەن اۆتونەسيەلەۋ باعدارلاماسى ىسكە قوسىلعان بولاتىن.
– اتالعان باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 2021 جىلدىڭ مامىر ايىنا دەيىن باس-اياعى 82 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بيىل 31 ناۋرىزىنداعى جاعداي بويىنشا اتالعان سوماعا 30 مىڭ اۆتوكولىك ساتىپ الىندى. قاراجاتتىڭ رەۆولۆەرلىك اينالىمى ەسەبىنەن 162 ملرد تەڭگەگە نەسيە بەرىلدى. ياعني وتەلگەن سوما ءوتىنىش بەرۋشىلەردىڭ جاڭا نەسيەلەرىنە جۇمسالادى. قولجەتىمدى كولىكتەردىڭ تاپشىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇكىمەت جەڭىلدەتىلگەن اۆتونەسيەلەۋدىڭ جاڭا باعدارلاماسىنىڭ ىسكە قوسىلعانى تۋرالى حابارلادى. باعدارلاما «حالىق بانك», «ەۋرازيالىق بانك», Jusan بانك, Bank Center Credit, Forte bank سىندى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ارقىلى ىسكە اسىرىلادى. سونىمەن قاتار ەل ۇكىمەتى بيىل 15 ساۋىردە قاۋلى قابىلداپ, وندا «جاسىل دامۋ» وپەراتورىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن 100 ملرد تەڭگە مولشەرىندە اۆتونەسيەلەۋدىڭ جاڭا باعدارلاماسى قولعا الىندى. بۇعان قوسا 30 ملرد تەڭگە مولشەرىندە اۆتوبۋس پاركىن جاڭارتۋعا ليزينگتىك قارجىلاندىرۋ كوزدەلدى. باعدارلاماعا بۇعان دەيىنگى باعدارلاماعا قاتىسقاندار دا قاتىسا الادى. ەلەكتروندى كەزەك جاسالادى, – دەدى سپيكەر.
باعدارلامانىڭ نەگىزگى شارتتارى: جەڭىل اۆتوكولىكتىڭ 1 بىرلىگى ءۇشىن قارجىلاندىرۋ سوماسى 10 ملن تەڭگەدەن اسپاۋى ءتيىس. ءبىر نەسيە الۋشىعا ەكى جىل ىشىندە ءبىر رەتتەن ارتىق نەسيە بەرىلمەيدى. قارجىلاندىرۋ مەرزىمى 7 جىلدان اسپايدى. باستاپقى جارنا 0%-دا باستالادى. اۆتوكولىكتىڭ قۇنى 15 ملن تەڭگەدەن اسپاۋى ءتيىس. قازىرگى كەزدە باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن «جاسىل دامۋ» اق قاجەتتى قاراجاتتى بەرۋمەن بايلانىستى ءراسىم جۇرگىزىلۋدە.
– وتكەن 10 جىلدا ءبىزدىڭ كاسىپورىندار ءىرى توراپتى جانە ۇساق توراپتى قۇراستىرۋدى مەڭگەردى. قازاقستان اۋماعىندا اۆتوونەركاسىپتىڭ «جەرگىلىكتى قامتۋ» دەڭگەيى ورتا ەسەپپەن 33%-دى قۇرايدى. ال كەيبىر مودەلدەر بويىنشا 50%-عا دەيىن جەتەدى. بۇل رەتتە «جەرگىلىكتى قۇرام» ۇعىمى مەن «لوكاليزاتسيا» ۇعىمىن اجىراتا ءبىلۋ قاجەت. جەرگىلىكتى قامتۋ ۇلەسىن ەسەپتەۋدىڭ بەكىتىلگەن ادىستەمەسى بار. ول تەك تاۋارلار ەسەبىنەن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قازاقستانداعى قوسىلعان قۇننان دا ەسەپتەلەدى. ماسەلەن, جۇمىس ورىندارى, جالاقى, اۆتوموبيل جاساۋ شىعىستارى. لوكاليزاتسياعا كەلەتىن بولساق, وعان دامىعان تەحنولوگيالار مەن باسقا پروتسەستەر, سونىڭ ىشىندە دانەكەرلەۋ, بوياۋ جانە قۇراستىرۋ ارقىلى قول جەتكىزىلەدى. شاعىن توراپتى قۇراستىرۋ شامامەن 1000 وپەراتسيادان تۇرادى, – دەدى سپيكەر.
بۇگىندە ەلىمىز قۇرامداس بولىكتەر ءوندىرىسىن دامىتۋ بويىنشا قوسىمشا مىندەتتەمەلەر بار جاڭا كەزەڭگە كوشىپ جاتىر. مىسالى, اۆتوونەركاسىپ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ماشيناسىن جاساۋ كەزىندە اككۋمۋلياتور, اليۋميني ديسكىلەر, پلاستيكالىق بولشەكتەر, دەستەلەگىشتەر, سۋ جانە ماي سورعىلارى, موتور استى رامالارى, مايلار سىندى وتاندىق ءوندىرىستىڭ فيلترلەرى تەحنيكاعا ورناتىلدى.
– بۇعان قوسا, 2021 جىلعى ناۋرىزدا «اگروماشحولدينگ KZ» اق بازاسىندا اۆتوموبيلدەر مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىن جاساۋعا ارنالعان كومپونەنتتەردى ءوندىرۋ بويىنشا قوستاناي قالاسىندا وقشاۋلاۋ ورتالىعى پايدالانۋعا بەرىلدى. 2021 جىلعى ساۋىردە ساران قالاسىندا شينا شىعاراتىن زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى باستالدى. 2024 جىلى قوستاناي وبلىسىندا «كاماز» جاق بىرلەسىپ, قوزعالتقىش بولشەكتەرى مەن بەلدەمەنى شويىننان قۇيۋ جوسپارلانىپ وتىر, – دەدى و.ساپاربەكوۆ.
كومپونەنتتىك بازانى دامىتۋ بويىنشا باسقا دا جوسپارلار بار. ماسەلەن, رەزەڭكە جانە پلاستيك ينتەرەر بولشەكتەرىن, اينەك, ورىندىق, كابينا, ديسكىلەر, شتامپتاۋ بولشەكتەرىن شىعارۋ كوزدەلۋدە.
– جاڭا گەوساياسي جانە ەكونوميكالىق فاكتورلارعا بايلانىستى ادامداردىڭ كوبى جاڭا ءوندىرىس الاڭدارىن اشۋ جايلى ويلانا باستادى. قازاقستان جاڭا ءارى جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءوندىرىس الاڭدارىن قۇرۋ باستاماسىنا ارقاشان اشىق. اۆتوونەركاسىپتەگى الەۋەتتى سەرىكتەستەر ءتىپتى بىرقاتار بولاشاعى بار باستامالارعا ءۇمىت ارتا توقتالدى. قازاقستاندا ءوز ءوندىرىسىن وقشاۋلاۋعا شەشىم قابىلداعان ينۆەستورلار ءۇشىن جەڭىلدىكتەر, پرەفەرەنتسيالار جانە باسقا دا ىنتالاندىرۋ شارالارى ۇسىنىلادى, – دەدى سپيكەر.
