قىلمىس زاڭنامالارى جەتىلدىرىلەدى

ءماجىلىس توراعاسى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ جەتەك­شى­لى­گى­مەن كەشە پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا قىلمىستىق كودەكستىڭ جوباسى جانە قىلمىس زاڭ­نامالارىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى بىرقاتار زاڭنامالىق وزگەرىستەر قارالدى. الدىمەن كۇن تارتىبىندە نۇرلان نىعماتۋليننىڭ دەپۋ­تات­تىق وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ تۋرالى ماسە­لە قارالدى. پرەزيدەنت اكىم­شى­لىگىنىڭ باسشىسى قىزمەتىنە تاعايىندالۋىنا بايلانىستى ءماجىلىستىڭ بۇرىنعى توراعاسىنىڭ دەپۋتاتتىق وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋدى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ۇسىنعان-دى. داۋىس بەرۋ ناتيجەسىندە ول وڭ شەشىمىن تاۋىپ, ارنايى قاۋلى قابىلداندى. بۇدان كەيىن دەپۋتاتتار رۇقسات بەرۋ, تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل جانە بيۋدجەت زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا بىرقاتار زاڭدىق قۇجاتتار جوباسىنا قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمىن انىقتاپ, ءتيىستى كوميتەتتەرگە بەكىتىپ بەردى. ال قازاقستان رەسپۋب­لي­كا­سى­نىڭ قىلمىستىق كودەكسىنىڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا دەپۋتاتتار نازارىنا ۇسىنعان ءما­جىلىس دەپۋتاتى نۇرلان ءاب­دى­روۆ تالقىلاۋ بارىسىندا 350-دەن استام تۇزەتۋلەر مەن تولىق­تى­رۋلار ەنگىزىلگەندىگىن جەتكىزدى. وندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ءۇشىن ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى رەتىندە تۇرمەدەگى ادامداردىڭ سانىن ازايتۋعا ەكپىن بەرىلگەنى ەرەكشە اتالدى. سونداي-اق, قوعامدا قىزۋ پىكىر تۋعىزعان قاماۋ جازاسىنىڭ جوعارى مەرزىمى ەكى ەسە, ياعني التى ايدان توقسان تاۋلىككە دەيىن قىسقارتىلعانى دا العا تارتىلدى. سونىمەن قاتار, اكىمشىلىك كو­دەكستەن ۇكىمەت تاراپىنان قىل­مىستىق-تەرىس قىلىق سيپاتىن­دا قىلمىستىق كودەكس­كە اۋىستىرۋعا 58 قىلمىستىق قۇرام­نىڭ 10-ى اكىمشىلىك كودەكسكە كەرى قايتارىلعان. ستا­تيس­تيكالىق مالىمەتتەرگە قارا­عاندا, 2013 جىلى اتالعان 10 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ تۇرلەرى بويىنشا 56 مىڭ ازامات اكىمشىلىك قاماۋعا الىنعان ەكەن. بۇل – جالپى اكىمشىلىك كودەكستىڭ قىلمىستىق كودەكستىڭ جوباسىنا ەنگىزىلگەن 58 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ تۇرلەرىن ورىنداعانى ءۇشىن اكىمشىلىك قاماۋعا الىنعان ادامداردىڭ جالپى سانىنىڭ تورتتەن ءۇشى. سونىمەن بىرگە, كەيبىر قىلمىستىق تەرىس قىلىق تۇرلەرىنىڭ قوعامعا قاۋىپتىلىك دارەجەسىنىڭ جوعارى ەمەستىگى ەسكەرىلىپ, بەس قىلمىستىق تەرىس قىلىق تۇرلەرىنىڭ قۇرامىنان قاماۋ جازاسى الىنىپ تاستالادى. الداعى تاڭدا قاماۋ تۇرىندەگى جازانى ىسكە اسىرۋدى جۇرگىزەتىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ۇسىنىس بويىنشا قاماۋ جازاسىن 2017 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كۇشىنە ەنگىزۋ قاراستىرىلعان. سونداي-اق, كودەكس جوباسىنداعى بارلىق م ۇلىكتى ەمەس, زاڭسىز جولمەن الىنعان نەمەسە تابىلعان اقشا ەسەبىنەن الىنعان م ۇلىكتى, قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتى جاساعان قۇرالداردى عانا تاركىلەۋ قولداۋ تاپتى. بۇل نورما 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان كۇشىنە ەنەتىن بولادى. ارحەولوگيالىق جۇمىستاردى زاڭسىز جۇرگىزگەنى جانە كورىنەۋ جالعان اقپارات تاراتقانى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپتىلىق بەلگىلەۋ كوزدەلەدى. تەرروريزممەن جانە ەكسترەميزممەن بايلانىستى قىلمىستار ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ دە نازاردان تىس قالماعان. بۇل رەتتە ءبىرىنشى رەت جاسالعان نەمەسە الەۋمەتتىك تۇرعىدان وسال ادامدار جاساعان قىلمىسقا قاتىستى تولەرانتتىلىق ۇستانىم كەڭەيتىلىپ وتىر. ەسەسىنە اۋىر قىلمىستارعا, ونىڭ قايتالانۋىنا, ۇيىمداسقان قىلمىسقا پەن سوت تورەلىگىنە قارسىلىق بىلدىرۋگە قاتىستى شارالار قاتاڭداتىلعان. قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتى ءبىرىنشى رەت جاساعان كامەلەتكە تولماعاندارعا, الەۋمەتتىك تۇرعى­دان وسال ادامداردىڭ باسقا دا سا­ناتتارىنا قىلمىستىق ساياساتتى ىرىقتاندىرۋمەن جانە ىزگى­لەن­دىرۋمەن قاتار, قىلمىستىڭ بارلىق جاڭا تۇرلەرىنە قارسى كۇرەستىڭ نەگىزدەرى قالانعان, كريمينالدىق قىزمەتتىڭ بەلسەندىلىگى بايقالاتىن سالالاردا جازالاۋ قاتاڭداتىلعان. جانە دە ۇلتتىق كەلىسىم تۇعىرىنا نۇقسان كەلتىرۋدىڭ جانە الەۋمەتتىك جانجالداردى ارانداتۋدىڭ كەز كەلگەن ارەكەتى ءۇشىن قاتاڭ جازالاۋ قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار, كۇن تارتىبىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قىلمىستىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ەكىنشى وقىلىمدا قولداۋ تاپتى. دەپۋتات نۇرلان ءابدىروۆتىڭ ايتۋىنشا, جاسوسپىرىمدەرگە ءبىلىم بەرۋ, ولاردى تاربيەلەۋ مەن دەمالىس شارالارى سەكىلدى جانە تاعى دا باسقا سالالاردا ولارمەن جۇمىس ىستەۋ مۇمكىندىگىنە شەكتەۋ قويۋ شەڭبەرىن كەڭەيتۋ قاراستىرىلادى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ونداي جۇمىستاردى كىسى ولتىرگەن, بىرەۋدىڭ دەنساۋلىعىنا قاساقانا زاقىم كەلتىرگەن, جىنىستىق قول سۇعىلماۋشىلىققا قارسىلىق كور­سەتكەن, ادام ساۋداسىمەن اينا­لىسقان ادامداردىڭ ىستەۋىنە جول بەرىلمەيتىن بولادى. جانە دە حا­لىقتىڭ دەنساۋلىعىنا جانە ادام­گەرشىلىككە قارسى قىلمىس ىستەگەن ادامدار دا وسىنداي شەكتەۋلەرگە جاتادى. زاڭ جوباسىمەن ەسىرتكى مەن پسيحوتروپتىق زاتتاردىڭ بارا-بار تۇرلەرى تۋرالى تۇزەتۋ ەنگى­زىل­گەندىگى دە اتالماي قالمادى. وسىلايشا, ەلىمىزدە ەسىرتكى زاتتاردىڭ اينالىمىنان بولەك, ولاردىڭ بارا-بار تۇرلەرىمەن كۇرەس تە كۇشەيتىلمەك. دەپۋتاتتىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, ەسىرتكىگە قاتتى ۇقساس زاتتاردىڭ دا ادام ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا كەلتىرەتىن زالالى ەسىرتكىدەن كەم تۇسپەيدى. بۇل – مەملەكەتىمىزدىڭ الدىنا بۇۇ قويىپ وتىرعان تالاپتارىنىڭ ءبىرى, دەدى دەپۋتات ن.ءابدىروۆ ءوز سوزىندە. كۇن ءتارتىبىنىڭ سوڭعى ماسەلەسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبiر زاڭنامالىق اكتiلەرiنە قىلمىستىق جولمەن الىنعان كiرiستەردi زاڭداستىرۋعا (جىلىس­تاتۋعا) جانە تەرروريزمدi قارجى­لاندىرۋعا قارسى iس-قيمىل ءما­سەلەلەرi بويىنشا وزگەرiستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگiزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكiنشi وقىلىمدا ماقۇلداندى. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».