ونەر • 19 ءساۋىر, 2022

اڭىزعا اينالعان انسامبل

666 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

جەتىسۋ مەكەنى – قازاق ءان-ونەرىنىڭ قاراشاڭىراعى. كەشەگى كەنەندەردىڭ كەۋدەسىنە قونعان كيەلى بۇلبۇل قۇس ۇلى دالانىڭ توسىندە ەركىن قالىقتاپ, ادامزاتتىڭ جۇرەگىنە كەلىپ تۇراقتادى. سول داڭقتى داۋىستان قۋات العان حالىقتىڭ جانى كونە اندەردىڭ كۇمبەزىنە اينالدى. بۇگىندە دومبىراعا سالا قالسا جايلى, جۇمساق ءھام سازدى كەلەتىن اۋەزدى اۋەندەر – ءبىر ۇلكەن مەكتەپ. ال ءبىز بۇگىن سول ماۋەلى مەكتەپتەن ساباق العان, مۇرالى مادەنيەتىمەن سۋسىنداعان «جەتىسۋ» ستۋدەنتتەر ءان-بي ءانسامبلى جايىندا ايتپاقپىز.

اڭىزعا اينالعان انسامبل

جەتىسۋ مەكتەبى دەگەندە, ال­دىمەن كوز الدىمىزعا اتى ءماش­ھۇر جامبىل, كەنەن, قاپەز, ءپىشان, دانەش راقىشەۆتار كەلە­دى. بۇل رەتتە جەتىسۋ ءان مەكتە­بىنىڭ كاسىبي تۇعىرىن قالاعان جانىبەك كارمەنوۆ ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. مىنە, سول ىزگى سا­باق­تاستىقتى جالعاعان ءىلياس جان­سۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ تاريحىندا ال­تىن ارىپتەرمەن جازىلعان ءبىر جارقىن كەزەڭ بار. ول – اتى اڭىزعا اينالعان «جەتىسۋ» ستۋ­دەنتتەر ءان-بي ءانسامبلى. جاس­تاردان قۇرالعان ايگىلى ونەر ۇجى­مى از ۋاقىتتىڭ ىشىندە بۇ­كىل­­وداقتىق بايقاۋدىڭ لاۋرەاتى اتانىپ, مينيسترلىكتىڭ قۇر­­مەت گراموتالارىمەن ماراپات­تالدى. سونىمەن بىرگە كەڭەس كاسىپوداعىنىڭ بىرنەشە مەدالىنە يە بولدى. بۇل تۋرالى بىزگە ۋنيۆەرسيتەت ىشىندەگى «رۋحاني جاڭعىرۋ» عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ باس ادىسكەرى كلارا تاجيەۆا بايانداپ بەردى.

القيسسا, ءانسامبلدىڭ العاش­قى شىعارماشىلىق جولى 1978 جىلدىڭ 8 مامىرىنان باستالدى. وسىدان تابانى كۇرەكتەي قىرىق ءتورت جىل بۇرىن, كوكتەمنىڭ شۋاق­تى كۇنىندە ءى.جانسۇگىروۆ اتىن­داعى مادەنيەت سارايىنىڭ ساح­ناسىندا ونەر ۇجىمىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. ءانسامبلدىڭ تۇراق­تى جەتەكشىسى سول كەزدەگى ينس­تيتۋتتىڭ رەكتورى, تۋمىسىنان ۇلتقا جاناشىر مىرزاتاي جولداسبەكوۆ ەدى. ول ءاربىر انسامبل مۇشەسىنە باعىت-باعدار بەرىپ, شىعارماشىلىعىنا شابىت سىيلايدى. ال كوركەمدىك جەتەكشىسى مۋزىكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى, قازكسر ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قىزمەتكەرى, وقۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى اقسۇلۋ ماناسپاەۆا بولدى. ونەرلى ستۋدەنتتەرگە ەلگە بەلگىلى حورمەيستەرلەر سەرگەي موروزوۆ پەن وتتو رەفينيۋس مۋزىكالىق جەتەكشى بولىپ قىزمەت ەتتى. س.مو­رو­ز­وۆ ءان ايتۋ جانە مۋزىكا كافەد­راسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, ونەر الەمىنەن حابارى مول بولۋمەن بىرگە جاستارعا كوپ قامقورلىق كورسەتتى.

ءانسامبلدىڭ قۇرىلۋىنا شى­عار­ماشىلىق جاعىنان قولداۋ تانىتىپ, دەمەۋشىلىك جاساعان – كسرو حالىق ءارتىسى نۇرعيسا تىلەنديەۆ. سونىمەن بىرگە اقىن قادىر مىرزاليەۆ, بەلگىلى بالەت ءارتىسى داۋرەن ابيروۆ, ونەر مايتالماندارى مەڭتاي تىلەۋباەۆ, كەنجەبەك كۇمىسبەكوۆ, گالينا حاسانوۆا, امانتاي ەسىمبەكوۆ سىندى قايراتكەرلەر ستۋدەنتتەردىڭ العاشقى اياقالىس­تارىن قولداپ, بولاشاق باعىت-باعدارىن ايقىنداپ وتىردى. جاستاردىڭ ونەرىن سول كەزدەگى تالدىقورعان وبلىستىق پارتيا كوميتەتى مەن كاسىپوداق كەڭەسى دە جوعارى باعالاپ, ءارى قاراي جاندانۋىنا مۇمكىنشىلىك جاسادى.

ونەر ۇجىمىنىڭ تاريحى سان قاتپار. 1977 جىلى وبلىس ور­تالىعىندا ءبىرىنشى بۇكىل­وداق­تىق فەستيۆال دۇركىرەپ وتە­دى. وعان ينستيتۋتتىڭ رەكتورى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ قاتى­سادى. فەستيۆال وزدىگىنەن قۇرىلعان كوركەم شىعارماشىلىق ۇجىمدارىنا ارنالدى. سوندا رەكتور حالىقارالىق فەستيۆالدىڭ جەڭىمپازدارىن وبلىستىق كومسومول كوميتەتىنە شاقىرىپ, تالدىقورعان پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنا (قازىرگى جۋ) وقۋعا تۇسۋگە ۇسىنىس جاسايدى. وقۋ ورنىنىڭ باسشىسى ونەرلى قىز-جىگىتتەرگە وقىتۋشىلاردى بىر­دەن بەكىتىپ, قورىتىندى ەمتيحان تاپسىرۋ ءۇشىن «قارلىعاش» سپورتتىق ساۋىقتىرۋ لاگەرىنە جىبەرەدى. ەمتيحاننان 22 ونەرپاز جوعارى باعا الادى. ولاردىڭ ىشىندە تاتيانا پولتاۆسكايا, ايجان ءابىلماجىنوۆا, ۆلاديمير جانە الەكساندر گەينتس, گاليا اراپوۆا, اكىمجان توقتاقىنوۆ سەكىلدى تالانتتى ونەر يەلەرى بول­دى. بۇلاردىڭ ءبارى جاڭادان اشىلعان مۋزىكا-پەداگوگيكا فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى اتانادى.

ەلدىڭ جوعارى باعاسىن الا باستاعان انسامبلگە كەيىنىرەك گۇلمايدان سۇندەتوۆا, عالىم سۇلەيمەنوۆ, ءامينا ايتوۆا, زا­ميرا تىلەشوۆا, ازات قۇسايىنوۆ, اسقاربەك بوزامبەكوۆ, فاريدا قۇدايبەرگەنوۆا, ستاليك رايى­بەكوۆ سىندى تالانتتى ونەر­پازدار كەلىپ, ۇجىمنىڭ ابىرويىن ودان ءارى اسقاقتاتتى. ءانسامبلدىڭ از-كەم قۇرىلۋ تاريحى وسىنداي. ۇجىم تەك ءان سالىپ قويماي, بي ونەرىن دە پاش ەتتى, حورمەن تانىلدى, ۆوكالدى حالىق اسپاپتارىندا وينادى.

سول كەزدەگى وبلىستىق «زا­ريا كوممۋنيزما» گازەتىنىڭ ءتىل­شىسى ءانسامبلدىڭ العاشقى شى­عار­ماشىلىق كونتسەرتىن: «ان­سامبل مۇشەلەرى كونتسەرتىن نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ «جەتىسۋ» شىعارماسىمەن باستادى. وندا جەتىسۋلىقتاردىڭ ەڭبەك جولى كورسەتىلەدى. كونتسەرتتىڭ «تۋعان ەل» دەپ اتالۋى دا تەگىن ەمەس. ءانسامبلدىڭ رەپەرتۋارىندا ءان ونەرىنىڭ باي قورى بار. تاڭدالعان اندەر مازمۇنىندا وتانعا دەگەن ماحاببات, جەتىسۋعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىلەدى. كونتسەرتتە س.مۇحامەدجانوۆتىڭ «جورىق جىرى», م.تولەباەۆتىڭ «كەستەلى ورامالى», ە.راحماديەۆتىڭ «حو­رالى» شىرقالدى. اسىرەسە, ا.گەينتستىڭ, ك.جارقىنباەۆانىڭ, ب.الىباەۆانىڭ تالانتتارىنا ەرىكسىز تاڭداناسىڭ. كورەرمەندەر انشىلەردى ەرەكشى ىقىلاسپەن قابىلدادى», دەپ تەبىرەنە جەتكىزەدى.

ستۋدەنتتەردىڭ باعدارلاما­سىن­دا كوپشىلىكتىڭ جۇرەگىنە جول تارتاتىن ونەر تۋىندىلارى كوپ بولدى. اتاپ ايتقاندا, «بالبىراۋىن», «قوسالقا» سە­كىلدى قۇرمانعازىنىڭ كۇي­لەرى, نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ «جە­تىسۋ», ء«وز ەلىم», «اق شاعا­لا», «عانيلار ەشقاشان ول­مەي­دى», «شاتتىق جىرلارى», «جەڭىس سالتاناتى» مۋزىكالىق شىعارمالارى, تالدىقورعان قىزىلشاشىلارىنىڭ مارشى كوپشىلىك ءسۇيىپ تىڭدايتىن تۋىندىلارعا اينالدى. ءان­سامبلدىڭ اتى وداقتاس ەلدەر اراسىنا جانە الىس-جاقىن شەتەلگە كەڭىنەن تارادى. ءانشى, بيشىلەردىڭ, اسپاپتاردا وينايتىن شەبەرلەردىڭ دارىنى راسىندا دا ەرەكشە ەدى. ءار جىلدارى ونەر ۇجىمىنىڭ كونتسەرتتىك باعدارلامالارىنا ماسكەۋدىڭ, لاتۆيانىڭ, گەرمانيانىڭ, يس­پانيانىڭ, رەسەيدىڭ, بولگا­ريانىڭ, وزبەكستاننىڭ, فران­تسيانىڭ جانە قىتايدىڭ كورەر­مەندەرى ءتانتى بولدى.

1990 جىلدىڭ جازىندا الما­تى قالاسىندا «ازيا داۋىسى» فەستيۆالى وتەدى. وعان 15 مەملەكەتتەن ونەرپازدار قاتىسادى. سول بايقاۋدا انسامبل مۇشە­لەرى ەلگە تانىمال ونەر جۇلدىز­دارىمەن بىرگە ساحنادا ءان شىر­قايدى. رەسپۋبليكالىق «قا­زاق­تەلەفيلم» تەلەارناسى ءان­سامبلدىڭ تىنىسى جايلى «جە­تىسۋدىڭ جاستىعى», «جەتىسۋ» اتتى دەرەكتى فيلمدەر تۇسىرەدى. سوڭعى فيلم قازىرگى تاڭدا جۋ-ءدىڭ مۋزەي قورىندا ساقتاۋلى. ونەر ۇجىمىنىڭ جەكەلەگەن انشىلەرى تالاي تەلەباعدارلامالارعا ءتۇسىپ, اننەن شاشۋ شاشتى. ولاردىڭ ىشىندە ايگىلى «التىباقان», «تاماشا», «اقىندار ايتىسى» باعدارلامالارى بار.

«جەتىسۋ» حالىقتىق ءان-بي ءانسامبلى – كوپشىلىككە كەڭىنەن تانىمال ۇجىم. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عانا ەمەس, رەسپۋبليكانىڭ ەسىمىن الەمگە ايگىلەگەن ۇجىمنان ت.پولتاۆسكايا, گ.سۇندەتوۆا, ع.سۇلەيمەنوۆ, ج.تاۋبالديەۆا, س.اجىبەكوۆا, ح.ۆاليتوۆا سىندى تانىمال ونەر جۇلدىزدارى تۇلەپ ۇشتى. بۇگىندە انسامبل قۇرامىندا بولعان بىرقاتار ونەرپاز اتالعان ءبىلىم ورداسىنىڭ قابىرعاسىندا ابىرويلى ەڭبەك ەتۋدە. ولاردىڭ ەڭبەگى مەملەكەت تاراپىنان ەلەنىپ, بيىك بەلەستەردى باعىندىرعان. ماسە­لەن, ع.سۇلەيمەنوۆ مادەنيەت قايراتكەرى, پروفەسسور بولسا, ە.تەمىروۆ ءبىلىم بەرۋ ءىسى­نىڭ ۇزدىگى. ال ج.تاۋبالديەۆا, ا.قۇرساباەۆ, گ.ساربالينا, س.كۇنتۋعانوۆا, س.شىنىباەۆتار عىلىم سالاسىندا جەمىستى ەڭ­بەك ەتىپ جۇرگەن سان قىرلى تالانت يەلەرى. بۇدان بولەك, جوعا­رى وقۋ ورداسىندا تانىمال ديري­­جەر ە.توقتاروۆ, دوتسەنت ح.ۆالي­توۆا, سازگەر س.اجىبەكوۆ, ءانشى ا.بۇركەەۆا, وقىتۋشىلار گ.ارا­پوۆا, ج.اكپاروۆا سياقتى انسامبل مۇشەلەرى قىزمەت اتقاردى.

بۇگىندە تاريحى تەرەڭ انسامبل ءوز جۇمىسىن جالعاس­تىرۋدا. وعان ۋنيۆەرسيتەت باسشى­لىعى تاراپىنان قولداۋ دا كورسەتىلىپ كەلەدى. جان-جاق­تى ىزدەنىستىڭ ناتيجەسىندە 2018 جىلى انسامبل ءوزىنىڭ قى­رىق جىلدىق مەرەيتويىن دا اتاپ ءوتىپتى. مۋزىكاعا اۋەس, ۇلتتىق ونەردى ۇستىنىنا بالا­عان شىعارماشىل جاستاردىڭ شوعىرىنا اينالعان اتاقتى ءانسامبلدىڭ ءالى دە قوعامعا بەرەر پايداسى مول. وسى قالپىنان تانباسا ونەر ۇجىمى جەتىسۋ ءان-ونەرىن ولتىرمەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار