اكەمىز ابدىكارىم ەكەۋى 1961 جىلى تانىسىپ, كوڭىلدەرى جاراسىپ, وتباسىن قۇرادى. ول زاماندا اعىل-تەگىل قۇدالىق وتكىزۋ, استا-توك توي جاساۋ دەگەن جوق. ۇلكەندەر كەلىسىپ, كوڭىلدەرى جاراسقان ەكى جاسقا باتالارىن بەرىپ, شىعارىپ سالادى. قازىعۇرتتىڭ كۇنگەي بەتىندە ورنالاسقان «جاڭاتالاپ» دەگەن اۋىلعا انامىز كەلىن بولىپ تۇسەدى. ەرتەرەكتە قايتىس بولىپ كەتكەن بابامىز بەكتايدىڭ ءوزى سالىپ كەتكەن كىشكەنتاي عانا ۇيىندە ەكى اجەمىز بەن اكەمىز تۇرعان. ۇيلەنە سالىپ وقۋعا تۇسكەن اكەم تاشكەنتتەگى يرريگاتسيالىق ينستيتۋتقا وقۋعا كەتەدى. ەكى اپاسى مەن بارلىق ءۇي شارۋاسىن ارقالاپ انامىز قالادى. ۇلكەن اجەمىز جۇلدىزاي دا, كىشى اپامىز تاسبيكە دە وتە ەڭبەكقور, جالعىز بالاسىنىڭ جولىندا جانىن بەرۋگە دايىن تۇراتىن كىسىلەر بولاتىن. كەلىن ءتۇسىرىپ, كوڭىلدەرى مارقايىپ, نەگىزگى جۇك كەلىنگە جۇكتەلگەن سوڭ, قولدارى بوساعانداي بولعانىمەن سول زامانداعى اۋىرتپاشىلىق ەڭسەلەرىن كوتەرتپەيدى. انامىز سول ەكى اپانىڭ كوڭىلىنەن شىعۋ ءۇشىن بار ىقىلاسىمەن, وتباسىندا كورگەن تاربيەسىمەن قىزمەت جاسايدى. شاڭىراقتىڭ كەرەگەسىن بەرىك, بەرەكەسىن ارتتىرۋ ءۇشىن كۇندىز-ءتۇنى تىنباي ەڭبەك ەتەدى. ءۇيدىڭ مالىنا قاجەتتى ءشوپتى دە شابادى, ەسىكتىڭ الدىنداعى ەگىستى دە ەگەدى, مالعا دا قارايدى, انالاردىڭ جاعدايىن جاساپ, ءۇي شارۋاسىن دا دوڭگەلەتەدى.
مەن جالعىز بالاسىنىڭ تىلەۋىن تىلەپ جۇرگەندە كورگەن تۇڭعىش نەمەرەسىنە ەرەكشە ەمىرەنگەن تاسبيكە اپامىزدىڭ بالاسى بولىپ ءوستىم, ء«اليجان اكەسىنىڭ ىنىسىندەي بولادى, ونىڭ اتىن اتامايسىڭ», – دەگەن اپامىزدىڭ تالابىنا كونىپ, انام دا اتىمدى ايتپاي, «تورەجان» دەپ اتايدى. 1986 جىلى تاسبيكە اپام 86 جاسىندا ومىردەن وزدى.
انام روزا اپام ومىردەن وتكەننەن كەيىن دە مەنى «تورەجان» دەۋدەن تانعان جوق. ءبىر كۇنى مەن «اناشىم, اپام بولسا ومىردەن ءوتىپ كەتتى. ەندى ءسىز مەنىڭ اتىمدى ءالي دەپ اتاي بەرمەيسىز بە؟» دەگەنىمدە, «اينالايىن, بالام-اۋ, ەنەمنىڭ ءوزى دۇنيەدەن وتكەنمەن, ارۋاعى توبەدەن قاراپ تۇر عوي, مەن ول كىسىگە بەرگەن ۋادەمدى قالاي بۇزا الامىن؟» دەپ ىڭعاي بەرمەدى. ءدال وسىنى قازىرگى جاستار دۇرىس تۇسىنبەۋى مۇمكىن, ەرتەگى سياقتى كورەتىن دە شىعار. بىراق ءبىزدىڭ انالارىمىز, قازاقتىڭ انالارى بۇرىننان وسىلاي. حالقىمىزدىڭ سالت-داستۇرىمەن ۇندەسىپ جاساپ كەلە جاتقان ءداستۇرلى يسلام ءدىنىنىڭ تاربيەسىن كورگەن, اتا-بابا ارۋاعىن قۇرمەتتەگەن, ار-ۇياتتى جوعارى قويعان مەنىڭ انام سياقتى كوپتەگەن انا ءومىردىڭ بار اۋىرتپاشىلىعىن كوتەرە ءجۇرىپ, بالا دا تۋدى, پەرزەنتىن دە تاربيەلەدى, جارىنا دا قارادى, ەنەنىڭ دە جاعدايىن جاسادى, قوناقتى دا كۇتتى, ءۇيدىڭ دە بەرەكەسىن ۇستاپ وتىردى. سونىڭ ارقاسىندا ۇرپاق تا ءوستى, ەل دە دامىدى.
ءبىزدىڭ انامىز روزانىڭ ەڭ ۇلكەن قاسيەتى – ەڭبەكقورلىعى. مەن ەس بىلگەلى انامنىڭ ءبىر تىنعانىن كورگەن ەمەسپىن. قاشان قاراساڭ ءبىر نارسە ىستەپ جاتادى.
مارقۇم اكەمىز «انالارىڭنىڭ قولىندا ديپلومى بولماسا دا, ديپلومى بار بارلىعىمىزدى باسقارىپ وتىر», دەيتىن. تۇرمىستىڭ تاۋقىمەتىنەن, انادان ەرتە ايىرىلىپ, اۋلەتتەگى بارلىق جاۋاپكەرشىلىك ءوز موينىنا ارتىلعان سوڭ, انامىز اكەسىنە, ەكى ءسىڭلىسى مەن ەكى ىنىسىنە قامقور بولىپ, ءۇي شارۋاسىنان ۇزاپ كەتە الماعان, وقۋعا ءتۇسىپ, ارنايى ماماندىق الا المادى. بىراق جوعارعى ءبىلىم تۋرالى ديپلومى بولماسا دا وتە زەرەك, اقىلدى, پاراساتتى انامىز جاستايىنان كىتاپقا قۇمار, قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرىن مىقتى مەڭگەرگەن جان. قولونەرگە جاقىن ول كىسى تىگىن تىگۋ, كەستە توقۋ, قۇراق قۇراۋ سەكىلدى ىسكەرلىگىنىڭ ارقاسىندا ۇيدەگى بارلىق بۇيىمدى ءوز قولىمەن جاساي بەرەتىن. پوەزياعا قۇشتار, ولەڭ جازىپ, جىر شۋماقتارىن مانەرلەپ وقۋعا قۇمار انامىز ءبىر-ەكى شۋماق ولەڭدى تابان استىندا شىعارىپ ورتاعا تاستاي سالاتىن. جاعىمدى قوڭىر داۋسىمەن ادەمى ءان سالادى, ماقال-ماتەلدەردى ورنىمەن ءمانىسىن كەلتىرە ايتۋدىڭ قاس شەبەرى دەسەم قاتەلەسپەگەن بولار ەدىم. ومىردەگى ارقيلى جاعدايعا ءبىر ماقالى دايىن تۇرادى. ونىڭ ءوزى ۇلكەن ونەر, جاستار ءۇشىن ۇلكەن تاعىلىم. بىردە جۇمىستان كەلىپ, باستان وتكەن ءبىر جاعدايلاردى ويلاپ, تۇنجىراپ وتىرعان بولۋىم كەرەك, انام ماعان قاراپ: «بالام, قازاقتا «شىندىق شىرىلداپ جەتەمىن دەگەنشە, وتىرىك تالاي جەردى ورتەيدى», دەگەن ءسوز بار. جۇمىستا ءتۇرلى جاعداي بولا بەرەدى. ءوزىڭنىڭ ءسوزىڭ ادال, تىرلىگىڭ تازا بولسا, ەشتەڭەگە ۋايىم جەمە. ءار نارسەنى ويلاپ, كوڭىلىڭە اۋىر الا بەرمە, جۇرەگىڭە اسەر ەتەدى», دەگەنى ءالى ەسىمدە. ءوزىمدى ءوزىم جيناپ الىپ, كوكەيدەگى سۇراعىمدى قويدىم:
– اناشىم, وسىنىڭ بارلىعىن قايدان بىلەسىز؟
– ءومىر مەكتەبىنە ەشتەڭە جەتپەيدى عوي, – دەپ ەدى.
تاعى ءبىر ۇلكەن قاسيەتتىڭ ءبىرى – قاراپايىمدىلىق. سول قاراپايىمدىلىعى ۇنەمى مارتەبەسىن بيىكتەتىپ تۇرادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ۇيگە كەلگەن اكەمىزدىڭ تۋىسقان ءىنى-باۋىرلارىن تورگە شىعارىپ, اتتارىن اتاماي, «قاينىم», دەپ ءبىرىنشى ءدامدى ءوزى اكەلىپ قويادى. ابىسىن-اجىندارىنا دەگەن سىي-قۇرمەتتى كورسەڭىز. ازىلدەپ ءجۇرىپ, باياعى وزدەرىنىڭ جاس كەزدەگى اڭگىمەلەرىنەن باستاپ, وسى ۋاقىتتاعى جاقسىلىقتاردى ايتىپ, بالالارىنىڭ, نەمەرە-شوبەرەلەرىنىڭ اماندىعىنا اۋىسادى. انامىزدىڭ ومىردەگى ۇستانىپ كەلە جاتقان اينىماس ءپرينتسيپى: ء«بىز ەشكىمنەن دە ارتىق ەمەسپىز, ەشكىم دە بىزدەن كەم ەمەس». بارعان جەرىندە دە بارلىق اداممەن بىردەي امانداسىپ, بىردەي ارالاسىپ, بارلىعىنىڭ قال-جاعدايىن, ۇل-قىزدارىنىڭ اماندىعىن سۇراپ, سودان كەيىن عانا ورنىنا جايعاسادى. بالاسىنىڭ ءاربىر جەتكەن جەتىستىگىنە قۋانبايتىن انا جوق شىعار. ءبىزدىڭ انامىز دا قۋانادى, بىراق ەش بىلدىرمەيدى, ايتاتىنى: «الدىمەن اللانىڭ ارقاسىندا جەتتىڭدەر, شۇكىرشىلىك ەتىپ, تاۋبە دەپ جۇرىڭدەر». جالپى قاراپايىمدىلىق – قانعا سىڭگەن قاسيەتتەن. ادام قانشا ۇلىق بولعان سايىن, سونشا كىشىك بولعانى دۇرىس ەكەندىگىن اتا-بابالارىمىز دا ايتىپ كەتكەن. ءبىزدىڭ اتا-انامىزدىڭ دا ومىرلىك پرينتسيپتەرى سونداي-تۇعىن.
ءوزىنىڭ ەڭبەك جولىن سوناۋ ءمىرزاشول وڭىرىندەگى جاڭادان اشىلعان ماقتا سوۆحوزىندا جاي گيدروتەحنيك بولىپ باستاعان اكەمىز ابدىكارىم ءومىردىڭ بار ساتىسىنان ءوتىپ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى لەنگەر اۋدانىندا (قازىرگى تولەبي) حالىق دەپۋتاتتارى كەڭەسى اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, ودان سوڭ اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتتەرىن 15 جىلداي اتقاردى. اكەمىز قالىڭ بۇقارا قولداعان, ەلدىڭ ۇلكەن-كىشىسى بىردەي قاتتى قادىرلەيتىن, تۇرعىنداردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن شەشۋدە جانىن ايامايتىن باسشى بولدى دەپ تولىق سەنىممەن ايتا الامىن. وعان سەبەپ اكەمنىڭ دە, شەشەمنىڭ دە قاراپايىمدىلىعى. انامىز اكەمىزدىڭ قىزمەت كولىگىن ەشقاشان دا پايدالانبايتىن. بازارعا بارسا دا, دۇكەنگە شىقسا دا مارشرۋتتى اۆتوبۋسپەن بارىپ-كەلە بەرەتىن. ونى كورگەن قاراپايىم حالىق «اۆتوبۋستا جۇرگەن حاتشىنىڭ ايەلىن ءبىرىنشى رەت كوردىك», دەپ اڭگىمە ايتادى ەكەن. بازاردان العان ازىق-ت ۇلىگىن دە ءوزى ارقالاپ, اۆتوبۋسپەن ۇيگە كەلەتىن. وسىنداي قاراپايىمدىلىعىن كورگەن حالىق تا انامىزدى قاتتى سىيلايتىن.
اكەمىز قايتىس بولعاندا شاڭىراعىمىز ويىلىپ ورتاعا تۇسكەندەي كۇي كەشتىك. كوز الدىمىزدا, قولىمىزدان ەشتەڭە كەلمەي, ايىرىلىپ قالعانىمىزدا, توبەمىزگە جاي تۇسكەندەي كورىندى. ەشتەڭە اياق استىنان ويعا كەلمەي, اڭىراپ تۇرعانىمىزدا دا ء«اي, بالالارىم, ەڭسەلەرىڭدى كوتەرىڭدەر. ومىردە ءولىمنىڭ ءوزى سىن. ەرتەڭ ەستىگەن جۇرت اعىلىپ كەلە باستايدى. «اكەلەرىن سوڭعى ساپارعا دۇرىستاپ شىعارىپ تا سالا المادى» دەگەن سوزگە قالماڭدار. باستارىڭدى كوتەرىپ, ارەكەتتەرىڭدى جاساڭدار!» دەپ بىزگە العاش كۇش بەرگەن دە انامىز ەدى. ءيا, انا – قۇدىرەت! مىنە, ەلۋدى ەڭسەرىپ, الپىس جاستىڭ اسقارىنا شىقساق تا ونى مويىنداپ كەلەمىز. انامىزدىڭ رۋحى قانشالىقتى مىقتى ەكەندىگىنە تاعى دا كوزىمىز جەتتى. سول انامىز رۋحىنىڭ مىقتىلىعىنا, كوزىنىڭ قاراقتىلىعىنا, ءسوزىنىڭ دالدىگىنە, ءوزىنىڭ ادىلدىگىنە قاراماي, ءومىر باقي اكەمىزدىڭ كولەڭكەسىندە ءجۇردى. ەشقاشان الدىنا تۇسكەن جوق, ءسوزىن بولگەن ەمەس, قارسى كەلگەن ەمەس. ءوزىنىڭ دۇرىس پوزيتسياسىن دا جايلاپ اكەمنىڭ تامىرىن باسىپ وتىرىپ, جەتكىزەتىن. اكەنى قادىرلەۋ, ەنەنى سىيلاۋ, جاردى قۇرمەت تۇتۋ, پەرزەنتكە تاربيە بەرۋگە كەلگەندە ءبىزدىڭ انامىزعا جان جەتپەيتىندەي كورىنەدى. ارينە, اركىم ءوز اناسىن ارتىق كورەدى. الەمدەگى بارلىق انانىڭ ورنى بولەك. بىراق ءبىزدىڭ انامىز روزا جايلاۋبەكقىزىنىڭ بار بولمىسى, ءجۇرىس-تۇرىسى, ءسوز ساپتاۋى, ادامعا دەگەن قۇرمەتى, ۇلكەنگە دەگەن ءىلتيپاتى, كىسىگە دەگەن ىزەتى ەرەكشە بولىپ كورىنەدى دە تۇرادى.
نەگىزىندە, بالاعا جاقسى تاربيە بەرۋ ءۇشىن ءجۇز سويلەپ, مىڭ اقىل ايتۋدىڭ قاجەتى جوق. اتا-انانىڭ ءوز بولمىسىمەن ۇلگى بولۋى – ەڭ ەرەكشە تاربيە. بالا اتا-اناعا قاراپ وسەدى. ۇيدە ۇرىس-جانجالدىڭ كوپ بولۋى بالا پسيحولوگياسىنا كەرى اسەر ەتەتىن جايت. ءوزى اراق ءىشىپ, تەمەكى شەگەتىن ادامنىڭ بالاسىنا ىشپە, شەكپە دەگەن سوزىندە ءدام دە, ءمان دە, اسەر دە بولمايدى. تازا تۇرىپ, تازا جۇرگەن اتا-انانىڭ بالالارى دا تازا تابەتتى بولادى. جاقسى ءسوز ەستىگەن بالادا جاقسى وي قالادى, عيبراتتى ارەكەت ەتكەننىڭ ۇرپاعىنا بەرەكە, باق بايلانادى. ءبىزدى اتا-انامىز قوناق كەلسە قاستارىنا شاقىرىپ, الدىمەن قولدارىنا سۋ قۇيعىزىپ, سودان شاي قۇيعىزىپ, وتباسىلىق تاربيەگە باعىتتايتىن. ونداعى ويلارى سول ۇلكەن كىسىلەردىڭ جاقسى سوزدەرىن بويلارىنا ءسىڭىرسىن دەگەندەرى ەكەندىگىن قازىر ءتۇسىنىپ ءجۇرمىز.
ءبىر جولى وڭتۇستىك وڭىرىنە ەلىمىزدىڭ كورنەكتى قايراتكەرى, عۇلاما عالىم مىرزاتاي جولداسبەكوۆ اعامىز كەلدى. تولەبي بابانىڭ مۇرالارىن جيناپ ءجۇر ەكەن. قاسىندا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنىڭ ارداگەرى, گەنەرال-مايور ەرجان يساقۇلوۆ, بەلگىلى ءدىنتانۋشى, ەسكى اراب ءتىلىنىڭ مامانى, اسا ساۋاتتى ءدىندار ابدۋللا جولداسوۆ اعالارىمىز ءجۇر. اۋىل-اۋىلدى ارالاپ, حالىقپەن كەزدەسىپ بولعاننان كەيىن قاسقاسۋداعى ەل اعاسىنىڭ شاڭىراعىنا بارىپ, قوناقتارعا ارنالعان داستارقانعا جايعاستىق. اڭگىمە قىزىپ جاتقان تۇستا ۇلكەن اس كەلدى, قازاقتىڭ داستۇرىنە سايكەس قويدىڭ باسى دا اكەلىندى. قىزمەت جاساپ جۇرگەن جىگىت, ساسقالاقتاپ ءجۇرىپ, ابايسىزدا قويدىڭ باسىن جەرگە ءتۇسىرىپ الماسى بار ما. ءبىر-ەكى كىسى «باستى الىپ كەتە عوي», دەپ جاتىر. سوندا ورتادا وتىرعان ابدۋللا جولداسوۆ: «ەشتەڭە دە ەتپەيدى. ۇلكەندەردىڭ الدىندا ساسقالاقتاۋ ءبارىمىزدىڭ بويىمىزدا بار نارسە. داستارقاننىڭ كيەسى ۇستىندە تۇرعان استا ما, جوق جەرگە تۇسكەن باستا ما, ءبىر قۇداي بىلەدى. باستى الىپ كەلىڭىزدەر, ءبارىمىز دە اۋىز تيەمىز», دەپ عۇلامالىعىن تانىتتى, ءۇي ەگەلەرىنىڭ ىڭعايسىزدانعان كۇيىن سەيىلتتى. ءبارىمىز دە سول باستان اۋىز تيدىك. الىپ كەلگەن سىباعانى كەرى قايتارماۋدىڭ ءوزى ۇلكەن ونەگە بولدى.
ءبىزدىڭ قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرىنىڭ ءوزى ۇلكەن اكادەميا. ەل اراسىندا وسى اكادەميانىڭ سۇزگىسىنەن ءوتىپ, حالقىمىزدىڭ بارلىق ءنارىن بويىنا سىڭىرگەن, ءارى بىلگىر, ءارى وتكىر, ءارى ادال, ءارى ءادىل ازاماتتار كوپ بولعان. قازىر دە از ەمەس. سونداي ازاماتتاردىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ-
ءتىڭ سول كەلگەن ساپارىندا: «جىگىتتەر, ەل باسقارىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ اراسىندا تاتۋلىق بولسا, ەلدە بەرەكە بولادى. ارالارىڭنان قىل وتپەسىن. قىل وتسە – ءبارى ءوتىپ كەتەدى», دەگەنى نە دەگەن قاسيەتتى ءسوز! بۇنداي ءسوزدى كوكەيىنىڭ تۇبىندە شامشىراعى بار ادامدار عانا ايتا الادى.
«سەن اتا-اناڭنىڭ ءۇمىتىسىڭ. سەن قايتالانباس تۇلعاسىڭ, ءوز ءومىرىڭنىڭ بەلسەندى جاساۋشىسىسىڭ, سوندىقتان وزىڭە عانا سەن», دەگەن ەكەن داڭقتى قولباسشى, قازاقتىڭ ءبىرتۋار ۇلى باۋىرجان مومىش ۇلى. سول ايتىلعانداي اتا-انامىز بىزگە ماڭگى ۇلگى بولعانىمەن ءوز تاعدىرىمىزدى ءوزىمىز قالايتىندىعىمىز تابيعي شىندىق. «ادام بولىپ تۋ – انادان, ايۋان بوپ كەتۋ – وزىڭنەن», دەگەن قادىر مىرزا ءالىنىڭ ءسوزى كوپ نارسەنى اڭعارتسا كەرەك.
ءسۇرىنىپ-قابىنىپ جۇرگەن ءاربىر پەندە قينالعاندا, ءجابىر شەككەندە, جانى قىسىلعاندا اينالىپ كەلىپ اناسىنىڭ قاناتىنىڭ استىنان كەلىپ پانا تابادى, كۇش جينايدى, جانىنا ءلاززات الادى, دەمالادى, بوي جازادى. جىلىلىقتىڭ جيىنتىعى – انانىڭ الاقانى, سوندىقتان دا ول ءاربىر پەرزەنت ءۇشىن ەڭ ايالى ۇيا ەكەنى داۋسىز.
جاسىم الپىسقا كەلسە دە قاتتى شارشاعان ۋاقىتتاردا انامدى بارىپ ءبىر قۇشاقتاپ, اعارعان سامايىنان ءبىر يىسكەسەم, كەرەمەت ءلاززات الامىن, شارشاعانىم باسىلىپ, بويىم جادىرايدى.
وسىنداي, انامنىڭ قاسىندا وتىراتىن ساتتەر ءجيى بولسا ەكەن دەيمىن. جولدىڭ الىستىعىنا, جۇمىستىڭ كوپتىگىنە, ۋاقىتتىڭ تىعىزدىعىنا بايلانىستى كوپ بارا الماي قالامىز. كەيدە انامدى ساعىنىپ, تەلەفون ارقىلى سويلەسەيىكشى دەپ ويلانسام بولدى, سول مەزەتتە انامنىڭ ءوزى تەلەفون سوعىپ قالادى. بۇل قانداي تىلسىم بايلانىس؟ كەيدە ول كىسى ويلانعاندا مەن تەلەفون سوعادى ەكەنمىن. بالا تۋعاندا اناسىنا كىندىگىمەن بايلانىپ تۋىلاتىنى بەكەر ەمەس شىعار. كىندىكتى كەسكەنمەن رۋحاني بايلانىس ۇزىلمەسە كەرەك...
«انا كورەگەندىگىنىڭ تەڭدەسى جوق. انا مەن بالانىڭ اراسىن كوزگە كورىنبەيتىن تىلسىم سىرلى ءجىپ جالعاپ تۇرادى», دەگەن ەكەن و.بالزاك.
مەنىڭ انام تۋرالى وسى جازعاندارىم ەشكىمگە جاڭالىق بولا قويماس. بارلىق انا مەن پەرزەنتتىڭ اراسىنداعى بايلانىس, نيەت, بويىنداعى قاسيەتتەر بىزدىكىنە ۇقساس بولۋى كەرەك. بارلىق انا مەنىڭ انامداي, بارلىق بالا ءوز اناسى تۋرالى مەن سياقتى ويلايتىن شىعار. بىراق مەن وسى شىعارمانى بىرنەشە اي بويى, كوز مايىمدى تامىزىپ جازا وتىرىپ, اناما كوزى تىرىسىندە ءبىر ەسكەرتكىش قويعىم كەلدى. بۇل ەڭبەگىم اناما لايىقتى ەسكەرتكىشكە تۇرا ما, تۇرماي ما, ءبىر قۇداي بىلەدى. ودان كەيىن وسىنى كوڭىلى ءتۇسىپ وقىعان وقىرماندار بىلەر. ال ءوزىم وسى شىعارمانى جازا وتىرىپ كەي كەزدەرى راقاتتانىپ, كەي ۋاقىتتارى كوزىمە جاس الدىم. انا تاعدىرى – كۇردەلى قۇبىلىس. انا بولۋ ءارى باقىت, ءارى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. بالا جاقسى بولسا, جۇرت اكەسىن ماقتايدى, ال جامان بولسا, اناسىن كىنالايدى. انا قۇرساعىنىڭ ەشقانداي دا كىناسى جوق. كەيدە ءبىزدىڭ انالارىمىز ومىرگە قىز اكەلگەنى ءۇشىن دە كىنالى بولىپ جاتادى. ارينە, ۇل – ۇرپاق جالعاسى, ءىزباسار, بۇل ومىردە قىزدىڭ ورنى دا ەرەكشە. قىز – ەڭ ءبىرىنشى قامقورشىڭ, تىلەۋلەسىڭ, قولعاناتىڭ. قىزدىڭ عانا موينىنا ەڭ ۇلكەن ميسسيا جۇكتەلگەن – بولاشاقتا ومىرگە ۇرپاق اكەلۋ. وسى ميسسيانى ايەل عانا اتقارا الادى. ايەلدىڭ بويىنداعى قاسيەتىنە, رۋحاني كۇش جىگەرىنە, مىنەز-قۇلقىنا, بويىنداعى شىدامدىلىعى مەن سابىرلىعىنا ءسابيدىڭ ومىرگە كەلۋى دە, ونىڭ ءوسىپ جەتىلۋى دە تىكەلەي بايلانىستى. ءبىر جىگىت عۇلامادان كەلىپ: «اتا, مەنىڭ ايەلىم بوسانىپ ۇل تۋدى, ەندى سول پەرزەنتىم جاقسى ازامات بولۋى ءۇشىن قانداي تاربيە بەرۋىم كەرەك؟», دەگەندە قاريا بىردەن: «ەي, بالام, سەن توعىز ايعا كەشىكتىڭ», دەگەن ەكەن. ياعني پەرزەنتتىڭ بولاشاق بولمىسى, مىنەز-قۇلقى, وي-ءورىسى قۇرساقتا جاتقان كەزدە اناسىنىڭ كوڭىل كۇيىنە, مىنەز-قۇلقىنا تىكەلەي بايلانىستى دەگەن ءسوز. جارىنىڭ جاي-كۇيى ەر ازاماتتىڭ ءبىرىنشى نازارىندا بولاتىن نارسە.
نەبىر باتىرلارىمىز بەن اقىندارىمىزعا, حاندارىمىز بەن بيلەرىمىزگە ەسكەرتكىش قويىپ جاتامىز. ال سول كىسىلەردى تۋىپ, وسىرگەن, تاربيەلەگەن انالارىمىز تاسادا قالىس قالىپ قويادى. وسى نارسەلەر ويدا جۇرگەننەن بولار, تۇركىستان قالاسىنىڭ اكىمى بولىپ تاعايىندالعان سوڭ, ءبىر جاعىنان رۋحاني استانامىزدا باستاما بولسىن ءارى انالارىمىزدىڭ ەڭبەگى مەن ەرلىگىنە قويىلعان قۇرمەت بەلگىسى بولسىن دەپ «اناعا تاعزىم» دەگەن ەسكەرتكىش ورناتتىق. رەسپۋبليكادا ءبىرىنشى رەت, قولىندا ءسابيىن كوتەرگەن انانىڭ تۇرعان بەينەسى بوي كوتەردى. سالتاناتتى اشىلۋىنا تۇرعىندار كوپ جينالدى. انالارىمىز, قىز-كەلىنشەكتەر كەلىپ راحمەت ايتىپ جاتتى. «كوپبالالى انالاردىڭ بىرىنە ءسوز بەرۋ كەرەك», دەگەن مەنىڭ ۇسىنىسىمدى قابىل العان جىگىتتەر «ورانعاي» اۋىلدىق وكرۋگىندە تۇراتىن ءبىر باتىر انانى شاقىرعان ەكەن, سول كىسىگە ءسوز بەرىلدى. «اينالايىندار, تىلەكتەرىڭە, قۇرمەتتەرىڭە مىڭ راحمەت! مەن ون بەس بالانىڭ اناسىمىن. الدىنداعىلاردىڭ بارلىعى قىز بولدى. وتاعاسىنا ءىزباسار بولاتىن ۇل تۋعانشا تۋا بەرەمىن دەپ وزىمە سەرت بەردىم. ون ءتورت قىزدان كەيىن بارىپ ۇل ومىرگە كەلدى, سودان سوڭ بارىپ مەن دە توقتادىم»,
دەگەندە ەلدىڭ ءبارى سەنەر-سەنبەسىن بىلمەي, دۋ قول شاپالاقتاپ جىبەردى.
ءالي بەكتاەۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى,
«اۋىل» پارتياسىنىڭ توراعاسى
