فيليپپيندەگى «مەگي» تروپيكالىق داۋىلى مەن سۋ تاسقىنىنان 167 ادام قايتىس بولدى. ەلدەگى توتەنشە جاعدايلار ۇلتتىق اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنشە, تاعى دا 110 ادام ءىز-ءتۇزسىز جوعالىپ, 1,9 ملن ادام زارداپ شەككەن. ورتالىق لەيتە پروۆينتسياسىنداعى بايباي قالاسىنىڭ توڭىرەگىندەگى اۋىلدار تاۋ باۋرايىنداعى قار كوشكىنى مەن سۋ باسقان وزەندەردەن ايتارلىقتاي جاپا شەكتى. ءبىر عانا پيلار
اۋىلى ۇيلەرىنىڭ 80 پايىزىن تەڭىز شايىپ كەتكەن. سونىمەن قاتار اتالعان اگەنتتىك وڭتۇستىكتەگى داۆاو, مينداناو جانە ورتالىق نەگروس وريەنتال پروۆينتسياسىندا قازا تاپقاندار بار ەكەنىن حابارلادى. ساعاتىنا 65 شاقىرىم جىلدامدىقپەن سوققان داۋىل كەزىندە تۇرعىندار باسپانالارىن تاستاپ, كوز كورىنگەن باعىتقا قاراي قاشا جونەلگەن. بىرەر كۇننەن سوڭ اۋا رايى تۇراقتالعانىمەن, نوسەرلەپ جاۋعان جاۋىن قۇتقارۋ جۇمىستارىنا كەدەرگى كەلتىرگەن.
«مەگي» داۋىلى – فيليپپيندەگى بيىلعى العاشقى تابيعي اپاتى. ول جەلتوقسان ايىندا «راي» دەپ اتالاتىن تايفۋننان سوڭ ءتورت ايدان كەيىن بولىپ وتىر. اتاپ وتسەك, «راي» اپاتى ەلدىڭ وڭتۇستىك-شىعىس ارالدارىنىڭ كوپشىلىگىن قيراتىپ, 375 ادامنىڭ ءومىرىن جالمادى, 500 مىڭعا جۋىق حالىق اپات قاسىرەتىن كوردى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل فيليپپيندەگى سول جىلى سوققان ەڭ كۇشتى داۋىل بولعان.
نەگىزى فيليپپين ەلى – گەوگرافيالىق ورنالاسۋىنا بايلانىستى كليماتتىق اپاتتارعا بەيىم ەلدەردىڭ ءبىرى. ادەتتە بۇل ەلدىڭ حالقى ورتا ەسەپپەن جىلىنا 20 داۋىلدى كۇندى باسىنان وتكەرەدى. «الايدا تابيعاتتىڭ باعىنبايتىن توسىن مىنەز كورسەتۋىنە ادامنىڭ دا قاتىسى بار» دەيدى عالىمدار. ادام اسەرىنەن بولعان كليماتتىڭ وزگەرۋى تروپيكالىق داۋىلداردىڭ جىلدامدىعىن ودان ءارى كۇشەيتە تۇسكەن. ونىڭ كەسىرىن فيليپپين 2006 جىلدان بەرى كورىپ كەلەدى, باقىلاۋشى-ساراپشىلار وسى جىلدان باستاپ اسا قاۋىپتى تابيعي اپاتتار بولعانىن ايتادى.
ال وڭتۇستىك افريكادا سۋ تاسقىنىنان قايتىس بولعاندار سانى 400-گە جۋىقتاعان. كۆازۋلۋ-ناتال پروۆينتسياسىندا قۇتقارۋشىلار اجال قۇشقان داۋىل قۇرباندارىن ىزدەستىرىپ جاتىر. «الداعى اۋا رايى تۋرالى بولجام دا كوڭىل كونشىتەرلىك ەمەس» دەيدى ماماندار. ەلدەگى پوليتسيا مەن اسكەريلەردىڭ قاتارىنا ەرىكتىلەر قوسىلعان. ولار دۋربان قالاسىندا بولعان ەڭ جويقىن اپات سالدارىنان جوعالعان ادامداردى ىزدەستىرۋ شارالارىن كۇشەيتتى.
«41 مىڭعا جۋىق ادام زارداپ شەككەن سۋ تاسقىنىنان مىڭداعان ءۇي, عيمارات قيراپ, 395 ادامنىڭ ءومىرى قيىلدى», دەپ حابارلادى ايماقتىق توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى مينيسترلىكتىڭ باسشىسى سيفو حلومۋكا. ال پرەزيدەنت كيريلل رامافوسا COVID-19 پاندەمياسىن جانە ولىمگە اكەلگەن شىلدەدەگى تارتىپسىزدىكتەردى ەسكە الىپ, سۋ تاسقىنىن ء«بىزدىڭ ەلدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان ۇلكەن كولەمدەگى اپات» دەپ اتادى. ء«بىز ىندەتتى ەڭسەرىپ, قاۋىپسىز ايماققا شىقتىق دەپ ويلاعان كەزدە, ەلىمىز, اسىرەسە كۆازۋلۋ-ناتال پروۆينتسياسى تابيعي اپاتقا دۋشار بولدى. سۋ تاسقىنى كوپتەگەن ورنى تولماس شىعىندارعا اكەلدى», دەدى ول.
ۇكىمەت ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىن دەر كەزىندە قولعا الىپ, رەسمي اقپارات تاراتا باستادى. سوڭعى مالىمەتتەر بويىنشا كۆازۋلۋ-ناتالدا ءىز-ءتۇزسىز جوعالعانداردىڭ سانى 55-كە جەتكەن. وسى ورايدا پوليتسيا قىزمەتى ىزدەستىرۋ شارالارىنا باعىتتالعان كولىكتەر مەن تىكۇشاقتاردىڭ سانىن ارتتىردى. Rescue South Africa ەرىكتىلەر ۇيىمىنىڭ باسشىسى ترەۆيس تروۋەر وكىنىشكە قاراي, امان قالعان ادامداردى ەمەس, قازا بولعانداردىڭ مايىتتەرىن عانا تاپقانىن جەتكىزدى. ۇيلەرى قيراپ, باسپاناسىز قالعان مىڭداعان تۇرعىننىڭ قازىرگى جاعدايى دا ءماز ەمەس. ولار قالانىڭ ءار تۇكپىرىندە قيراعان باسپانالاردى پانالاپ, كارتوندار مەن كورپەشەلەردە ۇيىقتاۋعا ءماجبۇر. تۇرعىن ءۇي ءمينيسترى ماولوكو كۋباي 13 593 ءۇي زاقىمدانعانىن, ونىڭ 4 مىڭعا جۋىعى تولىعىمەن قيراعانىن مالىمدەدى. بۇگىندە ەرىكتىلەر مەن تۇرعىندار قالا جاعاجايلارىن قاتتى داۋىلدان قالعان قوقىستاردان تازارتىپ جاتىر.
نوسەرلى جاڭبىر مەن داۋىلدى ەسىنە العان تۇرعىننىڭ ءبىرى «بۇل شىنايى ەمەس, قورقىنىشتى كورىنىس بولدى, جاعاعا اسپاننان توگىلگەن زاتتار ۇيلەردەن شىققان بولۋى كەرەك. سىپىرعىش, قالاق, باسقا دا تۇرمىستىق زاتتاردى كوردىك», دەيدى. «دۋرباننىڭ ەڭ كەدەي تۇرعىندارى جارىلعان قۇبىرلاردان سۋ الىپ, م ۇلىكتەرىن بالشىق پەن لاي استىنان قازىپ الىپ جاتىر», دەيدى ەرىكتىلەر.
ايماقتا توتەنشە جاعداي جاريالاندى. قارجى ءمينيسترى ەنوح گودونگۆانا Newzroom Afrika TV ارناسىندا سويلەگەن سوزىندە العاشقى كومەككە 68 ملن دوللار قارجى بولىنگەنىن جاريا ەتتى.
سينوپتيكتەر بولسا اپات كۇنى بىرقاتار اۋداندا 48 ساعات ىشىندە 450 مم-دەن (18 ديۋيم) ارتىق نوسەر جاۋدى دەپ حابارلادى. بۇل – دۋربانداعى جىلدىق جاۋىن-شاشىننىڭ جارتىسىنا جۋىعى. ال وڭتۇستىك افريكانىڭ مەتەورولوگيالىق قىزمەتى كۆازۋلۋناتالدىقتار ءۇشىن پاسحا دەمالىس كۇندەرىندە نايزاعاي مەن سۋ تاسقىنى بولۋ قاۋپى تۋرالى ەسكەرتۋ جاسالعانىن العا تارتىپ وتىر.
Transnet مەملەكەتتىك لوگيستيكالىق كومپانياسى سۋ تاسقىنى كەزىندە جابىلعان دۋربان پورتىنىڭ جۇمىسى جاندانىپ, كولىك قاتىناسى مەن جۇك تاسىمالداۋدى قايتا باستادى دەپ حابارلادى. دۋربان پورتى – وڭتۇستىك جارتى شارداعى ەڭ ۇلكەن پورتتاردىڭ ءبىرى.
