تاريح • 07 ءساۋىر, 2022

ساحارامىزدى كەزگەن ساناتكەرلەر

583 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق دالاسىنىڭ ءار قيىرىنداعى قىزىقتى ءھام تاڭعالارلىق وقيعالار مەن ادامداردى, حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن, سالت-ءداستۇرىن, ءانى مەن كۇيىن زەرتتەگەن شەتەلدىك عالىمدار مەن ونەرتانۋشىلار از بولعان جوق. وعان زەرتتەۋشىلەردىڭ ۇلت تاريحىنا كۋا بولعان ءتۇرلى جازبالارى دالەل. مۇنداي ەڭبەكتەر قازىر دە جازىلىپ, باسىلىپ شىعۋدا. ماسەلەن, جۋىردا عانا ەلوردادا بريتاندىق جازۋشى-ساياحاتشى نيك ءفيلديڭنىڭ « ۇلى دالا ساياحاتشىلارى: پاپا ەلشىلەرىنەن باس­تاپ, رەسەي رەۆوليۋتسياسىنا دەيىن» اتتى كىتابىنىڭ قازاق-ورىس تىلدەرىنە اۋدارماسى تانىستىرىلدى. اۆتور ءوز جۇمىسىن قازاقستان استاناسىنا ارنايى كەلىپ ۇسىندى.

ساحارامىزدى كەزگەن ساناتكەرلەر

بۇل جيناقتا باتىس ساياحاتشىلارىنىڭ قازاق جەرىن زەرتتەۋ تاريحى باياندالعان. ەۋروپا مەن ازيانىڭ تۇيىسكەن تۇسىندا ورنالاسقان قازىرگى قازاقستاننىڭ اۋماعى ءاردايىم زەرتتەۋشىلەردىڭ, كوپەستەر مەن ساياحاتشىلاردىڭ نازارىن اۋدار­عانىن بىلەمىز. كوشپەندىلەردىڭ سالقار دالاسى مەن ءشولى بويىمەن وتكەن جىبەك جولىن سول­تۇستىككە باعىتتاۋعا تىرىسقان العاشقى بري­تاندىق ساۋداگەرلەر ەنتوني دجەنكينسون مەن دجوناس حەنۋەي ەدى.

ن.فيلديڭ كىتابىندا ولاردىڭ قىزىقتى وقيعالارىن بايانداپ, ادەل وممەر دە گەلل, ليۋسي اتكينسون جانە ماري دە ۋيفالۆي-بۋردون سياقتى قازاق جەرىن زەرتتەگەن كورنەكتى ساياحاتشى ايەلدەر تۋرالى دا وي تولعايدى. اۆتور جيناق مازمۇنىنا توقتالا كەلە: « ۇلى دالا ساياحاتشىلارى» كىتابى, بالكىم, سوڭعى مىڭ جىل ىشىندە ۇلى دالا ەلىنە سايا­حات جاساعان تۇلعالار تۋرالى اعىلشىن تىلىندەگى تۇڭعىش تاريحي شىعارما بولار. تۋىندى ۇلى شىڭعىس حان مەن ونىڭ ۇلدارىنا جىبەرىلگەن ەميسسارلاردان باستالادى. كوشپەلى قوعامدا رەسمي ساقتالعان جازبا دەرەكتەر از بولدى دەپ ويلايمىن, سوندىقتان شەتەلدىك ساياحاتشىلاردىڭ جازبالارى اسا ماڭىزدى. جازبالاردىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ تاريحى جايلى تىڭ دەرەكتەرگە قول جەتكىزۋىمىز مۇمكىن», دەيدى.

تۇساۋكەسەر بارىسىندا ن.فيلديڭ سايا­حات جاساۋ كەزىندە زەرتتەۋشىلەردىڭ ەڭ قى­زىقتى اڭگىمەلەرىن بايانداپ, ەرەكشە فوتوسۋرەت­تەرىن كورسەتتى. ايتا كەتەيىك, كىتاپتىڭ اعىل­شىن تىلىندەگى نۇسقاسى قازاقستاننىڭ ۇلى­بريتانياداعى ەلشىلىگىنىڭ قولداۋىمەن جارىق كورىپ, 2020 جىلى لوندونداعى كورولدىك گەو­گرافيالىق قوعامدا تانىستىرىلعان بولاتىن. ال الماتى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى قازاق­ستاننىڭ ۇلىبريتانياداعى ەلشىلىگىنىڭ باس­تاماسىمەن قازاق-ورىس تىلدەرىندەگى جاڭا باسىلىمداردى بىلتىر اۋدارىپ, جاريالادى.

قازاقستاننىڭ ۇلىبريتانياداعى ەلشىسى ەرلان ىدىرىسوۆ جيناقتىڭ قازاقستان مەن ۇلىبريتانيا اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ ورناعانىنا 30 جىل تولۋىنا وراي تانىستىرىلعانىن اتاپ ءوتتى.

تۇساۋكەسەرگە سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىن­باسارى رومان ۆاسيلەنكو, QazaqGeography باسقارما توراعاسى ورمان نۇرباەۆ, ۇلىبريتا­نيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى كەتي ليچ, شەتەل­دىك ديپلوماتيالىق كورپۋستىڭ وكىلدەرى, قازاق­ستاندىق تاريحشى-عالىمدار, ەتنوگرافتار مەن ولكەتانۋشىلار قاتىستى.

ن.ءفيلديڭنىڭ كىتابى قازاقستان مەن ۇلى­بريتانيا اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ 30 جىل بۇرىن ەمەس, بىرنەشە ءجۇز جىل بۇرىن ورناعانىن دالەلدەيدى. جالپى, سايا­حاتشى بۇعان دەيىن « ۇلى دالانىڭ وڭتۇستىگىنە قاراي: توماس پەن ليۋسي اتكينسوننىڭ 1847-52 جىلدارى شىعىس قازاقستان بويىنشا ساياحاتتارى» اتتى تۇڭعىش كىتابىن جارىققا شىعاردى. ول XIX عاسىردىڭ ورتاسىندا قازاقستان اۋماعى بويىن­شا ساياحاتتاعان توماس پەن ليۋسي اتكينسوننىڭ ۆيكتوريا داۋىرىندەگى زەرتتەۋشىلەرگە ارنالعان. نيك فيلديڭ سونداي-اق Siberian Steppes بلوگىن جۇرگىزەدى, ءارى جوڭعار الاتاۋىنىڭ شالعاي تاۋ­لارىنا اتپەن ەكسپەديتسيالار جاساپ ءجۇر. ەسكە سالساق, 2016 جىلدىڭ جازىندا ول توماس پەن ليۋسي اتكينسوننىڭ ون ۇرپاعىن شىعىس قازاقستانعا اتا-بابالارى العاش رەت 160 جىل بۇرىن بارعان جەرلەرمەن تانىستىرۋ ءۇشىن ەرتىپ كەلگەن ەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار