روبوتتىڭ ءتىلىن تاپقان ەل الەمنىڭ ءتىلىن تابادى
جاسىراتىنى جوق, بۇگىندە جاساندى ينتەللەكت, روبوتتەحنيكا, ەلەكتروندى ينجەنەريا, تسيفرلى تەحنولوگيالار زاماناۋي الەمنىڭ بالتالاسا بۇزىلمايتىن بولشەگىنە اينالدى. وسىناۋ تىڭ تەحنولوگيالاردىڭ, روبوتتاردىڭ ءتىلىن تابا بىلگەندەر كوپ جاعدايدا كوش باستاپ كەلەدى. قازبا بايلىعى, شيكىزاتى بولماسا دا دامىعان ەلدەردىڭ باسىم كوپشىلىگى ءومىر ءسۇرۋ, نارىقتى دامىتۋ, عىلىمدى جەتىلدىرۋ داعدىسىن مۇلدە جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى. ايباردىڭ ەمەس – اقىلدىڭ, بىلەكتىڭ ەمەس – ءبىلىمنىڭ جەمىسى ءھام جەڭىسى بۇل. قازاقستاندىق عالىمداردىڭ, ماڭدايى جارقىراعان جاستاردىڭ وسى ۇردىستەن كەيىن قالۋعا قاقى جوق. ول ءۇشىن ەڭ الدىمەن جاس بۋىندى ىنتالاندىرىپ, دۇرىس باعىت كورسەتىپ, مول مۇمكىندىك سىيلاي الۋىمىز كەرەك.
ىنتا دەمەكشى, بيىلعى 3-ناۋرىزدان بەرى ەلوردا تورىندەگى Astana Mall ساۋدا ويىن-ساۋىق ورتالىعىندا ەرەسەكتەردى, كىشكەنتاي بالاقايلاردى جاساندى ينتەللەكتىمەن, ەلەكتروندى ينجەنەريامەن جاقىنداستىرا تۇسەتىن روبوتتار فەستيۆالى ءوتىپ جاتىر. بايقاساق, اعىلعان جۇرتتىڭ قاتارى قالىڭ. ءساتى تۇسكەن كۇنى كورىكتى ءىس-شارانى كورىپ قايتايىق دەپ ءبىز دە باردىق. روبوتتار توپتاستىرىلعان الاڭعا اياق اتتاپ باسقاندا اۋزىمىزدىڭ سۋى قۇرىپ, اڭ-تاڭ بولدىق تا قالدىق.
ماسەلەن, اكۆاريۋمدا ءجۇزىپ جۇرگەن سازانعا ۇقساس «بالىققا» كوزىمىز ءتۇستى. بالىقتىڭ جاڭا تەحنولوگياعا قانداي قاتىسى بار دەرسىز. الايدا بۇل قاراپايىم بالىق ەمەس – روبوت بالىق. اتاۋى – ميرا. ونى وڭتۇستىك كورەياداعى Airo كومپانياسى ازىرلەدى. بۇل روبوت جاساندى ينتەللەكتىگە يە ءارى ءتىرى بالىقتىڭ قوزعالىسىن دالمە-ءدال قايتالايدى. سەنسورلار ارقىلى اينالاسىن باعدارلاپ, ءوز ەركىمەن جۇزەدى. كامەرا, سەنسور ارقىلى الدىندا تۇرعان ءتۇرلى كەدەرگىنى دە اينالىپ وتەدى. ميرا ءىرى اكۆاريۋمداردا ساندىك روبوت رەتىندە قولدانىلادى. سونىمەن قاتار تاياز كولدەردى زەرتتەۋگە كومەكتەسەدى.
ال فرانتسيانىڭ Robopek كومپانياسى ازىرلەگەن ريتا ەسىمدى روبوتتى ماماندار ۇيدە قولعابىس جاسايتىن ناعىز كومەكشى رەتىندە تانىستىردى. ول داۋىستىق كوماندالاردىڭ كومەگىمەن الەمدەگى سوڭعى جاڭالىقتاردى, كۇن رايىن ايتىپ بەرە الادى. بەت پىشىنىندەگى ەرەكشەلىك ارقىلى اسا ەموتسيونالدى سويلەسەدى. بۇدان بولەك ءۇندىستاننىڭ Square off كومپانياسى ازىرلەگەن «سيقىرلى شاحمات» تا بەيجاي قالدىرمايتىنى انىق. بۇل شاحمات تاقتاسى مەن تاستارى كۇردەلى ەلەكترونيكا ارقىلى جۇمىس ىستەيدى. تاقتانىڭ استىندا ورنالاسقان ماگنيتتەر مەن مەحانيكالاندىرىلعان قولدار ارنايى الگوريتمنىڭ جانە تەلەفوننىڭ كومەگىمەن شاحمات تاستارىن جىلجىتادى. قوسىمشا ارقىلى ويىنشى كەز كەلگەن ەلدەن قارسىلاس تاڭداي الادى. نەمەسە جاساندى ينتەللەكتىمەن ويناي الادى. فەستيۆالدە بۇدان وزگە دە بالالاردى قىزىقتىراتىن, ويناۋعا, بۇيرىق بەرۋگە, اڭگىمەلەسۋگە بولاتىن الۋان ءتۇرلى روبوتتار ۇسىنىلعان. تەرەزە جۋاتىن, ءىس تىگەتىن, سۋسىن قۇيىپ بەرەتىن, داياشى بولۋعا جارايتىن روبوتتار دا بار.
ەرەسەككە – ەرمەك, بالاعا – باقىت
– بۇل روبوتتار فەستيۆالى رەسەيدىڭ كوپتەگەن قالاسىندا بولىپ, كورەرمەنىن ءتانتى ەتتى. ونىمەن شەكتەلمەي, بەلارۋس, پولشا مەملەكەتتەرىن, ەۋروپانىڭ بىرنەشە قالاسىن (ۆيلنيۋس, پراگا, ميلان) ارالاپ, كەيىن تمد ەلدەرى اۋماعىنا ساپار شەگۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. العاشقى بولىپ قازاقستاندى تاڭدادىق. سوناۋ 2019 جىلى الماتىدا كورەرمەننىڭ قوشەمەتىنە بولەنەمىز بە دەپ ويلادىق. الايدا پاندەميانىڭ سالدارىنان جوسپارىمىز جۇزەگە اسقان جوق. رەسەيگە قايتىپ كەلىپ, بىرنەشە ءساتتى كورمە ۇيىمداستىردىق. كەيىن قازاق جەرىندە ەكىنشى رەت باعىمىزدى سىناپ كورمەك بولىپ الماتىعا, سوسىن مىنە نۇر-سۇلتانعا تابان تىرەدىك. الداعى ۋاقىتتا وسى مەملەكەتتىڭ تاعى بىرنەشە قالاسىن ارالاپ كورمەكپىز. بۇعان قوسا ءدال وسىنداي كورمەنى ىستانبۇلدا جانە نەاپولدا ۇيىمداستىرىپ جاتىرمىز, – دەدى روبوت فەستيۆالىن ۇيىمداستىرۋشى الەكساندر چۋجماروۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, روبوتتار دۇنيە جۇزىندەگى بىرنەشە مەملەكەتتەن (يتاليا, وڭتۇستىك كورەيا, جاپونيا, رەسەي) ساتىپ الىنىپتى. ولاردىڭ اراسىندا جالعا الىنعاندارى جوق. كومپانيا اي سايىن الەمدىك جاڭالىقتارعا زەر سالىپ, جاڭا روبوت ساتىپ الادى. ال وسى فەستيۆالگە كەلۋشىلەردى باس-اياعى 85 روبوتتاندىرىلعان الاڭ تاڭعالدىرۋعا تىرىسادى. سونىڭ ىشىندە سان-الۋان روبوتتار, ءتۇرلى شوۋ, شەبەرلىك سىنىپتارى, ۆيرتۋالدى شىندىق, اۋقىمدى سۋرەتكە ءتۇسۋ الاڭى, كوڭىل كوتەرۋ كەشەندەرى بار. ارينە, فەستيۆالدى تەگىن تاماشالاي المايسىز. سوعان قاراماستان كەلۋشىلەر سانى جەتىپ ارتىلادى. ەرەسەكتەر ءۇشىن دە, بالالارعا دا تاڭدانىپ, تاڭداي قاعاتىن دۇنيە تابىلادى.
– بۇگىندە ءارتۇرلى سالادا ادامدى الماستىرا الاتىن روبوتتار قىزمەت ەتەدى. ونداي روبوتتار ءوزىن-ءوزى ءسىز بەن ءبىز سەكىلدى ۇستايدى. سويلەسەدى. قارىم-قاتىناس ورناتادى. پروموۋتەر, ەكسكۋرسيا جۇرگىزۋشى, كاسسير بولىپ جۇمىس ىستەي الادى. بىزدە دە مۇنداي روبوت الاڭدارى بار. ماسەلەن, جاساندى ينتەللەكت سالعان سۋرەتكە قاراپ تاڭعالماۋ مۇمكىن ەمەس. سونىڭ ءبارىن كورگەن كەيبىر كەلۋشىلەر روبوتتارىمىزدى ساتىپ العىسى كەلىپ جاتادى. الايدا ءبىز ساتۋمەن اينالىسپايمىز. بۇل – تەك ينتەراكتيۆتى فەستيۆال. كورەرمەن وسى ءىس-شاراعا كەلىپ, روبوتپەن ارەكەتتەسە الادى. نە بولماسا روبوتتەحنيكانىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرەدى. ياعني ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – روبوت ساتۋ ەمەس, بالانىڭ بويىندا روبوتتەحنيكاعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن, ىنتاسىن وياتۋ. ونداي بالالار وسە كەلە وسى باعىتتا ەڭبەك ەتەتىن بولسا, الەمدى الدەقايدا جاقسى جاققا قاراي تۇرلەندىرەدى دەپ سەنەمىن, – دەدى فەستيۆال ۇيىمداستىرۋشى.
ا.چۋجماروۆتىڭ ايتۋىنشا, روبوتتاردىڭ نەگىزگى ماقساتى – ادام ءومىرىن جەڭىلدەتىپ, قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋ. زاماناۋي تەحنولوگيالار, جاساندى ينتەللەكت, روبوتتار جاھاندى جاۋلاپ الۋعا ەمەس, كەرىسىنشە ونى كوركەم, قاۋىپسىز, بارىنشا بەيبىت, بەرەكەلى ەتۋ ءۇشىن قاجەت. بۇگىنگى روبوت جاساۋشىلار ەڭ الدىمەن وسى قاعيدانى ۇستانعانى ءجون.
الەمنىڭ سەگىزىنشى كەرەمەتى
– فەستيۆال ۇيىمداستىرۋشىلارى قىزمەتكەر ىزدەپ جاتقانىن hh.kz پورتالىنان ءبىلدىم. تۇيىندەمەمدى ۇسىنىپ, اڭگىمەلەسۋدەن وتكەن سوڭ, جۇمىسقا قابىلداندىم. مۇنداي ۇيىمداستىرۋشىلار ەڭ الدىمەن وسى روبوتتار, تەحنولوگيالار تۋرالى مالىمەت بەرىپ, قالاي جۇمىس ىستەيتىنىمىزدى ءتۇسىندىردى. ماسەلەن, قانداي دا ءبىر جاعداي ورىن العان كەزدە قالاي ارەكەت ەتۋدى ۇيرەتتى. الايدا روبوتتاردى جوندەۋ, دانەكەرلەۋ ىسىنە ارالاسپايمىن. بۇل وتە كۇردەلى جۇمىس ءارى روبوتتاردىڭ قۇنى دا تىم قىمبات. ءوزىم بۇگىندە اقپاراتتىق-تەحنولوگيا سالاسىندا ءبىلىم الىپ ءجۇرمىن. ماماندىعىم وسى فەستيۆال باعىتىمەن ۇقساس بولعان سوڭ, روبوتتار تۋرالى مالىمەت الۋ, ونىمەن ەتەنە جۇمىس ىستەۋ ەڭ الدىمەن ءوزىم ءۇشىن قىزىقتى بولدى. بۇرىن-سوڭدى كورمەگەن تەحنولوگيالارمەن تانىسىپ جاتىرمىن. بۇل جۇمىس ءبىر جاعىنان قارجىلاي كومەك بولسا, ەكىنشى جاعىنان تىڭ تەحنولوگيا سالاسىنداعى تانىمىمنىڭ كوكجيەگى كەڭەيىپ, جاھاندىق جاڭالىقتاردى كوزبەن كورۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدىم. مەكتەپتە روبوتتەحنيكا ساباعى وتكەن كەزدە وسى زاماناۋي قۇرىلعىلارعا قىزىعاتىن ەدىك. ءوز باسىم روبوتتى الەمنىڭ سەگىزىنشى كەرەمەتى سانايمىن. وسى فەستيۆالدەن سوڭ بولاشاقتا روبوت جاساۋ ىسىنە ارالاسۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىم وياندى, – دەدى فەستيۆال كونسۋلتانتى فاريزا كوشكىنباەۆا.
الىپ عيماراتتىڭ اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق اۋقىمدى بولىگىندە قانات جايعان فەستيۆالدى كورۋگە ەڭ الدىمەن بالالار قاۋىمى اسىعاتىنى انىق. ال ولاردى الىپ باراتىن – اتا-انا. بالاعا تىڭ دۇنيەنى تانىستىرامىن دەپ ءجۇرىپ, ەرەسەكتەر قاۋىمى دە ەرىكسىز تاڭعالىسىپ ءجۇر. سەبەبى مۇنداي روبوتتار مەن تىڭ تەحنولوگيالاردى كۇندەلىكتى ومىردە كورە بەرمەيتىنى بەلگىلى.
– الەمنىڭ قالاي, قاي باعىتتا دامىپ جاتقانىن جاقسى بىلەمىز. سەبەبى زاماناۋي تەحنولوگيالار ءومىرىمىزدىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالىپ ۇلگەردى. قالامىزدا وسىنداي فەستيۆال ءوتىپ جاتقانىن ەستىپ, بالامدى ادەيى ەرتىپ الىپ كەلدىم. بولاشاقتا ونىڭ دا روبوت جاساۋشى, تەحنولوگ بولعانىن قالار ەدىم. ولاي ەتپەسە دە وكىنبەيتىنىم انىق. مەنىڭ پارىزىم جول سىلتەۋ عانا عوي. سوندىقتان بالامدى عاجايىپ تەحنولوگيالاردى, قىزىقتى روبوتتاردى كورسىن, ىنتاسى ويانسىن دەگەن ماقساتپەن جەتەلەپ كەلدىم. شىنىن ايتۋ كەرەك, بالام عانا ەمەس, ءوزىم دە تاڭعالىپ شىقتىم. راسىمەن دە, ءبىز بىلە بەرمەيتىن كەرەمەتتەر بارشىلىق. ايەل ادام رەتىندە ماعان تەرەزە جۋعىش روبوت پەن كەستە تىگەر ماشينا قاتتى ۇنادى, – دەدى فەستيۆالدى تاماشالاپ شىققان انار قابدىۋاليەۆا.
– بۇرىن روبوتتار تۋرالى مۋلتفيلمنەن, ءارتۇرلى كومپيۋتەرلىك ويىنداردان, روبوتتەحنيكا ساباعىنان ەستىپ-ءبىلىپ ءجۇردىم. ەندى بۇگىن كەيىپكەرلەرىممەن بەتپە-بەت كەزدەسىپ, قۋانىپ تۇرمىن. بارلىق روبوتقا قىزىعا قارادىم. اسىرەسە بيلەيتىن, اڭگىمەلەسەتىن, بۇيرىعىڭدى ورىندايتىن روبوتتار قاتتى ۇنادى. ۇيىمدە دە بولعانىن قالار ەدىم. امال جوق, اناما ساتىپ الىپ بەرشى دەپ ەدىم, ولاي ىستەۋگە بولمايدى ەكەن. ەسەسىنە بولاشاقتا روبوت جاساۋشى بولامىن دەگەن شەشىم قابىلدادىم. ساتىپ العانشا, ءوزىم قالاعان روبوتتى جاساپ المايمىن با؟ اناما دا وسىلاي دەدىم. قاتتى قۋاندى. ۇيگە بارا سالىسىمەن ەڭ الدىمەن روبوتتاردىڭ سۋرەتىن سالۋدى باستايمىن, – دەدى ابىلاي ەسىمدى كىشكەنتاي كورەرمەن.
قازاقستان جاڭا تەحنولوگيالاردى جات كورىپ, روبوتتەحنيكادان قول ءۇزىپ قالدى دەۋدەن اۋلاقپىز. كەيىنگى جىلدارى بالالاردى مەكتەپ قابىرعاسىنان-اق روبوت جاساۋعا باۋلۋ ءۇردىسى قالىپتاستى. جاس روبوت جاساۋشىلار اراسىندا ءتۇرلى جارىستار, كونكۋرستار ۇيىمداستىرىلادى. سوعان قاراماستان جاڭا تەحنولوگيالاردى جالپى قوعام بولىپ يگەرۋگە, گادجەت, سمارتفون, كومپيۋتەر, روبوت ونىمدەرىن وندىرۋگە جاپپاي بەل بۋعان جوقپىز. ەڭ باستىسى, دارىندى, قابىلەتتى, ارمانشىل جاستار بار. ونداي جاستاردى ىنتالاندىرۋعا, جىگەرلەندىرۋگە كۇش سالۋىمىز كەرەك. ال مۇنداي روبوت فەستيۆالدارى ارمانعا قانات بىتىرەتىنى ايدان انىق.
