بۇگىنگى ەڭبەك نارىعىنداعى جاعدايعا سىرتقى فاكتورلاردىڭ دا اسەرى بار. سوندىقتان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى كوللەدجدەر مەن وندىرىستەر بازاسىندا جاپپاي دايىنداۋ مەن بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ورتالىقتارىنىڭ سانىن كوبەيتۋدى جوسپارلاپ وتىر. مۇنداي ورتالىقتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى جاستار كوپ شوعىرلانعان ايماقتاردا ورنالاسادى. اتالعان ۆەدومستۆونىڭ مالىمەتى بويىنشا, امەريكا جانە ەۋروپا, ازيا ەلدەرىندە جەمىسىن بەرگەن تاجىريبەنىڭ داعدارىستى جاعدايدا قازاقستانعا دا وڭ اسەرى بار. ەسكەرىلىپ وتىرعان زاماناۋي ءادىستىڭ ناتيجەسىندە تۇلەكتەر ەكى-ءۇش ايدا بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, ەڭبەك نارىعىنا شىعۋعا مۇمكىندىك الادى.
سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا, الەمدە قالىپتاسقان احۋالعا بايلانىستى رەسەيدىڭ 100 مىڭعا جۋىق IT مامانى ەلدەن كەتۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ەڭبەك نارىعىندا باسەكە تۋدىراتىنى باسى اشىق جايت. ولاردىڭ كوپشىلىگى IT سالاسى, كونسالتينگ, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك سالالارىنا ماماندانعان. ساراپشى ماماندار رەسەيلىك IT كومپانيالاردىڭ قازاقستان نارىعىنا كەلۋىنىڭ جاعىمدى تۇستارىن اتاپ وتەدى. بۇل ءۇشىن قازاقستان نارىعىنا كەلگەن قانداي دا ءبىر كومپانياعا ارنايى شارت بولۋى كەرەك. ياعني زاماناۋي تەحنولوگيالار ءتىلىن مەڭگەرگەن جوعارى وقۋ ورىندارى جانە كوللەدجدەر تۇلەكتەرىن وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتكىزىپ, ارى قاراي جۇمىسقا ورنالاسۋىن قاراستىرۋ ەڭبەك نارىعىنىڭ سالماعىن ءبىرشاما جەڭىلدەتەدى. وسى تۇستا قازاقستاندىق تۇلەكتەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنە بايلانىستى دا سۇراقتار تۋىندايتىنى انىق.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ماقپال تاجماعامبەتوۆا ۇكىمەت نازارىنا جاڭا ماماندىقتار اشۋدى ۇسىنعان بولاتىن. وڭىرلەرگە بارعان ساپارىندا دەپۋتات كوپسالالى كاسىپتىك-تەحنيكالىق كوللەدجدەردە ماماندار دايارلاۋداعى ادىستەمەنىڭ ەسكىرگەنىنە, جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ساباقتاستىقتىڭ جوقتىعىنا, جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ كوممەرتسيالىق باعىتتا دايىندالماۋى سياقتى ءبىراز كەدەرگى بار ەكەنىنە كوز جەتكىزگەن. كاسىپتىك باعدارلاۋ, ەڭبەك نارىعىن زەرتتەۋ سىندى شارالار جۇرگىزىلمەيدى. ءوندىرىس ورىندارىمەن بايلانىس جولعا قويىلماعان. تۇلەكتەردىڭ العان ديپلومىنىڭ جارامسىز بولىپ قالۋى دا وسى سەبەپتەرگە بايلانىستى. وسى ورايدا باعىتتاۋ شارالارىن 7-سىنىپتان باستاپ, ماماندىق تاڭداۋعا جاعداي جاساۋ, پاندەرگە باسىمدىق بەرۋ, ەڭبەك وليمپيادالارىن وتكىزۋ مەن كوللەدج, جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ءوزارا ساباقتاستىق ورناتۋمەن قاتار ءار وبلىس اۋماعىنداعى شارۋاشىلىقتارعا, بيزنەس-قۇرىلىمدارعا قانداي مامانداردىڭ قاجەت ەكەنىن زەرتتەۋدى ۇسىنعان ەدى. بۇگىندە ورمان, اۋىل شارۋاشىلىعى, تۋريزم سالاسىنا قاجەتتى جانە ومارتا ءىسى سياقتى ماماندىقتارعا سۇرانىس جوعارى. ال وقىتۋ جۇيەسىندە تەوريالىق بىلىمگە 20%, تاجىريبەگە 80% كوڭىل ءبولۋ, ماماندىقتاردى ينتەگراتسيالاي وتىرىپ, كوللەدج بازاسىنا كاسىپكەرلەردى تارتۋ ەسكەرەتىن جايت. بۇل بولاشاق مامانداردىڭ ەڭبەك نارىعى تالاپتارىن جىلدام يگەرىپ كەتۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
وسى ورايدا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ كوللەدجدەردە وقۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك تاپسىرىس سانىن 10 مىڭ ورىنعا ۇلعايتىپ, وقۋعا ىنتالى قازاقستاندىقتاردىڭ سانىن 100 مىڭنان اسىرۋدى كوزدەپ وتىرعانى اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالعان ىلكىمدى قادامداردىڭ ءبىرى بولماق.
«ساپالى ءبىلىم» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 9-سىنىپتىڭ بارلىق تۇلەگى كەزەڭ-كەزەڭىمەن تەگىن ءبىلىم الا الادى. بيىلعى وقۋ جىلىندا العاش رەت ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنان شىققان بالالار ءۇشىن دە ارنايى كۆوتا بەلگىلەندى. سونىمەن قاتار ساراپشىلار الداعى ۋاقىتتا كوللەدجدەردىڭ اكادەميالىق دەربەستىك الۋىنا بايلانىستى ءبىلىم باعدارلامالارىن زاماناۋي تالاپتارمەن ۇشتاستىرۋى ءوز ناتيجەسىن بەرەدى دەگەن سەنىمدە. ياعني نارىق سۇرانىسىنا يە مامانداردى دايارلاۋعا ەلىمىزدە تولىق مۇمكىندىك بار. بۇرىن وقۋ جوسپارلارى مەن باعدارلامالارىن دايىنداعان كەزدە كوللەدجدەر تيپتىك جوسپارلارىن باسشىلىققا السا, ەندى جاڭا تەندەنتسيالار مەن نارىق تالاپتارىنا ساي جۇمىس ىستەي الادى. سونىمەن قاتار ماماندىقتىڭ كۇردەلىلىگى مەن وقۋ ناتيجەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, وقۋ مەرزىمىن ءوز بەتىنشە انىقتايتىنى كوللەدج ماماندارىنىڭ نارىق تالاپتارىمەن ىقپالداستىعىنا جول اشادى.
تەحنيكالىق-كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ماماندار جەتىسپەۋشىلىگى دە تاياۋ ۋاقىتتا شەشىمىن تابۋى ءتيىس ماسەلە. بۇگىندە بۇل سالاعا قاجەتتىلىك 2,5 مىڭ ماماندى قۇرايدى. مامانداردىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىنىڭ جاس مولشەرى 55-تەن اسقان. وسى ورايدا پەداگوگيكالىق كادرلاردى جاستار اراسىنان قاراستىرۋ ماسەلەسى دە ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. ەڭبەك رەسۋرستارى ورتالىعىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, 2025 جىلعا دەيىن ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا كادرلارعا دەگەن قاجەتتىلىك 200 مىڭ ادامعا جەتەدى. كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋدە سۇرانىسقا يە كادرلاردى دايارلاۋ ءۇشىن بيزنەس سۋبەكتىلەرىمەن ىقپالداستىق ماسەلەسى دۇرىس جولعا قويىلۋى قاجەت.
الماتى
