پىكىر • 01 ءساۋىر, 2022

جاڭارۋ جاساندىلىقتان ارىلۋدان باستالادى

235 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «جاڭا قازاقستان: جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولى» اتتى جاڭا جولداۋىندا بيىلعى قاڭتار وقيعاسى جايلى اشىق ءسوز بولدى. «دەپۋتاتتارعا جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا ءبارى اشىق ايتىلدى. قوعامدى مازالاعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىلدى... ءبىز اقيقاتتى ايتۋىمىز كەرەك. بۇل – مەنىڭ جەكە قاعيداتىم», دەگەن پرەزيدەنتتىڭ ءسوز بەن ءىستىڭ بىرلىگىن دالەلدەۋى, حالىقتى تىڭدايتىن مەملەكەت قۇرۋعا دەگەن وڭ قادامى كوڭىلگە جاقسى اسەر ەتتى.

جاڭارۋ جاساندىلىقتان ارىلۋدان باستالادى

جولداۋدىڭ ءار سويلەمىن شۇقشيا وقۋعا تۋرا كەلدى. بابالارىمىزدىڭ «ىشتەن شىققان جاۋ جامان» ءسوزى مىسال­عا كەلتىرىلىپتى. جولداۋدا «توڭكەرىس جاساۋعا ۇمتىلعانداردىڭ اراسىندا بەلگىلى ادامدار بولدى» دەلىنگەن. وسى تۇستا «سول بەلگىلى ادامدار كىمدەر؟» دەگەن سۇراق كوڭىلدە كولدەنەڭدەي بەرەدى. «جوعارى لاۋازىم يەلەرى مەملەكەتكە ساتقىندىق جاساسا» بۇل دا اشىق ايتىلۋى كەرەك دەگەن ويدامىن.

ارينە, ەلباسىنىڭ وتكەن وتىز جىل ىشىندەگى ەڭبەگىن ەشكىم جوققا شى­عارا قويماس. بىراق حالىق تاراپىنان وعان تاڭىلىپ جاتقان كىنالار مەن ايىپ­تاۋ­لار­دىڭ ءبارىن تەرىستەۋ بيلىك پەن جۇرت­شىلىق اراسىن بىتىستىرە تۇسەدى دەگەن­گە سەنە قويۋ قيىن. سول كۇندەرى قاۋىپ­سىزدىك كەڭەسى بۇعىپ قالدى. كارىم ءماسىموۆ نەگە ساتقىندىق ارەكەتكە باردى؟ مىنە, وسى جانە باسقا سۇراقتار ەل تاع­دىرىنا الاڭ ءاربىر قازاقستاندىقتى ويلاندى­رىپ جۇرگەنى انىق. جولداۋدا ء«بىز تەرىس پي­عىلدى ادامداردىڭ مەملەكەتتىك توڭكەرىس جا­ساماق بولعانىن ناقتى بىلەمىز» دەلىن­سە, بۇل جايىنداعى تولىق اقپاراتتى ەل حالقىنىڭ تەزدەتىپ بىلگەنىن قالار ەدىك.

جولداۋداعى مىنا جولدار كوڭىلگە ءۇمىت ۇيالاتادى: «قاعاز بەتىندە عانا جۇزە­گە اسىرىلعان, بىراق شىندىققا ەش جا­ناس­پايتىن جالعان تابىستارعا ماسات­تانىپ وتىراتىن زامان كەلمەسكە كەتتى. حا­لىققا كوپىرمە ءسوز, بوس ۋادە ەمەس, كوز­بەن كورىپ, قولمەن ۇستاۋعا بولا­تىن وڭ وزگەرىستەر كەرەك». سولاي بولسا جاقسى عوي. كوڭىلىمىزدە جۇرگەن كوپ قى­جىلدى ءدوپ باسقان. شىندىققا جاناس­پايتىن جالعان كورسەتكىشتەر مەن مالى­مەت­تەردى بەرىپ وتىرعان ءارتۇرلى دەڭگەي­دەگى ستاتيستيكالىق قۇرىلىمدار. ءسىرا, كەزىندە ولارعا «جوقتى بار ەتىپ كورسەتۋ» تاپسىرماسى بەرىلگەن. ولار ول جۇكتەمەنى كۇنى بۇگىنگە دەيىن بۇلجىتپاي ورىن­داۋ­عا ابدەن بويلارى ۇيرەنىپ كەتكەن. اعات­تىقتى ءدال سول كۇيىندە كورسەتپەۋدىڭ زاردابى قانداي بولاتىنىن ءومىردىڭ ءوزى كورسەتىپ بەردى.

جولداۋداعى مىنا جولداردى كورە­گەندىك دەپ باعالايمىن. «بۇكىل قۇزىرەت ءبىر قولدا بولۋىنا نەگىزدەلگەن باسقارۋ جۇيەسى قازىر ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن جوعالتتى. بۇل جۇيە كوزقاراسى مەن ۇستانىمى ارقيلى ازاماتتىق قوعامدى ۇيىستىرا ال­ماي­دى... الدىمىزدا پارلامەنتتىڭ ءرو­­لىن كۇشەيتۋ مىندەتى تۇر. بۇل «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجى­رىم­دا­ماسىن تابىستى جۇرگىزۋگە جول اشادى».

«بارلىق ازاماتقا بىردەي مۇم­كىندىك بەرىلەتىنىنە مەملەكەت باسشىسى مىزعىماس كەپىل بولۋعا ءتيىس. سوندىقتان پرەزيدەنتتىڭ جاقىن تۋىستارىنا ساياسي مەملەكەتتىك قىزمەتشى بولۋعا جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا باسشىلىق لاۋازىمداردى يەلەنۋگە زاڭ جۇزىندە تىيىم سالىنادى. مۇنداي نورمانى كونستيتۋتسياعا ەنگىزسەك تە ارتىق بولمايدى دەپ سانايمىن. پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىگى كوپ بولسا, ول سوعۇرلىم شەكسىز بيلىكتىڭ يەسىنە اينالادى». وتە دۇرىس ايتىلىپ وتىر. شەكسىز بيلىكتە شەكەسى شىلقىعاندار وزدەرىنىڭ نەگىزگى مىندەتىن, مەملەكەتتىڭ تۇتاستىعى مەن بىرلىگىنە جاۋاپتى ەكەندىكتەرىن ۇمىتىپ تا كەتكەندەي. بيلىككە شەكسىز قوماعايلىق, ماقتاۋ-ماداقتاۋعا مالدانۋ كىمدى بولسىن باسقارۋ تىزگىنىنەن ايىرىلۋىنا, اينالاسىنداعى سىبايلاس توپتاردىڭ ۋىسىنان شىعا الماي قالۋىنا اپارىپ سوقتىراتىنىن ءومىردىڭ ءوزى, مىنا قاڭتار وقيعاسى انىق كورسەتتى. مەملەكەتتى جەكە مەنشىگى سياقتى كورە باستاۋ, مەم­لەكەتتەگى ەڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇل­عا­­نىڭ قولىندا بارلىق وكىلەتتىكتىڭ شوعىر­­­لانۋى, وعان جاقىن تۇلعالار مەن قار­جىلىق-وليگارحيالىق توپتاردىڭ ىقپا­لىن ورىنسىز كۇشەيتەتىن دە وت­كەن ۋا­قىتتىڭ بىزگە كورسەتكەن شىندىعى.

جولداۋدا وكىلدى بيلىك تارماعىن قايتا قۇرۋ ماسەلەسى كەڭ قامتىلعان. «پارتيادا جوق ازاماتتار ماجىلىسكە عانا ەمەس, جەرگىلىكتى وكىلدى ورگاندارعا دا سايلانا المايتىن بولدى. مۇنى اشىق مويىنداۋىمىز كەرەك. سونىڭ سالدارىنان حالىقتىڭ سايلاۋ ناۋقانىنا قىزىعۋشىلىعى كۇرت تومەندەدى. سايلاۋ­دى كەرەك قىلمايتىن ادامداردىڭ قاتارى كوبەيدى. ولار وزدەرىنىڭ داۋىسى ما­ڭىز­­دى ەكەنىنە, ەل ءومىرىن جاقسارتۋعا ىق­پال ەتە الاتىنىنا سەنبەيتىن بولدى. اشىعىن ايتساق, قازىر جۇرت دەپۋتات­تار­دى اسا تاني بەرمەيدى»... مىنە, كوڭىل­دە جۇرگەن اششى شىندىقتىڭ ءبىرى وسى. كەزىندە ءوزىمىز ءبىر شەتىندە جۇرگەن جۇمىس بولعان سوڭ بىلەتىنىمىز, سايلاۋعا كەلمەگەن ادامداردىڭ ورنىنا وزدەرىنە قاجەتتى كانديداتۋرا ءۇشىن توپتاپ بيۋللەتەن سالىپ, وتىرىك سايلاۋ وتكىزۋ جازىلمايتىن دەرتكە اينالدى. حالىقتىڭ كوپتەگەن وكىلىنىڭ «بىردە-ءبىر دۇرىس وتكەن سايلاۋدى كورگەن جوقپىز», دەۋى راس ءسوز. ايتپەسە, بۇكىل قازاقستان بويىنشا ءبىر كانديداتۋرانىڭ 90 پايىزدان اسا داۋىس جيناۋى ەشقانداي اقىلعا سىيمايدى. دەمەك وتىرىكتى دە ويلانباي ايتاتىن دارەجەگە جەتتىك.

جولداۋدا سايلاۋ جۇيەسىن جەتىل­دىرۋ, پارتيالىق جۇيەنى دامىتۋ مۇمكىن­دىك­تەرىن كەڭەيتۋ, سايلاۋ ۇدەرىسىن جا­ڭار­تۋ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن كۇشەيتۋ بويىنشا كوتەرىلىپ وتىرعان ماسەلەلەر ەگەر جەرگىلىكتى جەرلەردە بۇرىنعى كوز دە, بوي دا ۇيرەنگەن تاپتاۋرىن جاسان­دى­لىقتان ارىلىپ, شىندىققا نەگىزدەلىپ جۇرگىزىلسە, جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولىنا ءتۇسىپ, جاڭا قازاقستان قۇرارىمىز انىق.

جولداۋدىڭ جەتىنشى بولىمىندە بۇ­قارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ دا تىڭ مىندەتتەرى بەلگىلەنگەن. «بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى باسەكەگە قابىلەتتى جانە ەركىن بولۋى كەرەك» دەلىنگەن. دەمەك گازەتتەردىڭ ۇستىنەن قاراپ, رە­داك­­تور­دىڭ بيلىگىنە قول سۇعۋشى قان­داي دا ءبىر قۇرىلىمنىڭ بولۋى – بۇدان ءارى تيىم­دىلىگىن جوعالتاتىنى انىق. «جۋر­ناليستەر ءوز ەلىنە جانە ازاماتتارى­نا شىنايى جاناشىر بولۋ­عا ءتيىس. بۇ­قارا­لىق اقپارات قۇرال­دارى بەكەردەن بەكەر ء«تورتىنشى بيلىك» اتانباسا كەرەك», دەلىنگەن جولداۋدا. ەندەشە, ء«تورتىنشى بيلىكتىڭ» ءوز قۇزىرەتى شەڭبەرىندە قاناتىن ەركىن جازاتىنداي جاعدايى بولۋعا ءتيىس.

قاسىم-جومارت توقاەۆ جولداۋدىڭ سوڭعى بولىگىندە وتانداستارعا ارناعان سوزىن­دە: «وسى تۇراقسىز, قۇبىلمالى الەم­دە قازاقستانىمىز بىزدەن باسقا ەش­كىم­­گە كەرەك ەمەس. سوندىقتان ماعان ەلىم­نىڭ اماندىعى مەن جەرىمنىڭ تۇتاس­تى­عى­نان اسقان قۇندىلىق جوق... بابالار اما­نا­تىنا ادال بولىپ, ونى ۇرپاققا تابىستاۋ – مەن ءۇشىن كيەلى پارىز», دەدى. بۇل ءاربىر ەل­جان­دى, سانالى وتانداستىڭ ماڭگىلىك وزگەر­مەيتىن جۇرەك ۇنىنە اينالىپ, سول جول­دا بىرلىگىمىزدى كورسەتكەندە عانا جاڭا قازاق­ستاننىڭ جارقىن بەينەسىن كورە الامىز.

 

تاڭاتار دارەل ۇلى,

قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى,

قۇرمانعازى اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى

سوڭعى جاڭالىقتار