ورازا – تاربيە مەكتەبى

قۇپيا قۇلشىلىق

ارداقتى پايعامبارىمىز مۇحام­مەد­تىڭ (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) حاديسىندە ايتىلعانداي, يحسان ءىلىمىنىڭ قۇلشىلىقتاعى ءمانى: «اللاعا ونى كورىپ تۇرعانىڭداي قۇلشىلىق ەتۋىڭ, ەگەر ونى كورە الماساڭ, ول سەنى كورىپ تۇرادى». حاديسكە تۇسىندىرمە جازعان عۇلا­مالارىمىز يحسان ءىلىمى ادامنىڭ قۇل­شى­لى­عىمەن قاتار, ونىڭ كۇندەلىكتى ءسوزىن, ءىس-ارەكەتىن, قىز­مەتىن, ءتىپتى بۇكىل ءومىرىن قام­تيتى­نىن ايتقان.

يمام ءناۋاۋي (اللا ونى راقى­مىنا السىن): «اللا تاعالا سەنىڭ ءاربىر جاع­دايىڭدى كورىپ تۇ­رادى. سوندىقتان بار­لىق ىسىڭ­دە جاقسىلىق جاسا. ءاربىر ءىسىڭ تولىققاندى بولۋى كەرەك», دەي­دى. ءابۋ حانيفانىڭ «مۋسناد» كىتا­بىندا: «يحسان – ءاربىر ءىسىڭدى اللا رازىلىعى ءۇشىن جاساۋىڭ» دەلىنگەن. بۇل رەتتە ادامنىڭ نيە­تىنە باسا نازار اۋدارىلادى. ار­داقتى پايعامبارىمىز (وعان ال­لانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بول­سىن): «اقيقاتىندا, اللا تاعا­لا ءاربىر ءىستى جەتىك جاساۋدى (يحسان­دى) پارىز ەتتى...», دەگەن.

مىسالى, ءبىزدىڭ كۇندەلىكتى وقىپ جۇر­گەن نامازىمىز­دى, زەكەت-ساداقامىزدى, قا­جى­لىق ساپارىمىزدى اينالامىزداعى ادامدار كورەدى. ال اۋىز بەكىتكەنىمىزدى ەشكىم بايقاماۋى مۇمكىن. ورازا قۇلشى­لى­­عى مۇسىلماننىڭ ء«بارىن اللا كورىپ تۇر», دەگەن سەنىمىن كۇشەيتەدى.

ورازا ۇستاعان ادام ءاربىر امالىن كور­كەم تۇردە ورىنداۋعا تىرىسادى. ويت­كەنى ونى «ورازام بۇزىلىپ كەتپەسە ەكەن» دەگەن وي مازالايدى. سوندىقتان اۋىز بەكىتكەن كىسى پايعامبارىمىز مۇ­حام­مەد (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ۇيرەتكەندەي, ادەپ بىلمەس جانداردىڭ دورەكى ارەكەتتەرىنە «مەن ورازامىن» دەپ كوركەم تۇردە جاۋاپ قايتارادى. سەبەبى يسلام – كوركەم مىنەز بەن ادەپتىلىككە نەگىز­دەلگەن ءدىن. ادەپتىلىك ادامدى كورىكتى ەتە­دى. يحسان ءىلىمى مەن وتىز كۇنگى ورازا كور­كەم مىنەز بەن ادامعا ءتان كۇللى ادەپ­تى­لىك­تى قالىپتاستىرادى.

كوركەم مىنەز جايلى بىلمەك بولعان ءبىر كىسىگە ارداقتى پايعامبارىمىز (وعان ال­لانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «(ۋا, مۇحاممەد!) كەشىرىمدىلىكتى ۇستان, جاق­سىلىققا بۇيىر جانە ناداندار­دان سىرت اينال» دەگەن اياتتى وقىپ: «كور­كەم مى­نەز – تۋىستىق قارىم-قا­تى­ناستاردى ۇز­گەن­دەرمەن اراداعى ارا­لاسۋدى ارتتى­رۋىڭ, ساعان جاماندىق جاسا­عاندارعا جاق­سى­لىق جاساپ, قيانات جا­ساعانداردى كە­شىرۋىڭ», دەيدى.

راسىندا, يحسان – باقىتىن يماننان ىزدەگەن جۇرتىمىزدىڭ جۇرەگىنە جاقىن ءىلىم. حالىق ۇعىمىنداعى: «جاقسىلىققا جاقسىلىق – ءار ادامنىڭ ءىسى, جاماندىققا جاقسىلىق – ەر ادامنىڭ ءىسى», «كەڭ بولساڭ, كەم بولمايسىڭ», «كەشىرىم جاساۋ – كەڭدىك, كەشىرە الماۋ – كەمدىك», «جاق­سى­لىق جۇرگەن جەردە تاپشىلىق بولمايدى», «جاق­سىلىق ەككەن العىس ورادى» سىندى نا­قىلدار ۇرپاقتان ۇرپاققا تاربيە رەتىندە ايتىلىپ, ءومىر ءسۇرۋ داعدىمىزدىڭ بىرىنە اينالدى.

قاسيەتتى قۇراندا يحسان ءسوزىنىڭ ءتۇبىرى ءتۇرلى فورمادا كەزدەسەدى. مىسالى, قۇ­ران­دا: «ولار كەڭشىلىكتە دە, تار­شى­لىق­تا دا اللا جولىندا مال-داۋلەتىن سارپ ەتۋشىلەر. سونداي-اق ولار اشۋلارىن جەڭۋشىلەر, ادامداردى كەشىرىم ەتۋشىلەر. اللا جاقسىلىق ىستەۋشىلەردى سۇيەدى», ء(ال يمران سۇرەسى, 134-ايات) دەلىنگەن.

وسى اياتقا ءتاپسىر جازعان عۇلامالارى­مىز: «اشۋلارىن جەڭۋشىلەر» دەگەنىمىز – ادامدارعا اشۋىن كورسەتپەيتىندەر, اشۋ-ىزاسىن سابىرعا جەڭدىرەتىندەر, ىزگى امالىنىڭ قارىمتاسى مەن ساۋابىن اللادان عانا كۇتەتىندەر. «ادامداردى كەشىرىم ەتۋشىلەر» دەگەنىمىز – اشۋىن باسۋمەن قاتار وزگەلەردىڭ ز ۇلىمدىعىن كەشىرەتىندەر, ەشكىمگە جۇرەگىندە اشۋ-ىزاسىن ساقتامايتىندار. بۇل – مۇسىل­ماننىڭ ەڭ كەمەل رۋحاني كۇيى. سون­دىق­تان اياتتىڭ سوڭى «اللا جاقسىلىق ىستەۋ­شى­لەر­دى سۇيەدى» دەپ تۇيىندەلۋدە. مىنە, بۇل – يحساننىڭ ءبىر دەڭگەيى», دەگەن.

ورازا – اشۋدى جەڭۋگە, ءناپسىنى تىزگىن­دەۋ­گە بەرىلگەن ۇلكەن مۇمكىندىك ماۋسىمى. رامازان – بويداعى تاكاپپارلىق, ەن­جار­لىق, جالقاۋلىق, شىدامسىزدىق سىن­دى جا­عىمسىز مىنەزبەن كۇرەسۋگە كومەك­تە­سە­تىن تاربيە ايى.

كوركەم تۇردە كەشىرۋ

رامازان – كەشىرىم ايى. حالقىمىزدا: «كەشىرىم جاساۋ – كەڭدىك, كەشىرە الماۋ – كەمدىك» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. ورازا ادام بالاسىن كەشىرىمدى بولۋعا تاربيەلەيدى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, اۋىز بەكىتكەن ادام ادەپ بىلمەس جانداردىڭ دورەكى ارە­كەت­تەرىن كەشىرىپ, سىپايى تۇردە «مەن ورازامىن» دەپ كەشىرىم جولىن ۇستانادى. كىسىنىڭ كەمشىلىگىنە سابىر ەتۋدە ۇلكەن ساۋاپ بار. اللا تاعالا «شۋرا» سۇرەسىنىڭ 43-اياتىندا: «ارينە, كىم سابىر ەتىپ, كەشىرىمدى بولسا, داۋ جوق, ىستەردىڭ ەڭ ما­ڭىزدىسى وسى», دەگەن. ارينە, كەشىرە سالۋ اۋىزعا وڭاي بولعانمەن, جەمە-جەمگە كەلگەندە ناپسىگە اۋىر امال. الايدا ءاربىر امالىندا اللانىڭ رازىلىعىن ءبىرىنشى ورىنعا قويا بىلگەن ءمۇمين سىناقتى ساتتە سابىر ساقتاپ, ساۋابىن جاراتۋشى جاببار يەسىنەن كۇتەدى. اللانىڭ ءوزى وتە كەشىرىمدى بولعاندا ءبىز كىمبىز دەگەن وي سانامىزدا جاڭعىرىپ تۇرسا يگى. راببىمىز قۇراندا ادامداردىڭ قاتە-كەمشىلىكتەرىن كوركەم تۇردە كەشىرۋدى بۇيىرعان. قاسيەتتى كىتابىمىز قۇراندا: «ەندەشە, سەن (ەل-جۇرتتىڭ قاتەسىن, قياناتىن) كوركەم تۇردە كەشىر. شىنىندا, راببىڭ – جاراتۋشى, ءبارىن ءبىلۋشى» (حيجر سۇرەسى, 85-86-اياتتار) دەلىنگەن.

ىزگىلەردەن مىناداي ءسوز قالعان ەكەن: «يحسان ءىلىمىنىڭ العاشقى ساباعى رەن­جىت­پەۋدەن باستالىپ, سوڭى رەنجى­مەۋ­مەن اياقتالادى». پايعام­بارىمىز مۇحاممەد (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «مىنا ءۇش مىنەز كىمدە بولسا, اللا تاعالا سول ادامدى مەيىرىممەن جانناتقا كىر­گىزەدى», دەيدى. سوندا جانىنداعى ساحابالار: «ول قانداي مىنەز؟» دەپ سۇراعاندا, اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «ساعان بەرمەگەنگە سەن بەر, وزىڭە كەلمەگەنگە سەن بار, قيانات جا­سا­­عاندى كەشىر», دەپ جاۋاپ بەرگەن ەكەن.

شىن مانىندە, وتباسىندا, ۇجىمدا, قو­عامدا پايدا بولاتىن داۋ-دامايلار مەن كەلىسپەۋشىلىك ارەكەتتەر ادامدار ارا­­سىندا ءوزارا كەشىرىمدىلىكتىڭ بولماۋى­نان كورىنىس تاباتىنى اقيقات. راسىن­دا, كە­شىرىمدى بولۋ كوپتەگەن ساۋاپتى امال­دار­عا سەبەپشى بولادى ەكەن. وعان مىنا وقيعا دالەل: ءالي يبن حۋسەيننىڭ (اللا ونى راقىمىنا السىن) كۇڭى بولعان ەكەن. ءبىر كۇنى ول دارەت الۋ ءۇشىن حۋسەينگە سۋ قۇيىپ تۇرعاندا قولىنان قۇمانى ءتۇسىپ كەتەدى. قۇمانى حۋسەيننىڭ باسىنا ءتيىپ, جەرگە ءتۇسىپ, سىنىپ قالادى. سول ساتتە قو­جايى­نى وعان اشۋلانىپ كەتەدى. حۋسەين داۋىس كوتەرە بەرگەندە كۇڭى قۇرانداعى: «سونداي-اق ولار اشۋلارىن جەڭۋشىلەر», دەگەن اياتتى وقيدى. حۋسەين سول جەردە اشۋىن باسىپ, ءوزىن ۇستاپ, كۇڭىنە اۋىز اشپايدى. وسى كەزدە كۇڭى اياتتىڭ جالعاسىن وقىپ: «ادامداردى كەشىرىم ەتۋشىلەر» دەيدى. حۋسەين سول جەردە: «سەنى كەشىردىم», دەيدى. كۇڭ اياتتىڭ سوڭىن وقىپ: «اللا جاق­سىلىق ىستەۋشىلەردى جاقسى كورەدى» دە­گەندە, حۋسەين: «وسى ساتتەن باس­تاپ سەنى بوستاندىققا جىبەردىم», دەپ كۇڭىن ازات ەتكەن ەكەن.

وسى اياتتاردىڭ تولىق نۇسقاسى مىناداي: «راببىلارىڭنىڭ جارىلقاۋى مەن كەڭدىگى جەر مەن كوكتەي بولعان ءجانناتىنا اسى­عىڭدار. (بۇلار) تاقۋالار ءۇشىن ازىر­لەن­گەن. ولار (تاقۋالار) كەڭشىلىكتە دە, تارشىلىقتا دا اللا جولىندا مال سارپ ەتەتىن جاندار. سونداي-اق ولار – اشۋلارىن جەڭۋشىلەر, ادامداردى كە­شىرىم ەتۋشىلەر. اللا جاقسىلىق ىس­تەۋشىلەردى جاقسى كورە­دى» ء(ال يمران سۇرەسى, 133-134-اياتتار).

كەشىرىمدى بولۋ – پايعامبارىمىز مۇحام­مەدتىڭ (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) دانالىق پەن تاقۋا­لىققا نەگىزدەلگەن سارا جولى. اللا تا­عا­لا پايعامبارىمىزدى (وعان ال­لا­نىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) كە­شى­رىمدى بو­لۋعا ۇيرەتكەن. جاراتۋشى جاببار يە­مىز: «سەن ولاردىڭ وتە ازىنان باس­قا­سى­نىڭ قياناتكەرلىكتەرىن ارقاشان كورەسىڭ. دەگەنمەن ولارعا كەشىرىم ەت, كو­ڭى­لىڭە الما. راسىندا, اللا ىزگىلىك ىستەۋ­شى­لەردى جاق­­سى كورەدى» ء(مايدا سۇرەسى, 13-ايات) دەپ ەس­كەرتكەن.

ورازا كەزىندە بارىنشا كەشىرىم جولىن ۇستانىپ, ءبىر-بىرىمىزگە باۋىرمال بولايىق. ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ بىلمەستىكپەن جاساعان قا­تەلىگىمىزدى كەشىرە الماساق مۇ­سىل­ماندىق قاسيەتىمىز قايدا قالدى؟! شىن مانىندە, ءبىز كۇنالارىمىزدىڭ, قاتە-كەمشىلىكتەرىمىزدىڭ كەشىرىلۋىن قا­لاي­مىز. قۇراندا اللا تاعالا بىزگە مىنا­داي ناسيحات ايتادى: «كەشىرىمدى بولىپ, كوڭىلدەرىنە الماسىن. سەندەر اللانىڭ وزدەرىڭدى كەشىرگەنىن جاقسى كور­مەيسىڭدەر مە؟ اللا وتە كەشىرىمدى, ەرەكشە مەيىرىمدى» (نۇر سۇرەسى, 2-ايات).

ءتىلىمىزدى تاربيەلەيدى

رامازان – ءتىلىمىزدى عايباتتان ساقتاۋعا ۇيرەتەتىن اي. پايعامبارىمىز مۇحاممەد (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ءبىر حاديسىندە: «راسىندا, قانداي دا ءبىر ادام اللا تاعالانىڭ رازىلىعىنا بولەيتىن ءبىر اۋىز ءسوز ايتقانى ءۇشىن قيا­مەت كۇنىنە دەيىن اللا تاعالا وعان رازى بولادى. سونداي-اق ەندى ءبىر ادام ايتقان ءسوزىنىڭ قانشالىقتى كەسىرلى ەكەنىن اڭدا­ماي سويلەگەنى ءۇشىن اللا تاعالانىڭ قاھا­رىنا ۇشىرايدى. ءارى سول ءبىر اۋىز ءسوزى ءۇشىن قيامەت كۇنىنە دەيىن اللانىڭ وعان دەگەن اشۋى باسىلمايدى», دەپ ەسكەرتەدى.

شىن مانىندە, ادام بالاسى نە تاپسا دا تىلىنەن تابادى. عۇلاما ءماشھۇر ءجۇسىپتىڭ:

«جاماندىق قايدان تۋار, تىلدەن تۋار,

اركىمدە عاقىل بولسا, ءتىلىن بۋار.

شىعارساڭ ءبىر جامان ءسوز سەن اۋزىڭنان,

ارتىڭنان ايداھار بوپ سەنى قۋار»,

دەگەن جىرىندا ۇلكەن ءمان جاتىر.

را­سىندا, اللا تاعالا پەندەنىڭ كۇن ۇزاققا اش قۇرساق جۇرگەنىنە مۇقتاج ەمەس. پايعامبارىمىز مۇحاممەد (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ءبىر حاديسىندە: «اللا وتىرىك ايتۋىن جانە وتىرىككە سايكەس امال ەتۋىن توقتاتپاعان ادامنىڭ جەپ-ءىشۋىن قويعانىنا مۇقتاج ەمەس», دەگەن. ورازانىڭ مۇسىلمان بالاسىنا بەرەتىن پايدالارىنىڭ ءبىرى – بوس ءسوز بەن عايباتتان الىس بولۋعا تاربيەلەۋ. اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) «ورازا – بۇل جاي عانا ءىشىپ-جەۋدەن تىيىلۋ ەمەس. اقيقاتىندا, ورازا – بوس سوزدەر مەن جامان سوزدەردەن تىيىلۋ!» دەگەن.

اللا تاعالا عايبات ءسوز ايتۋعا قاتاڭ تۇردە تىيىم سالعان. ويتكەنى عايبات ايتۋ – ۇلكەن كۇنا. راببىمىز قۇراندا بىلاي بۇيىرعان: «ۋا, يمان كەلتىرگەندەر! ارالارىڭنان ءبىر قاۋىم باسقا ءبىر قا­ۋىمدى كەلەمەجدەمەسىن. بالكىم, ولار وزدەرىنەن ارتىق شىعار. ايەلدەر دە باسقا ايەلدەردى كەلەمەجدەمەسىن! بالكىم, ولار وزدەرىنەن ارتىق شىعار. ءبىر-ءبىرىڭدى رەنجىتپەڭدەر ءھام ءبىر-بىرىڭە لاقاپ تاقپاڭدار. يماننان كەيىن پاسىق ەسىم قانداي جامان؟ ال كىمدە-كىم تاۋبە ەتپەسە, ولار – زالىمدار. ۋا, يمان كەلتىرگەندەر! ءتۇرلى دولبارلى ويلاردان ساقتانىڭدار! شىندىعىندا, ويلاردىڭ كەيبىرى – كۇنا. ءبىر-بىرلەرىڭدى اڭدىماڭدار, ءبىر-بىر­لەرىڭنىڭ سىرتتارىڭنان عايبات ءسوز ايتپاڭدار. الدە سەندەردىڭ بىرەۋلەرىڭە ولگەن باۋىرىنىڭ ەتىن جەۋ ۇناي ما؟ سەندەر ونى ۇناتپايسىڭدار. اللادان قورقىڭدار. شىندىعىندا اللا تاۋبەنى قابىل الۋشى ءھام وتە مەيىرىمدى» (حۇجۇرات سۇرەسى, 11-12-اياتتار).

وسى اياتقا ءتاپسىر جازعان عالىم­دا­رىمىز تىم كۇدىكتەنگەن نارسە­لەردىڭ كوپ­شىلىگىندە ءمان بولمايتىنىن ايتقان. سوندىقتان ءجونى جوق كۇدىكتەنۋدەن اۋلاق بولعان پايدالى. ال كەيبىر كۇدىكتەردىڭ ءوزى كۇناعا جاتادى. ويتكەنى ونىڭ نەگىزىندە ادىلەتسىزدىك جاتىر. وزگەلەردىڭ سوڭىنان اڭدۋ نەمەسە ولاردىڭ جەكە باسىنىڭ ىستەرىنە ارالاسۋ ءتۇبى كۇناعا اكەلەتىن سە­نىم­سىزدىك بولىپ سانالادى. الدەبىرەۋگە جالا جابۋ دا – سول سەكىلدى كۇنا. ول ءتىپ­تى بايقاماي قالعان ارەكەتكە جاتسا دا اقىرى ۇلكەن جاماندىققا اكەپ سوعادى. ال قاسا­قا­نا جاساعان جاماندىق جايلى ايتۋعا, ءتىپتى اۋىز بارمايدى.

الدەبىر ادام جايلى نەمەسە وقيعا تۋرالى جورامال جاساۋعا ەشقانداي تىيىم­ سالىنبايدى. الايدا سول جورامالدى كۇ­دىك­كە اينالدىرىپ, سوعان سايكەس ارەكەت جا­ساۋعا تىيىم سالىنادى. ءتاپسىرشى عا­لىم­دارىمىز وزگەلەردىڭ سىرتىنان جاسىرىن اڭدۋ, سىعالاپ قاراۋ سەنىمسىزدىك بىلدىرگەننەن دە جانە كۇدىكتەنگەننەن دە جامان قىلىق ەكەنىن ايتادى.

ادەتتە مۇنداي ارەكەتتەر رەسمي ورىندار تاراپىنان الدەبىر قىلمىسكەردى, جالپى جاۋىزدىقتى اشكەرەلەۋ ءۇشىن جۇزەگە اسادى. ال قاراپايىم حالىق اراسىندا مۇنداي ارەكەتتەرگە شاريعاتىمىز تى­يىم سالادى. ويتكەنى ادام بالاسىنىڭ جۇرەگى وزگەلەر جايلى جامان ويلاردان, كۇدىكتى نارسەلەردەن تازا بولۋعا ءتيىس. يس­لام ءدىنى ادام بالاسىنىڭ ەركىندىگى مەن جەكە با­سىنىڭ قاسيەتىن جوعارى ورىنعا قويادى. سوندىقتان دا ادامداردىڭ جەكە ومىرىنە, ىسىنە وزگەلەردىڭ اشىق بولسىن, جاسىرىن بولسىن ارالاسۋىنا جول جوق. يسلام ءدىنى ادامنىڭ جەكە باسىن, ءۇيىن, ار-نامىسىن قورعايدى ءارى قۇرمەتتەيدى. وسىنى ۇمىتپاۋ ءلازىم.

قاناعات – تۇگەسىلمەس بايلىق

رامازان – قاناعات ايى. پاي­عام­با­رى­مىز مۇحاممەد (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «اقي­قاتىندا, قاناعاتتى تۋ ەتكەندەردى اللا تاعالا بايىتادى», دەيدى. ءيا, ورازا قۇلشىلىعى ادام بالاسىن قاناعات پەن سابىرعا, وزىندە بار يگىلىكتەرگە شۇكىر ەتۋگە تاربيەلەيدى. وسىندايدا حال­قىمىزدىڭ «قاناعات قا­رىن تويعىزار», دەگەن قاناتتى ءسوزى ەسكە تۇسەدى.

ادام بالاسى كوپ جاعدايدا وزىندە بار يگىلىكتەر مەن نىعمەتتەردىڭ قادىرىن سەزىنبەي, شۇكىر ەتۋدى ەستەن شىعارىپ قويادى. قولىمىزدا بار از-كەم دۇنيەنى ايتپاعاندا, دەنىمىزدىڭ ساۋلىعى باعا جەتپەس ۇلكەن نىعمەت ەمەس پە؟ بىردە پايعامبارىمىز مۇحاممەد (وعان اللا­نىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «ۇي­قى­دان ويانعاندا, نە جاتقاندا كوڭىلى تىنىش, ون ەكى مۇشەسى ساۋ ءھام ءبىر كۇندىك ازىعى بار ادام ۇشى-قيىرى جوق مىنا دۇنيەنى يەلەنگەن اداممەن تەڭ», دەگەن. ءحاديستىڭ مانىنە تەرەڭ ۇڭىلسەك, ءبىزدىڭ شۇكىر ەتەتىن نارسەلەرىمىزدىڭ وتە كوپ ەكەنىنە كوز جەت­كىزەمىز.

اۋزى بەرىك ادام اۋىزاشاردا الدىنا قويىلعان ءبىر جۇتىم سۋدىڭ قادىرىن سەزىنەدى. اللا تاعالا بىزگە ورازانى پا­رىز ەتۋ ارقىلى پەندەلەرىن وسىلاي تار­بيەلەيدى. كۇنى بويى اش قۇرساق جۇرگەن جان ءبىر جۇتىم سۋ مەن ءبىر ءۇزىم ناننىڭ قادىرىن تەرەڭ سەزىنىپ, تۇلابويىنا قانا­عات, شۇكىر, سابىر سىندى قاسيەتتەردى قالىپ­تاستىرادى.

مىنا وقيعا كەز كەلگەن ادامنىڭ كو­كەيىنە جاقسى وي سالادى: بىردە دىنگە سەن­بەي­تىن ادام اللا ەلشىسىنىڭ (وعان اللا­نىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ۇيىندە قوناقتا بولادى. سول كەزدە ارداقتى پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) قوناعىنا ەشكىنىڭ ءسۇتىن ۇسىنادى. قوناق ءبىر توستاق ءسۇتتى ءىشىپ تاۋىسقان سوڭ وعان تاعى دا ءسۇت بەرەدى. ءسويتىپ, ول قاتارىنان جەتى توستاق ءسۇتتى ءسىمىرىپ الادى. اللانىڭ قالاۋىمەن كەلەسى كۇنى الگى ءدىنسىز ادام مۇسىلمان بولادى. وسىلايشا, پايعامبارىمىز مۇحاممەد (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ونى تاعى دا قوناققا شاقىرىپ, ءبىر توستاق ءسۇت بەرەدى. ونى ىشكەن سوڭ, كەلەسى توستاقتىڭ ارەڭ دەگەندە جارتىسىن تاۋىسىپتى. وسى ساتتە اللا ەلشىسى (وعان ال­لانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ء«مۇمين ادام ءبىر توستاعاندى قاناعات تۇتسا, كاپىر جەتەۋىنە دە تويمايدى», دەگەن ەكەن.

ساحابا ساعىد يبن ءابۋ ۋاققاس (وعان اللا رازى بولسىن) ءوزىنىڭ بالاسىنا: «ۋا, بالام! اللادان بايلىق سۇراساڭ, قاناعاتتى سۇرا. اقيقاتىندا, قاناعات – تۇگەسىلمەس بايلىق», دەگەن وسيەتىن ايتىپتى. ءبىز ۇيدە اۋىزاشار داستارقان باسىندا ۇل-قىزدارىمىزعا ۇنەمى قاناعاتشىل بولۋدى ۇيرەتىپ, جاقسىلىققا باۋلىپ وتىرۋىمىز كەرەك. اۋىزاشار داستارقانى ناسيحات پەن وسيەت ءسوز ايتۋعا ەڭ قولايلى ءسات. وسى ءساتتى مەيلىنشە ءتيىمدى پايدالانىپ, اينالامىزداعى ادامدارعا جاقسى ءسوزىمىزدى جەتكىزىپ وتىرساق, نۇر ۇستىنە نۇر. سەبەبى قازىرگى كەيبىر جاس بۋىن وكىل­دەرى بارلىق نارسەنى پايدانىڭ كوزىمەن ولشەيدى. ءبىز, ۇلكەندەر بالانى ونداي تۇسىنىكتەن ارىلتىپ, ونى ادام­گەر­شىلىككە, قايىرىمدىلىققا, قا­ناعات­شىلدىققا ۇي­رەتۋىمىز كەرەك.

اللا تاعالا قاسيەتتى رامازان ايىن­دا ۇستاعان ورازامىزدى قابىل ەتىپ, مول ساۋاپقا كەنەلگەن پەندەلەرىنەن ەتكەي. جاراتۋشى جاببار يەمىز ەلىمىزگە امان­دىق, جەرىمىزگە تىنىشتىق بەرىپ, تاۋەل­سىز­دىگىمىزدى باياندى ەتكەي. ءامين!

ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى,

قمدب توراعاسى, باس ءمۇفتي