مامموگرافياعا ءمان بەرەتىن كەز كەلدى

ءسۇت بەزى وبىرى الاڭداتادى

بۇگىندە مامموگرافيا ءسۇت بەزى وبىرىن دياگنوستيكالاۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى ءادىسى سانالادى. ال ء«ۇمىت» حا­لىقارالىق ونكولوگيالىق تو­مو­­­تەراپيا ورتالىعى وسى ونكو­لوگيالىق اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ زاماناۋي, يننوۆاتسيالىق ءارى جوعارى ءتيىمدى تەحنولوگيالارىن قولداناتىن ورتا­لىق ازياداعى العاشقى مەدي­تسينالىق ورتالىق رەتىندە تانى­مال. تسيفرلى توموسينتەز فۋنك­تسياسى بار تسيفرلى ماممو­گرافيالىق اپپاراتپەن جابدىق­تالعان وسى ورتالىقتا ناۋقاس­تاردى ونكولوگ-ماممولوگ ءارى مامموراديولوگ دارىگەر دانارا سۇلەيمەنوۆا قابىلدايدى.

– مامموگرافيا دەگەنىڭىز – ءسۇت بەزىن رەنتگەندىك زەرتتەۋ. مام­موگرافيا ءسۇت بەزى وبىرىنىڭ ەرتە بەلگىلەرىن انىقتاي الادى. بۇل – ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىنەن ورىن الاتىن ءولىم ىقتيمالدىلىعىن ازايتاتىنى دالەلدەنگەن جالعىز را­دياتسيالىق زەرتتەۋ ءادىسى. وت­كەن عاسىردىڭ ال­پى­سىن­شى جىل­دارى اقش-تا العاش رەت راندو­مي­زا­تسيا­لانعان كلينيكالىق سى­ناقتا تۇراقتى سكرينينگتىك مام­مو­گرافيانىڭ كومەگىمەن ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىنەن تۋىندايتىن ءولىم سالدارىن 40%-عا تومەندەتۋگە بولاتىنى دا­لەلدەندى. سودان بەرى ءارتۇرلى ەلدە وزگە دە كوپتەگەن زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. سول زەرتتەۋلەردىڭ بارلىعىندا دەرلىك ءولىم­نىڭ 20-40%-عا تومەندەيتىنى تۋرالى ۇق­ساس ناتيجەلەر الىندى, – دەدى د.سۇلەيمەنوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا, ەمدەۋ پرو­تسە­دۋرا­سىنا ارنايى دايىن­دىق­تىڭ قاجەتى جوق. ماممو­گرافيا ارنايى اپپارات – مام­موگرافتىڭ كومەگىمەن ىسكە اسىرىلادى. انالوگتى جانە تسيفرلى مامموگرافتار بار. قازىرگى زامانعى قۇرىلعىلاردىڭ كوپشىلىگى تسيفرلى تەحنولوگيالار سانالادى. تسيفرلى مامموگرافيانىڭ جوعارى كەسكىن ساپاسى جانە جوعارى دالدىك سياقتى بىرنەشە ارتىقشىلىعى بار. سونداي-اق تسيفرلى مامموگرافتار ساۋلەلەنۋدىڭ تومەن دوزاسىن پايدالانادى.

– ناۋقاس مامموگرافيا بولمە­سىن­دە بەلىنە دەيىن شەشىنىپ, اپ­پاراتقا جاقىن­داي­دى. ءسۇت بەزى ەكى جاعىنان ارنايى كومپرەسسيالىق پلاستينالارمەن باسىلىپ, سۋرەتكە تۇسىرىلەدى. كەيىن پلاس­تينالار ءبىر-بىرىنەن تارتىلىپ, كەۋدە قۋىسى بوساپ, ەكىنشى ءسۇت بەزىنە ارنالعان پروتسەدۋرا قايتالانادى. باس-اياعى ءار كەۋدەگە ەكى سۋرەتتەن – جيىنى 4 سۋرەت الىنادى. ءسۇت بەزى ەكى باعىت­تا قىسىلادى: جو­عارىدان تومەن­گە جانە ىشىنەن سىرتقا قا­راي. بۇل ىسىكتىڭ كوزگە كورىنبەي قا­لۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن تىندەردى مۇم­كىندىگىنشە كەڭىنەن قامتۋ ماق­سا­تىندا جاسالادى. زاماناۋي تسيفرلى قۇرىلعىلاردا پاتسيەنت ساۋلەلەنۋدىڭ مينيمالدى دوزاسىن قا­بىل­دايدى. بۇل دوزا جولاۋشى ۇشاقتا ۇزاق ۇشۋ كەزىندە الاتىن دوزامەن سالىس­تى­رىلادى. مۇنداي سالىستىرۋ عىلىمي-كوپ­شىلىك ماقا­لالاردا بەرىلگەن. ياعني بۇل وتە تومەن دوزا, – دەدى مامموراديو­لوگ دارىگەر.

جۇكتى ايەلدەر ءۇشىن قاۋىپسىز

د.سۇلەيمەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, ستاندارتتى تسيفرلى ماممو­گ­رافيانىڭ ورتاشا دوزاسى 0,4 – 0,5 ميلليزيۆەرتتى قۇرايدى. بۇل دياگنوستيكالىق زەرتتەۋ ءۇشىن رۇقسات ەتىلگەن ەڭ جوعارى دوزادان الدەقايدا تومەن. ال باسقا مۇشەلەر مەن تىن­دەردىڭ الاتىن دوزالارى وتە از. ەڭ باستىسى, جۇكتى ايەلدەر ءۇشىن مام­موگ­را­­فيانىڭ قاۋىپسىزدىگى الدەقاشان دالەلدەندى.

– مامموگرافيانىڭ مەديتسينا­داعى كەز كەلگەن باسقا مانيپۋلياتسيا­لار سەكىلدى, ىقتيمال زيانى مەن پايداسى بار. رەنتگەن ساۋلەلەرىنىڭ اسەرىنەن بولاتىن ءسۇت بەزى قا­تەرلى ىسىگى كەزدەسەدى. باسقا سوزبەن ايت­قاندا, بۇل – ءجيى مامموگراممالاردان تۋىن­داعان ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگى. مۇنى مام­موگرافياعا قارسى ادامدار ءجيى ايتادى. الايدا كوپتەگەن زەرتتەۋلەر ايەل زاتى تۇ­راقتى مامموگرافيادان وتپەيتىن بولسا, ونىڭ دياگنوزى دەر كەزىندە قويىلماعان ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىنەن قايتىس بولۋ قاۋپى رەنتگەن ساۋلەلەرىنىڭ اسەرىنەن بولاتىن قاتەرلى ىسىكتىڭ وتە تومەن ىقتيمال قاۋپى­نەن الدەقايدا جوعارى ەكەنىن كورسەتتى. زيان­نىڭ پايداعا ارا قاتىناسى كەيبىر دەرەكتەر بويىنشا 1-دەن 24-كە دەيىنگى, ال وزگە دەرەكتەرگە سايكەس 1-دەن 78-گە دەيىنگى ارالىقتى قۇرايدى. ياعني پايداسى قاۋىپتەن الدەقايدا باسىم, – دەدى د.سۇلەيمەنوۆا.

دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, مام­موگرا­فيا­دان وتكەننەن كەيىن BI-RADS شكالاسى بويىنشا قورىتىندى شىعارىلادى. بۇل – ۋدز, مامموگرافيا جانە مرت كى­رە­تىن ءسۇت بەزىن رەنتگەنولوگيالىق زەرتتەۋ نا­تي­جەلەرىن باعالاۋعا ارنالعان ستان­دارت­­تال­عان شكالا. ونى وتكەن عاسىر­دىڭ 90-جىلدارى امەريكالىق راديولوگتەر القا­سى ازىرلەدى. سودان بەرى اتالعان شكالا قورى­تىندىسى ءوزىنىڭ تيىمدىلىگى مەن پايداسىن دالەلدەپ كەلە­دى. BI-RADS – بۇكىل الەم­دەگى ماممو­گ­را­ف­تاردىڭ امبەباپ ءتىلى. ونى كەز كەل­گەن ەلدىڭ رەنتگەنولوگى تۇسىنەدى.

– شىن مانىندە, مامموگرافياعا قاتىستى ءابسوليۋتتى قارسى كورسەتى­لىمدەر جوق. جۇكتىلىك تە, ەمشەك ءسۇتى دە زەرتتەۋگە كەدەرگى كەلتىرمەيدى. دەگەنمەن ۇسى­نىستارعا سايكەس سكرينينگ پرو­في­لاك­تيكالىق تەكسەرۋ رەتىندە جۇكتىلىك كە­زىندە جاسالمايدى. الايدا جۇكتى ايەل­دىڭ كەۋدەسىندە ىسىك بولسا, وندا مۇن­داي ناۋقاس الدىمەن ۋلترادىبىستىق زەرت­تەۋ قۇرىلعىسىندا تەكسەرىلەدى. كۇدىك­تى ءتۇزىلىس انىقتالعان جاعدايدا مام­موگرافياعا جىبەرىلەدى. ءتىپتى بالا ەمى­زە­تىن ايەلگە دە, بالاعا دا زيانى بولمايدى. مامموگرافيادان كەيىنگى ساۋلەنىڭ دوزاسى سۇتتە قال­مايدى. زەرتتەۋ كەزىندە بالا ەمىزۋدى توقتاتۋ مۇلدەم تالاپ ەتىلمەيدى, – دەدى دارىگەر.

ەرتە انىقتالعان دەرتكە ەم قونادى

ماماننىڭ ايتۋىنشا, ماممو­گرا­فيا­نىڭ ارتىقشىلىعى ايقىن. وسى ارقىلى قاتەرلى ىسىكتىڭ ەرتە دياگنوس­تيكاسى جولعا قويىلادى. سايكەسىنشە, از اگرەسسيۆتى ەم قولدا­نىلىپ, جاقسى بولجام جاسالادى. بۇل ايەلدەرگە دە, قوعامعا دا ءتيىمدى.

– ءبىز مۇگەدەكتىككە جول بەر­مەي­مىز, ايەلدەر الەۋمەتتىك بەلسەن­دىلىگىن, ال مەم­لەكەت – بيۋدجەت قاراجاتىن ساقتاپ قالا الادى. ال كەمشىلىگى رادياتسيانى, سون­داي-اق جالعان تەرىس جانە جالعان وڭ ناتي­جەلەردى اتاۋعا بولادى. جالعان پوزيتيۆتەر دەگەنىمىز نە؟ مىسالى, ايەلدى سكرينينگتەن وتكىزىپ, ءبىزدىڭ ويىمىزشا كۇدىكتى كورىنەتىن وسكىندى بايقادىق دەلىك. كەيىن ناۋقاستى قوسىمشا تەكسەرۋگە شاقىرىپ (ۋدز جانە نىسانالى مامموگرافيا), سوندا عانا بۇل كيستا نەمەسە جاي عانا كولەڭكە قاباتى ەكەنىنە سەنىمدى بولدىق. بۇل جالعان-وڭ ناتيجە وزدىگىنەن قاۋىپتى ەمەس. الايدا ول ءبارى جاقسى دەگەن تۇپكىلىكتى قو­رىتىن­دى شى­عا­رىلعانعا دەيىن ايەلدى الاڭداۋ­شى­لىق پەن كۇيزەلىسكە تۇسىرەدى, – دەدى د.سۇلەي­مەنوۆا.

دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, مامموگرافيا جاسالعاننان كەيىن ماماندار سۋرەتكە قاراپ, ەڭ الدىمەن ەكى ءسۇت بەزىن سيممەترياعا باعالايدى. سەبەبى قاتەرلى ىسىك­تىڭ كەيبىر تۇرلەرى تەك تىندەردىڭ اسيم­مەترياسى تۇرىندە كورىنۋى مۇمكىن. سو­نىمەن قاتار دارىگەرلەر ءتۇيىندى وسكىن­دەردى ىزدەيدى. ول تۇيىندەر كولەڭكە تۇ­رىن­دە كورىنەدى.

– كولەڭكە – اينالاداعى كۇڭ­گىرت جاسۋشا فونىندا ءتۇسى اشىق­تاۋ ايماق. كو­لەڭكەنىڭ انىق كونتۋرى قاتەرسىز تۇزى­لىمدەرگە, فيبروادەنومالارعا ءتان, انىق ەمەس كونتۋر قاتەرلى ىسىككە كوبىرەك كۇدىكتەندىرەدى. تۇيىندەردەن باس­قا, ءبىز كالتسيناتتاردى دا ىز­دەي­مىز. ايەلدەردىڭ كوپشىلىگى مام­موگرامماداعى كالتسيناتتار وبىرعا بايلانىستى قاۋىپتى نارسە دەپ سانايدى. كالتسيناتتاردىڭ كوپشىلىگى قاتەرسىز ەكەنىن ءتۇسىنۋ كەرەك. ولار تامىر قابىرعالارىنىڭ ىزبەستەنۋىمەن, ءسۇت بەزىندەگى ديسترو­فيالىق پروتسەس­تەرمەن, فيبروزدى-كيستوزدى ماستوپاتيامەن بايلانىستى جانە قاتەرلى ىسىك اۋرۋىنىڭ بەلگىسى ەمەس. تەك بىلىكتى رەنتگەنولوگ قانا ايەلدە قانداي كالتسينات بار ەكەنىن باي­قايدى. قاتەرلى ىسىك كالتسيناتتارىن قاتەرلى ىسىكتىڭ ءومىر ءسۇرۋ قالدىقتارى دەپ ايتۋعا بولادى. قاتەرلى ىسىك جاسۋشاسى ءومىر ءسۇرۋ پروتسەسىندە ولەدى جانە مە­تا­بوليكالىق پروتسەستەرگە بايلانىس­تى ونىڭ اينالاسىندا كالتسي جينالا باس­تايدى, – دەدى مامموراديولوگ دارىگەر.

ونىڭ ايتۋىنشا, بارلىق وبىر كالتسيناتتاردى بەرمەيدى. قاتەرلى ىسىك ار­­حي­تەك­تۋرانىڭ, تىندەردىڭ قۇرىلىمىنىڭ بۇزىلۋى رەتىندە دە كورىنۋى مۇمكىن. مام­­موگرافيا كەزىندە قانداي دا ءبىر ءتۇ­زىلىم انىقتالعان بولسا, ەڭ الدىمەن كۇ­دىكتى جەرلەرگە ۋلترادىبىستىق زەرت­تەۋ جۇر­گىزىلەدى. ۋدز كۇدىكتى وسكىن شى­نى­مەن بيوپسيانى قاجەت ەتەتىنىن نەمەسە قاۋىپتى ەشتەڭە جوق ەكەنىن راستايدى.

– بيوپسيانىڭ ەكى ءتۇرى بار. جىڭىشكە ينە – اسپيراتسيالىق بيوپ­سيا جانە قالىڭ ينە نەمەسە ترەپانوبيوپسيا. پۋنكتسيا تۋرالى ايتاتىن بولساق, بۇل جۇقا ينەلى بيو­پسياسى. بۇرىن مۇنداي پۋنكتسيا ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى دياگ­نوستيكالاۋ ءۇشىن قولدانىلدى. سەبەبى بۇدان وزگە بالاماسى بولمادى. قازىر ونى ترەپا­نوبيوپسيا الماستىردى. ال قاتەرلى ىسىك ديا­گ-
­­­­نوستيكاسىنىڭ التىن ستاندارتى – ترە­پانوبيوپسيا. ەگەر ايەل ادامنىڭ كەۋ­دە­سىندە ءتۇزىلىس بولسا جانە دارىگەر پۋنكتسيا جاساۋدى ۇسىنسا, ودان باس تارتۋعا بولادى. ترەپانوبيوپسيا كەزىندە ءبىز ءتىن بولىكتەرىن الىپ, ونىڭ قانداي ءتىن ەكەنىن 99,9% دالدىكپەن ايتا الامىز. ال پۋنكتسيا كەزىندە ءبىز تەك جاسۋشالاردى الامىز. مۇنداي دەرەكتەرگە سۇيەنە وتىرىپ, دياگ­نوز قويۋ وتە قيىن, – دەدى مامان.

تاجىريبەلىك تەكسەرۋ كەزىندە تومو­سين­تەزدى تاڭداعان دۇرىس

دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە 2017 جىلدان بەرى توموسينتەز قول­دانىسقا ەن­گىزىلدى. توموسينتەز – تەكسەرۋ ءادىسى ەمەس, سكري­نينگتىك ءادىس. ول كادىمگى ماممو­گرا­فيا­عا قا­راعاندا الدەقايدا مازمۇندى, مام­مو­گرافياعا قاراعاندا قاتەرلى ىسىكتى ءبىر جارىم-ەكى ەسە كوپ انىق­تايدى. بۇعان قوسا ول ازىراق جالعان وڭ ناتيجە بەرەدى. تو­مو­سينتەز باس­تاپقى دياگنوستيكالىق ءادىس رە­تىندە جاقسى. تاجىريبەلىك تەكسەرۋ ءۇشىن مىندەتتى تۇردە تو­موسينتەزدى تاڭ­داعان دۇرىس.

– كادىمگى مامموگرافيادا كەۋ­دەنى جوعارىدان جانە تومەننەن قىسىپ, ءبىر پروەك­تسيادا تۇسىرەمىز. ال توموسينتەز كەزىن­دە اپپارات دوعا بويىمەن قوزعالادى جانە وندىرۋشىگە بايلانىستى 9-دان 15-كە دەيىن بىرقاتار كەسكىن تۇسىرەدى. وسى­دان كەيىن ارنايى الگوريتم بۇل كەسكىندەردى ءسۇت بەزى ءتىنىنىڭ پسەۆدو-3D كەسكىنىنە اينالدىرادى. توموسينتەزدە كومپرەسسيا نەعۇرلىم جۇمساق. جالپى, مامموگرافياداعى كومپرەسسيانىڭ ەكى ماقساتى بار. ءبىرىنشىسى – ناقتى كەسكىن الۋ: نەعۇرلىم كوپ جانشىلسا, كەسكىن سوعۇرلىم انىق بولادى. قىسۋدىڭ ەكىنشى ماقساتى – ءسۇت بەزى سىڭىرەتىن ساۋلەلەنۋ دوزا­سىن ازايتۋ. قىسىم نەعۇرلىم جوعا­رى بولسا, دوزا سوعۇرلىم از بولادى. تومو­سين­تەز كەزىندە انىق سۋرەتتى الۋ ءۇشىن قات­تى كومپرەسسيانى قولدانۋدىڭ قاجەتى جوق. ءىس جۇزىندە كومپرەسسيا تەك بەكىتۋ ءۇشىن قولدانىلادى. قاتەرلى ىسىكتەردىڭ جيىرەك انىق­تالۋى بىزدە قالىڭدىعى 1 مم عانا كەسكىندەردى الۋىمىزعا بايلانىستى – اق ءسۇت بەزىنىڭ تۇسىندا اق قاتەرلى ىسىكتى بايقاماي قالۋ ىقتيمالدىعى الدەقايدا از, – دەدى د.سۇلەيمەنوۆا.