بالاما جولدار قاراستىرىلا ما؟
كەن ورىندارى بىرنەشە كۇن قاتارىنان رەزەرۆۋار پاركىن تولتىرىپ, جۇمىستى جالعاستىرا الادى. الايدا نوۆوروسسيسك تەڭىز پورتىندا جىلجىمالى ايلاق قوندىرعىسىن جوندەۋ بارىسى ۇزاققا سوزىلسا, بۇل بارلىق ءىرى كەن ورنىنداعى ءوندىرىستىڭ تومەندەۋىنە اكەلۋى مۇمكىن. مۇنى ۆەدومستۆو باسشىسى دا جوققا شىعارمادى.
«دەسەك تە جاعىمدى مالىمەتتەر دە بار. ايتالىق, كاسپي قۇبىرى كونسورتسيۋمىنداعى ارىپتەستەرىمىزبەن تەحنيكالىق كەڭەس وتكىزىپ, 1-جىلجىمالى ايلاقتىق قوندىرعىنىڭ (جاق) جۇمىسى باستالىپ, تانكەرلەر جۇك تيەۋگە كىرىسەتىنىنە قانىقتىق. بۇل ءبىزدى ايتارلىقتاي شىعىنداردان قۇتقارۋعا نەگىز بەرىپ وتىر. سوندىقتان داۋىل باسىلعان سوڭ 1-جاق ىسكە قوسىلۋىمەن بىرگە تانكەرلەر جۇمىسقا كىرىسىپ, 2-3 جىلجىمالى ايلاق قوندىرعىسىن جوندەۋ جۇمىستارىن ارىپتەستەرىمىز ءۇش اپتادا اياقتاپ, بارلىعى قالىپقا كەلەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەدى ەلىمىزدىڭ باس ەنەرگەتيگى.
قۇزىرلى ورگان باسشىسى قاشاعان كەن ورنىنداعى ءوندىرىستىڭ توقتاتىلۋى جونىندەگى اقپاراتتىڭ شىندىققا جاناسپايتىنىن جەتكىزدى.
«قاشاعان ەشقانداي دا 2 ايعا جوندەۋ جۇمىستارىنا جابىلمايدى. جوسپارلى جوندەۋ جاز ايلارىنا بەلگىلەنگەن. ول شتاتتىق رەجىمدە جۇمىس ىستەپ تۇر. ەگەر دە 1-جاق جۇمىسى قالىپقا كەلسە, وندا ايتارلىقتاي قاۋىپ تۋىنداپ, شىعىن كوپ بولاتىنداي جاعداي ورىن المايدى. بۇل ءۇشىن كەن ورنىنداعى ءوندىرىستى توقتاتۋدىڭ قاجەتى جوق. كۇندەلىكتى شتاتتىق جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. البەتتە, ءتيىستى ماسەلەلەردى شەشۋ كەرەك. سوندىقتان ماماندارمەن جەدەل كەڭەسىپ, بالاما باعىتتاردى جان-جاقتى پىسىقتايمىز. بىراق بۇل ءبىزدىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسىمىز ەكەنىن ەسكە سالا كەتكەن ءجون. سول سەبەپتى قاشاعاننىڭ 2 ايعا توقتايتىنى تۋرالى اقپارات قيسىنسىز ءارى شىندىققا جاناسپايدى», دەدى ب.اقشولاقوۆ.
ايتسە دە اتالعان جاعدايعا بايلانىستى جاۋاپتى ۆەدومستۆو ەنەرگيا تاسىعىشتارىن الەمدىك نارىققا ىركىلىسسىز جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بالاما جولداردى دا قاراستىراتىنىن جەتكىزدى.
114,4 ملرد كيلوۆاتت-ساعات ەلەكتر ەنەرگياسى ءوندىرىلدى
بىلتىر ەلىمىزدە ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ كولەمى 114,4 ملرد كيلوۆاتت-ساعاتقا نەمەسە 106%-عا جەتتى. كۇزگى-قىسقى كەزەڭدە ەلەكتر قۋاتىنىڭ تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ماقساتىندا بىلتىرعى قاراشادا جامبىل ماەس-ءتىڭ 3-بلوگى ىسكە قوسىلىپ, بيىل قاڭتاردا 4-ەنەرگوبلوك ءوز جۇمىسىن باستادى.
«قازىر گەنەراتسيالاۋ سەكتورىن قولداۋدىڭ قولدانىستاعى تەتىكتەرىن كۇشەيتۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ وتىر. ساپالى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن قۋات نارىعى شەڭبەرىندە شەكتى ءتاريفتى ارتتىرۋ تالاپ ەتىلمەك.
ۇسىنىلىپ وتىرعان شارالاردى تولىعىمەن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە ءتيىستى قۇزىرەت بەرىپ, ەنەرگيا ءوندىرۋشى ۇيىمدار تاراپىنان قارسى مىندەتتەمەلەر ەنگىزۋ جولىمەن جۇرگىزىلەتىن جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن باقىلاۋ جۇيەسى جەتىلدىرىلەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ەنەرگيالىق تەڭگەرىم ازىرلەنىپ, 2035 جىلعا قاراي ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ شامامەن 153 ملرد كيلوۆاتت-ساعاتقا جەتەدى. ماكسيمالدى ەلەكتر جۇكتەمەسى 2035 جىلعا قاراي 22,7 گيگاۆاتقا دەيىن ۇلعايادى. قۋات رەزەرۆىن 10%-عا دەيىنگى كولەمدە قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگىن ەسكەرىپ, 2035 جىلداعى قاجەتتىلىك شامامەن 25 گيگاۆاتتى قۇراۋى مۇمكىن. وسىلايشا, جۇمىس ىستەپ تۇرعان ەنەرگيا كوزدەرى حالىقتىڭ جانە ەكونوميكانىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىنا بولجامدى سۇرانىسىن جابا المايدى. بۇل رەتتە 2035 جىلعا قاراي جاڭا ءوندىرۋشى قۋاتتاردى ىسكە قوسۋعا تۋرا كەلەدى.
سونىمەن قاتار گەنەراتسيالاۋ سەكتورىنا ەكولوگيالىق اسەردى تومەندەتىپ, ونىڭ ىشىندە پارنيك گازىن ازايتۋ, 2060 جىلعا قاراي كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋ بويىنشا قابىلدانعان مىندەتتەمەلەرگە بىرقاتار فاكتور اسەر ەتەتىنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. وسىعان بايلانىستى ەنەرگيا تەڭگەرىمىن ءداستۇرلى جانە جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىنەن قالىپتاستىرۋمەن بىرگە اەس-تەن گەنەراتسيانى ەنگىزۋ ستسەناريى قاراستىرىلۋدا», دەدى ب.اقشولاقوۆ.
جالپى, 2035 جىلعا قاراي ىسكە قوسۋعا قاجەتتى جاڭا ەنەرگەتيكالىق قۋاتتاردىڭ قۇرىلىمى كەلەسىدەي. اتاپ ايتقاندا, 5 كيلوۆاتتان جوعارى گاز گەنەراتسياسىنا, 6,5 گيگاۆاتت جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىنە, 2 گيگاۆاتتان جوعارى سۋ ەلەكتر ستانسالارىنا, سول سەكىلدى 1,5 گيگاۆاتت كومىر گەنەراتسياسىنا جانە 2,4 گيگاۆاتت اتوم گەنەراتسياسىنىڭ ۇلەسىنە تيەدى. بۇل ەنەرگيا جۇيەلەرىن رەتتەۋگە بايلانىستى كورشىلەس ەلدەرگە تاۋەلدى بولۋدان ارىلۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, بازالىق جانە رەتتەۋشىلىك قۋات تاپشىلىعىن جابۋعا جول اشادى, دەدى مينيسترلىك وكىلدەرى.
ينۆەستيتسيالىق جوبالار قولعا الىندى
بۇدان بولەك, ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن ورتا مەرزىمدى قاجەتتىلىكتى جابۋ ءۇشىن گەنەراتسيا كوزدەرىن ەنگىزۋگە بايلانىستى بىرقاتار جوبا قولعا الىندى. مينيستر ايتقانداي, بىرنەشە ينۆەستيتسيالىق كەلىسىم جۇمىس ىستەپ تۇرعان ستانسالارعا ءوز قۋاتتارىن جاڭعىرتۋ مەن قايتا جاڭارتۋدى جۇرگىزۋگە سەپتەسەدى. ماسەلەن, 2022-2025 جىلدارعا ارنالعان جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 491 ملرد تەڭگەدەن اسىپ, 1 733 مەگاۆاتتى ىسكە قوسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جوبالار ورىندالىپ جاتىر.
«ەكىباستۇز 2-گرەس-تە №3 بلوگىنىڭ قۇرىلىسى, سونداي-اق الماتى ەنەرگيا كەشەنىنىڭ ەنەرگيا كوزدەرىن جاڭعىرتۋ بويىنشا جوبالار ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى.
2022 جىلى جيىنتىق قۋاتى 1 200 مەگاۆاتتان اساتىن مانەۆرلىك قۋات جوبالارىنا قاتىستى اۋكتسيوندى ساۋدا-ساتتىق وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار ۇلتتىق ەلەكتر جەلىسىن جاڭعىرتۋ, ونىڭ ىشىندە باتىس جانە وڭتۇستىك ايماقتارداعى ەنەرگيا جۇيەسىن كۇشەيتۋ, سول سەكىلدى باتىس ايماقتى بىرىڭعاي ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى جۇيەسىنە قوسۋ بويىنشا جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر», دەدى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى.
بۇعان قوسا باس ەنەرگەتيك جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋ بويىنشا جوسپار اسىرا ورىندالعانىن ايتتى. جيىنتىق قۋاتى 393 مەگاۆاتتى قۇرايتىن جەك-كە بايلانىستى 19 جوبا ىسكە اسىرىلدى. ينۆەستيتسيانىڭ كولەمى شامامەن 400 ملن تەڭگەگە جەتىپ وتىر. 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس جيىنتىق قۋاتى 2010 مەگاۆاتت بولاتىن جەك-ءتىڭ ىسكە قوسىلعان نىسانىنىڭ سانى – 134.
ب.اقشولاقوۆ تسيفرلى ماينينگ سۋبەكتىلەرىن انىقتاۋعا بايلانىستى جۇمىستار دا جالعاسىپ جاتقانىن جەتكىزدى. مينيسترلىك اتالعان سۋبەكتىلەردى رەتتەۋ ءۇشىن تسيفرلى ماينينگ قىزمەتىن ليتسەنزيالاۋدى ەنگىزۋ, تسيفرلى ماينينگ سۋبەكتىلەرىنىڭ ەنەرگيانى تۇتىنۋعا بايلانىستى كۆوتالارىن بەلگىلەۋ, جاڭا ماينەرلەر ءۇشىن قۋاتتاردى قوسۋعا موراتوري ەنگىزۋ, تسيفرلى ماينينگ سۋبەكتىلەرىن جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىنەن جانە يمپورتتالعان ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋعا اۋىستىرۋعا ۇسىنىس ءبىلدىردى. مينيستر بۇل امالدىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرىپ, تۇتىنۋ نارىعىنداعى تەڭگەرىمدى تەڭەستىرۋ جانە نەگىزسىز تاپشىلىقتى بولدىرماۋ ءۇشىن قولعا الىنعانىن ايتتى.
